گفتوگو با فردی ناآشنا گاهی نگرانی شما را از برداشت او بیدار میکند. پشت تلفن، چهره طرف مقابل را نمیبینید و بیشتر به لحنش تکیه میکنید. همین ابهام جا را برای این تصور باز میگذارد که پرسیدن چند نکته، حوصله او را سر میبرد.
تست اضطراب اجتماعی
۱۴۰۳/۰۹/۲۹
تاریخ انجام تستمرد
جنسیت۳۳ سال
سنشما آزمون اضطراب اجتماعی را با موفقیت تکمیل کردید. این آزمون با ۱۷ سؤال میسنجد که بودن در جمع، حرف زدن با آدمهای تازه و زیر نگاه دیگران بودن تا چه اندازه شما را نگران یا ناراحت میکند. نمره بالاتر نشاندهنده اضطراب اجتماعی بیشتر است.
نمره کل اضطراب اجتماعی شما
اضطراب اجتماعی نگرانی از قضاوت و نگاه دیگران در موقعیتهای جمعی است، از حرف زدن جلوی جمع تا آشنایی با آدمهای تازه. کمی از این نگرانی در بیشتر آدمها دیده میشود. نمره کل نشان میدهد این نگرانی تا چه اندازه در شما پررنگ است. این نمره از ۰ تا ۱۰۰ بیان میشود و نمره بالاتر نشاندهنده اضطراب اجتماعی بیشتر است.
نمره شما ۴۲٫۶ درصد است و در سطح «اضطراب اجتماعی متوسط» قرار دارد. این نتیجه بازتاب نگرانیهایی است که در پاسخهای آزمون بیان کردهاید. به اینکه دیگران شما را چگونه میبینند توجه دارید و احتمال اینکه دستپاچه به نظر برسید، شما را نگران میکند. در عین حال، به مهمانیها میروید و کنار افراد آشنا احساس راحتی بیشتری دارید.
شما پیش از گفتن نظرتان در جمع، به برداشت شنوندهها از حرفتان فکر میکنید. در یک گفتوگوی دوستانه، ممکن است جملهتان را چند بار در ذهن مرور کنید تا منظورتان روشن باشد و نادان به نظر نرسید. وقتی چند نفر منتظر شنیدن پاسخ شما هستند، همان جملهای را هم که در ذهن دارید، با دلشوره بیان میکنید. گاهی ترجیح میدهید ابتدا دیگران نظرشان را بگویند و بعد خودتان وارد صحبت شوید.
احساس سرخ شدن صورت یا لرزش صدا توجه شما را به خودتان میکشاند. وقتی در جمع خانوادگی خاطرهای تعریف میکنید، ممکن است با احساس گرم شدن صورت، فکر کنید بقیه متوجه سرخ شدن صورت و دستپاچگی شما شدهاند. در ادامه صحبت، بخشی از حواستان به چهره و صدایتان میرود. وقتی به واکنش بدنتان فکر میکنید، حفظ رشته کلام برایتان سختتر میشود.
شنیدن انتقاد از کسی که نظرش برایتان مهم است، شما را ناراحت میکند. اگر یکی از نزدیکان به شیوه بیان خواستهتان ایراد بگیرد، در کنار توجه به حرف او، نگران برداشتی میشوید که از شما دارد. حرفش تا مدتی در ذهنتان میماند و به این فکر میکنید که آیا شما را نادان یا دستپاچه دیده است. گاهی ترجیح میدهید خواستهتان را با احتیاط بیشتری بیان کنید تا با ایراد گرفتن او روبهرو نشوید.
کنار آشناها با آسودگی بیشتری در جمع میمانید و گفتوگو را دنبال میکنید. در جشن تولد یک دوست، راحتتر درباره خاطرهای مشترک با کسانی که میشناسید صحبت میکنید و در آن جمع احساس آشنایی بیشتری دارید. صحبت با یک مهمان تازه گاهی برایتان سخت میشود، بهویژه وقتی شروع گفتوگو بر عهده شماست. ممکن است ابتدا کنار دوستانتان بمانید و برای پرسیدن یک سؤال ساده از فرد تازهوارد کمی مکث کنید.
در این بخش، سطح اضطراب اجتماعی شما، نمره و بازه اطمینان آن، رتبه شما در میان کاربران این آزمون و میانگین همسالانتان در یک نگاه آمده است.
بعضی موقعیتهای جمعی، مثل حرف زدن جلوی دیگران، کمی نگرانتان میکند، اما بیشتر وقتها از پسشان برمیآیید.
نمودار زیر نمره شما را با نمره حدود ۱۴۹ هزار نفری مقایسه میکند که این آزمون را تکمیل کردهاند. این مقایسه از دادههای همین آزمون به دست آمده و جایگاه شما را در میان کسانی نشان میدهد که به همین پرسشها پاسخ دادهاند. برای همین، رتبه درصدی شما تصویری دقیقتر از جایگاهتان میدهد که از سطح نمره بهتنهایی به دست نمیآید.
