پرسشنامه محقق ساخته نگرش زیست محیطی امامقلی

نگرش زیست محیطی چیست؟

مجموعه ای از احساسات، تمایلات، عقاید و قضاوت های یک فرد نسبت به یک پدیده یا رخداد زیست محیطی در زندگی است. این نگرش می تواند در جهت حفاظت از محیط زیست وحشی، گیاهان و جانوران بومی، حفظ منابع طبیعی و یا در جهت تخریب محیط زیست باشد.

پرسشنامه محقق ساخته نگرش زیست محیطی امامقلی

این پرسشنامه را لقمان امام‌قلی در پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد خود (دانشگاه مازندران، ۱۳۹۰) با عنوان «بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر رفتارهای زیست‌محیطی» به کار برده است.

نگرش زیست محیطی در این پژوهش عبارت است از نمره ای که آزمودنی ها از پرسشنامه محقق ساخته سنجش نگرش زیست محیطی کسب می کنند.

گویه‌ها برگردان فارسی مقیاس پارادایم نوین بوم‌شناختی (NEP) ساختهٔ دانلپ و همکاران (۲۰۰۰) هستند؛ پرکاربردترین ابزار سنجش نگرش زیست‌محیطی در دنیا. نسخهٔ اصلی ۱۵ گویه دارد و نسخهٔ به‌کاررفته در این پژوهش ۱۴ گویه است.

این پرسشنامه ۱۴ گویه دارد، نه ۲۹ گویه

تا پیش از بازنگری مرداد ۱۴۰۵، این صفحه به اشتباه می‌نوشت پرسشنامه ۲۹ سؤال دارد. علت اشتباه این بود: در پرسشنامهٔ اصلی پایان‌نامه، این مقیاس سؤال شمارهٔ ۲۹ بود و هر ۱۴ گویه، زیرگویه‌های همان یک سؤال بودند؛ به همین دلیل کنار شمارهٔ هر گویه عدد ۲۹ هم چاپ شده بود. آن ۲۹ شمارهٔ سؤال است، نه تعداد گویه‌ها.

خودِ فایل هم در دو جا همین را تصریح می‌کند: بخش نمره‌گذاری می‌گوید «امتیازات خود را از ۱۴ عبارت فوق با یکدیگر جمع نمایید» و جدول پایایی، آلفا را برای «۱۴ سؤال» گزارش می‌کند. در نسخهٔ بازنگری‌شده، گویه‌ها به‌طور ساده از ۱ تا ۱۴ شماره‌گذاری شده‌اند تا این ابهام دوباره پیش نیاید.

مشخصات اجرا و نمره‌گذاری

• ۱۴ گویه با طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت از ۱ تا ۵ (کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم، با «نظری ندارم» در وسط طیف).
• نمرهٔ کل از ۱۴ تا ۷۰ است و زمان اجرا حدود ۵ تا ۷ دقیقه.
• پنج گویه معکوس نمره‌گذاری می‌شوند: شماره‌های ۲، ۴، ۸، ۱۲ و ۱۳. این گویه‌ها در جهت مخالف نگرش زیست‌محیطی نوشته شده‌اند و بدون معکوس کردن، نمرهٔ کل بی‌معنا می‌شود. کلید کامل و برگهٔ محاسبهٔ آمادهٔ چاپ همراه محصول است.
• پرسشنامه خرده‌مقیاس ندارد و فقط یک نمرهٔ کل می‌دهد؛ پژوهش مرجع برای هر ۱۴ گویه یک ضریب آلفا گزارش کرده و تحلیل عاملی ارائه نکرده است.

تفسیر نمره

روش متعارف، مقایسهٔ میانگین گویه‌ای با نقطهٔ میانی طیف یعنی عدد ۳ است — معادل نمرهٔ کل ۴۲. بالاتر از آن یعنی گرایش به نگرش زیست‌محیطی مثبت و پایین‌تر از آن یعنی گرایش به پارادایم بهره‌کشانه از طبیعت. برای گزارش‌نویسی، سه بازهٔ توصیفی هم داده شده است: ۱۴ تا ۳۲ پایین، ۳۳ تا ۵۱ متوسط، ۵۲ تا ۷۰ بالا.

صریح می‌گوییم تا کسی غافلگیر نشود: این بازه‌ها تقسیم حسابی دامنهٔ نمره‌اند، نه نقطهٔ برشِ هنجارشده. برای این مقیاس جدول هنجار یا نقطهٔ برش منتشرشده‌ای در دست نیست و ما عددی از خودمان نمی‌سازیم؛ دفترچهٔ نمره‌گذاری توضیح می‌دهد در کار پژوهشی با این محدودیت چه باید کرد.

روایی و پایایی

در پژوهش امام‌قلی (۱۳۹۰)، روایی محتوایی پرسش‌نامه با نظرخواهی از اساتید و صاحب‌نظران و اعمال تغییرات پیشنهادی آنان تأیید شد. پایایی در مطالعهٔ مقدماتی با توزیع ۴۰ پرسشنامه در استان کردستان سنجیده شد و آلفای کرونباخ ۰٫۸۳ برای ۱۴ گویه به دست آمد. مشخصات کامل منبع در دفترچهٔ نمره‌گذاری آمده است.

چه چیزی تحویل می‌گیرید

دو دفترچه، هر کدام هم به‌صورت PDF و هم Word (در مجموع چهار فایل):

• دفترچهٔ ۱ — فرم اجرا و پاسخنامه: متن کامل ۱۴ گویه با شماره‌گذاری ۱ تا ۱۴، جدول پاسخ آمادهٔ چاپ، دستور اجرا، کلید طیف و کادر مشخصات آزمودنی.
• دفترچهٔ ۲ — راهنمای نمره‌گذاری و تفسیر: کلید طیف، فهرست گویه‌های معکوس با روش محاسبه، برگهٔ محاسبهٔ آمادهٔ چاپ، جدول تفسیر، جدول روایی و پایایی، تطبیق گویه‌ها با نسخهٔ اصلی NEP، بخش محدودیت‌ها و فهرست کامل منابع.