از ۱۵۹٬۹۸۴ پاسخ ثبتشده، ۱۱٬۲۲۰ پاسخ کنار گذاشته شد. این پاسخها ناقص بودند، در کمتر از ۵۵ ثانیه داده شده بودند، برای همه سؤالها یک گزینه داشتند یا سن پاسخدهنده بیرون از ۱۳ تا ۸۰ سال بود. نمره نیمی از کاربران میان ۳۷ و ۷۲ است و نمرهها در همه بازه پخش شدهاند. زنان و نوجوانان بهطور میانگین کمی اضطراب اجتماعی بیشتری گزارش کردهاند و این نگرانی با بالا رفتن سن کمتر میشود؛ برای همین نمره شما با کل جامعه مقایسه شده و میانگین همسالانتان جداگانه در خلاصه وضعیت آمده است.
۶۹ درصد از کاربران این آزمون، اضطراب اجتماعی بیشتری از شما گزارش کردهاند.
۳۱ درصد از کاربران این آزمون، اضطراب اجتماعی کمتری از شما گزارش کردهاند.
رتبه درصدی شما ۱۶ درصد با میانگین کاربران این آزمون فاصله دارد.
ابعاد اضطراب اجتماعی
در این بخش نتیجه شما در سه بعد اضطراب اجتماعی بررسی میشود. «ترس» دلشورهای است که در خود موقعیت جمعی حس میکنید، «اجتناب» کنار کشیدن شما از این موقعیتها و تلاشتان برای انتقاد نشنیدن است و «ناراحتی بدنی» اندازه ناراحتی شما از نشانههای بدن جلوی دیگران است. هر بعد از چند سؤال همین آزمون ساخته شده و سطح خودش را دارد، پس سطح شما در یک بعد ممکن است با بعد دیگر یا با نمره کل فرق داشته باشد. ابتدا نمای کلی سه بعد میآید و سپس هر بعد جداگانه بررسی میشود.
بعد
این بعد دلشوره شما را در لحظههایی میسنجد که دیگران شما را میبینند یا ممکن است دربارهتان قضاوت کنند. سؤالهای آن از مهمانیها و گردهماییها، حرف زدن با غریبهها، دیدار با کسی که قدرت یا مقامی دارد، شنیدن انتقاد، انجام کاری زیر نگاه دیگران و نگرانی از دستپاچه یا نادان به نظر رسیدن میپرسند.
نمره شما در «ترس» ۵۸٫۳ درصد است و در سطح «متوسط» قرار دارد. دلشوره شما بیشتر جایی پررنگ میشود که احساس میکنید برداشت دیگران از شما به حرفی که میزنید یا کاری که در دست دارید وابسته است. روبهرو شدن با آدمهای تازه، بدون احساس زیر نظر بودن، برایتان آرامتر میگذرد.
اشتباه کردن زیر نگاه کسی که منتظر نتیجه کارتان است، برایتان نگرانکنندهتر میشود. وقتی مشغول وصل کردن وسیلهای هستید و یکی از نزدیکان کنارتان ایستاده است، مکث برای پیدا کردن جای سیمها این فکر را پیش میآورد که مبادا دستپاچه یا نادان به نظر برسید. اگر او به روش کارتان ایراد بگیرد، شنیدن آن هم برایتان سخت است و نگرانی از برداشت او پررنگتر میشود.
همکلام شدن با یک غریبه، وقتی قرار نیست کاری را در برابرش انجام دهید، برایتان آرامتر است. وقتی همسفرتان درباره مسیر حرف میزند، ردوبدل کردن چند جمله با او بیشتر حالوهوای یک گپ ساده را دارد. در این گفتوگو، ناآشنا بودن طرف مقابل به اندازه احساس سنجیده شدن نگرانتان نمیکند.
این بعد میسنجد که برای دور ماندن از موقعیتهای جمعی تا چه اندازه کنار میکشید. سؤالهای آن میپرسند که چقدر از حرف زدن با آدمهای ناآشنا، کار یا حرف زدن جلوی دیگران، مهمانیها، مرکز توجه بودن، حرف زدن در جمع و گفتوگو با کسی که قدرت یا مقامی دارد دوری میکنید. یک سؤال هم تلاش شما را برای اینکه انتقادی نشنوید میسنجد.
نمره شما در «اجتناب» ۳۵٫۷ درصد است و در سطح «کم» قرار دارد. شما معمولاً در جمعها شرکت میکنید و وقتی نوبتتان میرسد، حرف خود را میزنید. احتیاط شما بیشتر در کوتاه نگه داشتن بعضی گفتوگوها یا تلاش برای انتقاد نشنیدن دیده میشود.
دعوت به دورهمی را میپذیرید. وقتی پیام دعوت به یک مهمانی خانوادگی میرسد، درباره ساعت آن میپرسید و برای رفتن آماده میشوید. در مهمانی هم با کسی که تازه معرفی شده است صحبت میکنید. بعضی وقتها صحبت با او را کوتاه نگه میدارید، اما به پرسشش پاسخ میدهید و چند جملهای بین شما ردوبدل میشود.
برای پیشگیری از انتقاد، در بیان حرفتان کمی احتیاط میکنید. پیش از فرستادن پیام به گروه خانوادگی، ممکن است روی جملهای که احتمال میدهید کسی به آن ایراد بگیرد، مکث کنید. متن را یک بار دیگر میخوانید تا ببینید کدام عبارت جای ایراد دارد. سپس واژهای را عوض میکنید و پیام را برای گروه میفرستید.
این بعد میسنجد که سرخ شدن، عرق کردن، تپش قلب و لرزیدن وقتی دیگران حاضرند چقدر شما را ناراحت میکند. سؤالهای آن اندازه ناراحتی شما را از این نشانهها میپرسند و از شمار دفعههایی که پیش میآیند چیزی نمیپرسند.
نمره شما در «ناراحتی بدنی» ۳۱٫۳ درصد است و در سطح «کم» قرار دارد. واکنشهای بدن در جمع برای شما بخشی از همان لحظهاند و توجهتان بیشتر روی آدمها و حرفهایشان میماند. ناراحتی کوچکی هم که گاهی پیش میآید، بیشتر به فکر دیده شدن این واکنشها برمیگردد.
سرخ شدن یا لرزیدن جلوی دیگران تنها نشانههایی هستند که گاهی کمی ناراحتتان میکنند. وقتی در جمع خانوادگی کسی از شما تعریف میکند و صورتتان گرم میشود، چند لحظه فکر میکنید که آیا دیگران سرخی آن را دیدهاند. بعد دوباره به گفتوگو برمیگردید و آن لحظه از یادتان میرود.
تند شدن ضربان قلب و خیس شدن کف دست را بیشتر به حساب هیجان موقعیت میگذارید. پیش از دست دادن با آدمی که تازه معرفی شده، اگر کف دستتان کمی خیس باشد، دست میدهید و حواستان به اسم و حرف او میرود. در اتاق انتظار شلوغ یک مطب هم اگر قلبتان تندتر بزند، حواستان به نوبتی است که نزدیک میشود.
تحلیلهای نظری
روانشناسان نگرانی از قضاوت دیگران و ناراحتی در جمع را از زاویههای گوناگونی دیدهاند. بعضی به وزنی میپردازند که نگاه دیگران در ذهن آدم دارد، بعضی ریشه آن را در طبع و در تاریخ کهن ذهن آدمها میبینند و بعضی به نقش رابطهها و یادگیری در آن توجه میکنند. هر نظریه بخشی از تصویر را روشنتر میکند. در ادامه، نتیجه شما از نگاه شش نظریه در سه دسته بررسی میشود.
این دو نظریه دلشوره در جمع را از راه نگاه دیگران در ذهن آدم توضیح میدهند. یکی آن را از انتظار داوری دیگران میداند و دیگری آن را از تردید درباره تصویری میبیند که آدم میخواهد از خودش در ذهن دیگران بسازد.
مبنای نظری
واتسون و فرند ترس از ارزیابی منفی را نگرانی از نظر دیگران درباره خود میدانند که با ناراحتی از شنیدن نظر منفی، دوری از موقعیتهایی که آدم در آنها سنجیده میشود و انتظار داوری منفی دیگران همراه است. آنها این ترس را از ناراحتی و دوری در جمع جدا کردند و برای سنجیدن هر کدام پرسشنامه جدایی ساختند. از نگاه این نظریه، هرچه ذهن بیشتر منتظر داوری منفی باشد، لحظههایی که آدم در آنها دیده و سنجیده میشود سنگینتر حس میشوند.
تحلیل کلی نتیجه شما
از دید نظریه ترس از ارزیابی منفی، ممکن است سختی شنیدن انتقاد برایتان از انتظار داوری دیگران بیاید. وقتی از شما نظری میخواهند، نگرانی از نادان به نظر رسیدن به ذهنتان راه پیدا میکند. وقتی انتظار سنجیده شدن ندارید، این نگرانی کمرنگ میشود و بودن در جمع برایتان آسانتر میشود.
نظر دادن برایتان وقتی حساستر میشود که نگران باشید پاسخ صادقانهتان به مذاق کسی خوش نیاید. وقتی میزبان درباره غذای رستورانی که خودش انتخاب کرده است، نظرتان را میپرسد، پیش از گفتن اینکه غذا کمی شور است، دنبال عبارتی ملایم میگردید. نگرانیتان این است که از حرفتان ایراد بگیرد یا آن را نپسندد و همین انتظار، بیان یک نظر ساده را با مکث همراه میکند.
نکته تازه این نظریه این است که دوری از موقعیتهایی که آدم در آنها ارزیابی میشود، بخشی از همین نگرانی است و با انتظار داوری کم و زیاد میشود. در همان گفتوگو، گاهی بخشی از نظرتان را درباره غذا نمیگویید، اما در جمع میمانید. وقتی انتظار ایراد گرفتن از حرفتان کنار میرود، نظر خود را راحتتر بیان میکنید.
مبنای نظری
در این نظریه، خودمعرفی همان نشان دادن خود به دیگران است، کاری که همه آدمها در هر جمعی انجام میدهند و با آن تصویری از خودشان در ذهن دیگران میسازند. شلنکر و لیری میگویند دلشوره در جمع وقتی پیدا میشود که آدم بخواهد تصویر مشخصی از خودش در ذهن دیگران بسازد و درباره ساختن آن تردید داشته باشد. هرچه آن تصویر برایش مهمتر و تردیدش بیشتر باشد، دلشوره هم بیشتر میشود و آدم به شیوهای محتاطتر رو میآورد.
تحلیل کلی نتیجه شما
از دید نظریه خودمعرفی، ممکن است ساختن تصویری صمیمی از خودتان در جمع زمانی دلشوره بیاورد که در توانایی نشان دادن آن تردید داشته باشید. دوست دارید حرفتان روان و خوشایند شنیده شود و نگران دستپاچه شدن هنگام گفتنش هستید. در جمعهای آشنا، شناختن شوخیها و سلیقهها کمک میکند تصویر دلخواهتان را راحتتر نشان بدهید.
تعریف کردن یک خاطره برایتان زمانی حساس میشود که میخواهید دیگران بامزگی آن را حس کنند. در جمع خانوادگی، شروع تعریف خاطرهای خندهدار را چند لحظه سبکسنگین میکنید و به این فکر میکنید که بخش خندهدارش را چطور بگویید. وقتی تعریف ماجرا پیش میرود و جملهها پشت هم میآیند، کمتر درگیر تصویری میمانید که قرار است از خودتان بسازید.
نکته تازه این نظریه این است که دلشوره از کنار هم آمدن میل به ساختن تصویری خوب و تردید در ساختن آن پیدا میشود. وقتی یکی از این دو آرام میگیرد، فشار آن لحظه هم پایین میآید. در همان خاطرهگویی، وقتی گفتن خود ماجرا برایتان از خنداندن جمع مهمتر میشود، لازم نمیبینید هر جمله را پیش از گفتن در ذهنتان بسنجید.
این دو نظریه احتیاط در جمع را به ریشههایی در طبع آدم و در تاریخ کهن ذهن او پیوند میدهند. یکی از طبعی حرف میزند که در برابر آدمها و جاهای تازه محتاط میشود و دیگری از بخشی کهن از ذهن که مراقب جای آدم در گروه است.
مبنای نظری
کیگان و همکارانش بازداری رفتاری را گرایشی در طبع میدانند که آدم را در برابر آدمها، جاها و چیزهای ناآشنا محتاطتر، ساکتتر و گوشبهزنگ میکند. پژوهشهای آنها نشان داد این احتیاط با واکنش تندتر بدن به تازگی، مثل ضربان قلب تندتر و پایدارتر، همراه است. این طبع با آشنا شدن آرام میگیرد و در گذر سالها و با تجربههای تازه، در بسیاری از آدمها نرمتر میشود.
تحلیل کلی نتیجه شما
از دید نظریه بازداری رفتاری، ممکن است بنا به طبعتان در برخورد با آدمهای ناآشنا به فرصتی کوتاه برای آشنا شدن نیاز داشته باشید. شروع صحبت با کسی که هنوز او را نمیشناسید، احتیاطتان را بیدار میکند، اما با روشن شدن لحن و شیوه برخورد او، گفتوگو راحتتر میشود. این مکث آغاز آشنایی واکنشی به تازگی است و در کنار چهرههای آشنا جایش را به آرامش میدهد.
درخواستتان را در برخورد اول محتاطتر بیان میکنید. وقتی تازه به محلهای آمدهاید و از مغازههایش خرید میکنید، پیش از پرسیدن قیمت یا جای یک کالا، لحظهای به شیوه برخورد فروشنده توجه میکنید. با چند بار خرید از همان مغازه، فروشنده و روال خرید برایتان آشناتر میشوند و برای گفتن خواستهتان کمتر مکث میکنید.
نکته تازه این نظریه این است که تازگی شکلهای گوناگونی دارد و به دیدن آدمهای ناآشنا محدود نمیشود. جای تازه، ترکیب متفاوت یک جمع آشنا یا برنامهای که ناگهان عوض میشود هم همان احتیاط را بیدار میکند. برای شما، مکث در نخستین خریدها از مغازههای محله به ناآشنا بودن فضا برمیگردد و با شناختن روال هر مغازه، آن مکث آغازین کوتاهتر میشود.
مبنای نظری
گیلبرت بخشی کهن از ذهن را مراقب جای آدم در گروه میداند. از نگاه او، آدمها برای جای خود در جمع بیشتر با ارزشمند و پذیرفتنی بودن در چشم یکدیگر رقابت میکنند و وقتی ذهن حس کند آدم سنجیده میشود، نشانههای کهن آشتی مثل سرخ شدن، پایین آوردن نگاه و کوتاه آمدن بیدار میشوند. این نشانهها برای نگه داشتن صلح و پیوند در گروه شکل گرفتهاند و کنار آدمهای امن و همدل آرامتر میشوند.
تحلیل کلی نتیجه شما
از دید نظریه رتبه اجتماعی، ممکن است حساسیتتان به زیر نظر بودن از بخشی از ذهن بیاید که مراقب جای شما در گفتوگوست. وقتی احساس میکنید طرف مقابل حرفتان را میسنجد، محتاطتر میشوید و سرخ شدن هم ناراحتتان میکند. نرمتر حرف زدن در چنین لحظهای میتواند تلاشی برای حفظ آرامش رابطه و شنیده شدن خواستهتان باشد.
پاسخی از سر بیحوصلگی، بیان درخواست بعدی را برایتان حساستر میکند. در اداره، وقتی برای پیگیری کاری توضیح میدهید و کارمند با بیحوصلگی جوابتان را میدهد، صدایتان را آرام نگه میدارید. درخواست بعدی را هم کوتاهتر میگویید. از نگاه این نظریه، ملایمتر کردن لحن راهی برای آرام نگه داشتن گفتوگوست، چون میخواهید حرفتان شنیده شود و تنشی پیش نیاید.
نکته تازه این نظریه این است که حس جایگاه به جمع بستگی دارد. یک نفر در جمعی خود را راحت و همتراز حس میکند و در جمعی دیگر محتاط میشود. احتیاطتان در برابر آن کارمند هم به چگونگی پیش رفتن همان گفتوگو برمیگردد. وقتی برای توضیحتان فرصت میدهد و با حوصله گوش میکند، نیاز به کوتاه کردن حرفها کمتر میشود و درخواستتان را کاملتر میگویید.
این دو نظریه به نقش رابطهها و تجربهها در دلشوره جمع میپردازند. یکی دلشوره را زنگی برای مراقبت از جا داشتن در جمع میداند و دیگری نشان میدهد آرامشی که با کنار کشیدن میآید چطور دلشوره را سر جایش نگه میدارد.
مبنای نظری
لیری و همکارانش نیاز به جا داشتن در جمع را از نیازهای بنیادی آدمها میدانند. از نگاه این نظریه، احساس ارزشمندی مثل عقربه یک سنجه کار میکند که پذیرفته شدن آدم را در رابطهها اندازه میگیرد و به نشانههای دوری و نزدیکی واکنش نشان میدهد. دلشوره در جمع زنگی است که برای مراقبت از این پیوندها به صدا درمیآید و عقربه با هر نشانه پذیرش دوباره جابهجا میشود.
تحلیل کلی نتیجه شما
از دید نظریه سنجه اجتماعی، ممکن است احساس جا داشتن در جمع برایتان به نشانههای سردی حساس باشد، در حالی که در دیدارهای آشنا آرامش دارید. با شنیدن انتقاد پرسشی درباره پذیرفته بودن در ذهنتان شکل میگیرد. عقربه ذهنیتان به رابطه حساس است و سنگینی یک پاسخ کوتاه برایتان به این بستگی دارد که آن را از چه کسی بشنوید.
پاسخ نگرفتن از کسی که میشناسید، برای لحظهای پرسشی درباره رابطه پیش میکشد. وقتی در خیابان به آشنایی سلام میکنید و جوابی نمیشنوید، به ذهنتان میرسد که از شما دلخور است. همزمان، این احتمال را هم در نظر میگیرید که صدایتان را نشنیده باشد. سلام بیپاسخ ذهنتان را مشغول میکند، اما هنوز برای آن بیش از یک توضیح دارید.
نکته تازه این نظریه این است که نشانههای رابطهای عقربه را بیشتر از موفقیت در کارها تکان میدهند. یک جمله سرد از کسی که برایتان مهم است، از یک کار نیمهتمام سنگینتر حس میشود. برای شما، آن سلام بیپاسخ از همین رو پرسشی درباره رابطه است و با شنیدن پاسخی گرم، تصور دلخور بودن آن آشنا کمرنگ میشود.
مبنای نظری
ماورر میگوید دلشوره در دو مرحله یاد گرفته و نگه داشته میشود. در مرحله اول دلشوره به موقعیتی گره میخورد و در مرحله دوم، آرامشی که بلافاصله بعد از کنار کشیدن میآید به ذهن یاد میدهد دفعه بعد هم همان راه را برود. این یادگیری بیرون از اراده آدم کار میکند و دوری کردن فرصت دیدن پایان آرام یک موقعیت را از ذهن میگیرد.
تحلیل کلی نتیجه شما
از دید نظریه دوعاملی یادگیری، ممکن است بخشی از آسودگی و دلشورهتان در جمع از چیزهایی بیاید که ذهن هنگام ماندن یا کنار کشیدن یاد میگیرد. دلشوره کمکم و بیآنکه متوجه شوید به بعضی کارها در حضور دیگران گره میخورد و کنار کشیدن، آسودگی فوری میآورد. هنوز به مهمانیها میروید و ذهنتان در کنار این آسودگی فوری، گذشتن لحظههای نگرانکننده را هم تجربه میکند.
برای بلند شدن در جمع لحظهای درنگ میکنید، اما در دورهمی میمانید. وقتی همه نشستهاند و میخواهید برای آوردن آب یا چای بلند شوید، فکر لرزیدن دستتان هنگام گرفتن ظرف به ذهنتان میرسد. گاهی منتظر میمانید تا کس دیگری بلند شود و پس از آن خیالتان آسوده میشود. بار دیگر خودتان آب را میآورید و با نشستن دوباره، دلشوره اول کار هم کمتر میشود.
نکته تازه این نظریه این است که آنچه در یک موقعیت یاد گرفته میشود، به موقعیتهای شبیه آن هم راه مییابد. این قاعده درباره دلشوره و آرامش هر دو درست است. آسودگی پس از سپردن آوردن چای به دیگری، همان راه را برای ذهن آشناتر میکند. ذهن آرامش پس از آوردن آب و نشستن دوباره را هم به خاطر میسپارد و در لحظههای مشابه از این آموخته استفاده میکند.
چرخه اضطراب اجتماعی
هر بار که در جمعی دیده میشوید یا باید حرفی بزنید، مسیری در ذهن طی میشود. ذهن حدس میزند دیگران شما را چطور میبینند، توجه به خودتان برمیگردد، بدن واکنشی نشان میدهد، کاری برای آسانتر کردن آن لحظه انجام میشود و مروری که بعد از جمع میآید، موقعیت بعدی را شکل میدهد. در این بخش، چرخهای که با نتیجه شما احتمالاً بیشتر جریان دارد مرحله به مرحله ترسیم شده است.
این بخش بر پایه مدل شناختی کلارک و ولز ساخته شده است و الگوی چرخه از نمره کل شما برداشت میشود.
کلارک و ولز (۱۹۹۵) مدلی پیشنهاد کردند که مسیر نگرانی را در یک موقعیت جمعی دنبال میکند. در این مدل، ذهن آدم در جمع پیش از هر چیز حدس میزند دیگران او را چطور میبینند و همین حدس توجه را از چهرهها و گفتوگو به خود او برمیگرداند. نشانههای بدن، مثل سرخ شدن یا لرزیدن صدا، در این توجه پررنگتر دیده میشوند. کارهایی برای پنهان کردن یا کوتاه کردن آن لحظه، همان لحظه را آسانتر میکنند، اما نمیگذارند معلوم شود بی آنها چه پیش میآمد. مروری که بعد از جمع میآید، حدس موقعیت بعدی را میسازد. این مسیر برای همه یکی است و آنچه فرق میکند، سویی است که چرخه هر کس در این مرحلهها میگیرد. چرخه هر کس به یکی از سه الگوی زیر نزدیکتر است.
موقعیت جمعی دیده میشود و اگر حدسی درباره نگاه دیگران بیاید، سبک و گذراست. توجه بیشتر روی آدمها و گفتوگو میماند و نشانه کوچکی از بدن، مثل گرم شدن صورت، میآید و میرود بی آنکه برای پنهان کردنش کاری لازم شود. هر دور این چرخه، موقعیت بعدی را سبکتر میکند.
حدسی درباره قضاوت دیگران میآید، توجه به خود برمیگردد و برای آسانتر کردن لحظه، کاری برای پنهان کردن یا کوتاه کردن آن انجام میشود. اینکه چرخه بعد از آن به کدام سو برود، بیشتر به مرور بعد از جمع بستگی دارد. این مرور گاهی مهربان است و آنچه خوب پیش رفت را هم میبیند و گاهی سختگیر است و روی لحظه سخت میماند.
پیشبینی قضاوت زود و قطعی میآید و توجه را به درون میکشد. نشانههای بدن پررنگ دیده میشوند و کاری برای پنهان کردن یا کنار کشیدن، آن لحظه را تحملپذیرتر میکند. آرامش بعد از آن واقعی ولی کوتاه است و مرور سختگیر بعد از جمع، پیشبینی دفعه بعد را آماده میکند.
نمودار زیر چرخهای را نشان میدهد که با نتیجه شما احتمالاً بیشتر جریان دارد. نقطهای که با رنگ زرد مشخص شده، جایی است که چرخه بیش از هر جا تغییرپذیر است.
چرخه دوسویه احتمالاً گاهبهگاه در گفتوگو با افراد ناآشنا برایتان شکل میگیرد. نگرانی از دستپاچه یا نادان به نظر رسیدن، حواستان را به شیوه صحبتتان میبرد و برای کمتر مکث کردن، جملهها را از قبل آماده میکنید. بعد از گفتوگو، گاهی نتیجه کار هم به چشم میآید و گاهی مکثهایتان بیشتر در خاطرتان میماند.
ابتدا یک نمونه را کامل میخوانید؛ هر بخش آن با شماره و خطچین مشخص شده است. سپس هر بخش جداگانه باز میشود تا ببینید چرخه در آن مرحله چطور کار میکند.
۱برای پرسیدن مدارک لازم به یک اداره تلفن میزنید و منتظر میمانید تا کسی جواب بدهد. ۲پیش از شروع صحبت، نگران میشوید که کارمند از سؤالهایتان کلافه شود و با خودش بگوید چیزی نمیدانید. ۳حواستان به مکثهای خودتان میرود و در ذهنتان، خود را فردی مردد پشت تلفن تصور میکنید. ۴صدایتان در ابتدای تماس کمی میلرزد و هنگام گفتن نخستین جمله، لرزش آن را میشنوید. ۵پرسشهایی را که روی کاغذ نوشتهاید، تند از روی برگه میخوانید تا حرفتان را زودتر و بدون مکث بگویید. ۶پس از قطع تماس، متوجه میشوید پاسخ همه سؤالهایتان را گرفتهاید و لرزش آغاز صحبت زود از یادتان میرود.
در ادامه، هر بخش از این نمونه جداگانه باز میشود و بررسی میکنیم.
سؤال پرسیدن را در آن چند ثانیه نشانه ناآگاهی خود میبینید. همین برداشت، احتمال کلافه شدن شنونده را برایتان جدی میکند، هرچند از واکنش او خبر ندارید. حالا پیش از گفتن خواستهتان، درگیر این میشوید که جملههایتان چطور به گوش او میرسند.
بخشی از حواستان صرف بررسی حرف زدنتان میشود، هرچند توضیح طرف مقابل را هم دنبال میکنید. در تصویری که از خود میسازید، مکثها بیشتر از منظور جملهها به چشم میآیند. با چنین حساسیتی، هر تغییر کوچکی در صدا هم زودتر به گوشتان میرسد و نگرانتان میکند.
تغییر صدایتان، نگرانی از ناآماده به نظر رسیدن را برایتان جدیتر میکند. آن را نشانهای از آشکار شدن تردیدتان میگیرید، هرچند از نظر واقعی شنونده خبر ندارید. برای اینکه این ناراحتی کمتر در حرف زدنتان پیدا باشد، به جملههای نوشتهشده تکیه میکنید.
خواندن سریع نوشتهها کمک میکند کمتر دنبال کلمه بگردید و تماس را ادامه بدهید. کاغذ در اینجا پشتوانهای برای پنهان ماندن تردید میشود، چون میخواهید صدایتان مطمئن به گوش برسد. وقتی صحبت تمام میشود، هم آن عجله در خاطرتان مانده است و هم جوابهایی که گرفتهاید.
این چرخه در فاصله میان «رفتار ایمنی» و «مرور بعد از جمع» بیش از هر جا تغییرپذیر است. وقتی تماس تمام میشود، بخش دشوار پشت سر مانده است و برداشت نهایی شما هنوز شکل نگرفته است. در همین فاصله، جوابهای کامل کارمند هم در یادتان جا میگیرند و جمعبندی شما را مهربانتر میکنند.
بعد از مکالمه، برای آنچه خوب پیش رفته است هم جا باز میکنید. اگر تمام ماجرا را از روی لرزش اول میسنجیدید، برداشت سختگیرتری از خودتان باقی میماند. این بار، توضیحاتی که شنیدهاید کمک میکنند ناراحتی اول را کنار رسیدن به خواستهتان ببینید.
از این مکالمه، خاطره پرسیدنی میماند که با تردید شروع شد و به گرفتن جوابها رسید. برای تماس بعدی، انتظار جواب گرفتن هم کنار دلواپسی از بد حرف زدن جا میگیرد، چون کارمند همه مدارک لازم را نام برد.
در گفتوگو با کسی که نمیشناسید، نگران میشوید که پرسیدنتان را نشانه ناآگاهی بداند. حواستان به مکثها میرود و شروع لرزان حرف زدن ناراحتتان میکند. برگه آماده کمک میکند جملهها را ادامه بدهید. در پایان این پرسوجو، جواب گرفتن هم در یادتان میماند و ناراحتی آغاز مکالمه کمرنگتر میشود.
وقتی عجله و لرزش تنها معیار سنجیدن خودتان شوند، نگرانی برای نوبت بعد آماده میماند. اگر جوابهایی که گرفتهاید هم در خاطرتان جا داشته باشند، تصویری کاملتر از آنچه گذشته است میماند. این بار، علاوه بر شروع دشوار، توضیح کارمند را هم به یاد دارید و میدانید چه مدارکی باید ببرید.
تحلیل تحصیلی و شغلی: اضطراب اجتماعی در درس و کار
در این بخش، نتیجه آزمون شما از نگاه درس و کار تحلیل میشود. ابتدا متغیرهای تحصیلی و شغلی مرتبط با اضطراب اجتماعی از مضمون سؤالهای آزمون و پژوهشهای این حوزه استخراج شدهاند، از جمله پژوهش راسل و تاپهام (۲۰۱۲) درباره نگرانی در جمع و تجربه دانشجویان از کلاس، پژوهش آرچبل و کوپلن (۲۰۲۲) درباره گفتوگوی دانشجویان با استادان و پژوهش بادنیک و همکاران (۲۰۱۹) درباره مصاحبه شغلی؛ سپس هر متغیر بر اساس نمره کل شما تحلیل شده است. متغیرها در چهار حوزه دستهبندی شدهاند.
ابر کلیدواژه زیر، متغیرهای تحصیلی و شغلی و مفاهیم مرتبط با آنها را نشان میدهد. رنگ هر متغیر، حوزه آن را نشان میدهد.
نمودار زیر نشان میدهد هر متغیر تحصیلی و شغلی از کدام مضمون سؤالهای آزمون و در کدام حوزه آمده است. روی هر بخش نگه دارید تا مسیرهایش برجسته شود.
نقشه شبکهای زیر پیوند چهار حوزه، مضمونهای آزمون و متغیرهای تحصیلی و شغلی را نشان میدهد.
روی هر مفهوم نگه دارید تا ارتباطات آن برجسته شود
در ادامه، هر یک از ۱۲ متغیر بر اساس نمره کل شما تحلیل شده است. این تحلیلها تصویری احتمالی از تجربه شما در موقعیتهای جمعی درس و کارند و عملکرد تحصیلی یا شغلی شما را ارزیابی نمیکنند.
بافت زندگی: اضطراب اجتماعی در زندگی روزمره
در این بخش، نتیجه آزمون شما در زندگی روزمره، یعنی در دوستی و آشنایی، خانواده و مهمانی، جاهای عمومی و کارهای روزمره و دیده شدن جلوی دیگران، تحلیل میشود. یافتههای پژوهشی درباره اضطراب اجتماعی در زندگی روزمره، از جمله پژوهش کاشدان و استگر (۲۰۰۶) درباره نگرانی در جمع و لحظههای خوشایند زندگی روزانه، پژوهش رودباو و همکاران (۲۰۱۴) درباره نگاه خود فرد و دوستانش به دوستیها و فراتحلیل پریزانتپاسال، شخنر و آدرکا (۲۰۱۶) درباره اضطراب اجتماعی و فضای مجازی، با الگوی تحلیل پدیدارشناختی تفسیری در چهار تم اصلی و دوازده تم فرعی سامان داده شدهاند. هر تم اصلی یکی از حوزههای زندگی روزمره است و هر تم فرعی بر اساس نمره کل شما تحلیل شده است.
تحلیل پدیدارشناختی تفسیری بر معنای تجربهها تمرکز دارد و میپرسد اضطراب اجتماعی در زندگی روزمره چه شکلی پیدا میکند و چه معنایی برای آدم دارد. تمهای این بخش در پنج مرحله زیر شکل گرفتهاند.
حلقه درونی نقشه چهار تم اصلی را نشان میدهد و حلقه بیرونی دوازده تم فرعی زندگی را نمایش میدهد. هرچه نمره اضطراب اجتماعی شما بیشتر باشد، حلقه بیرونی پررنگتر است.
در ادامه، هر یک از دوازده تم زندگی بر اساس نمره کل شما تحلیل شده است. این تحلیلها برآوردی از جای احتمالی اضطراب اجتماعی در زندگی روزمرهاند و درباره دوستیها، خانواده یا زندگی شما داوری نمیکنند.
مسیر رشد
در این بخش، مسیر رشدی متناسب با سطح شما بر پایه «مدل شفقت به خود» پیشنهاد میشود. این مسیر سه گام دارد که هر کدام یکی از راههای همراهی با خود در لحظههای پیش، میان و بعد از جمع را تمرین میکند و برای هر گام یک تمرین مشخص آمده است.
بسته به سطح اضطراب اجتماعی، مسیر رشد در یکی از سه مرحله زیر قرار میگیرد. اندازه گامها و نوع پشتیبانی در هر مرحله متفاوت است.
در سطح اضطراب اجتماعی متوسط، نگاه دیگران یا شنیدن یک ایراد گاهی برایتان سنگین میشود و فکر دستپاچه به نظر رسیدن در ذهنتان میماند. مسیر تقویت هدفمند با تمرینهای مشخص چند بار در هفته کمک میکند همین لحظههای روزمره را سبکتر بگذرانید و با خودتان نرمتر حرف بزنید.
کریستین نف (۲۰۰۳) شفقت به خود را رابطهای مهربان با خود در لحظههای سخت میداند و آن را با سه جزء توصیف کرده است. در این رابطه، آنچه در درون میگذرد بی بزرگ کردن یا پس زدن دیده میشود، دستپاچگی و اشتباه بخشی از تجربه آدمها به یاد میآید و حرف زدن با خود همان گرمی را پیدا میکند که حرف زدن با یک دوست دارد. مسیر زیر سه گام دارد که هر کدام یکی از این سه جزء را تمرین میکند و برای سطح شما تنظیم شده است. گام کلیدی مسیر شما مشخص شده است.
دیدن با مهربانی
وقتی نگاه کسی روی شماست، گرمای صورت یا لرزش میتواند بیشتر به چشمتان بیاید. در گام دیدن با مهربانی، حس همان لحظه را با چند کلمه ساده توصیف میکنید و سرزنش را از توصیفتان جدا میکنید.
در سطح شما، ناراحتی در بعضی لحظهها، مثل انجام کاری زیر نگاه دیگران، پررنگ میشود. وقتی به خودتان میگویید «الان صورتم گرم شده است»، توصیف یک حس جای جملهای تند درباره خودتان را میگیرد.
اشتراک انسانی
گام کلیدی مسیر شما همین است. در لحظه دستپاچگی، ممکن است اشتباهتان را چیزی مخصوص خودتان ببینید. در این گام، به یاد میآورید که در گفتوگوهایی که برای آدمها مهماند، مکث و اشتباه هم جا دارند.
در سطح شما، یک مکث یا جمله اشتباه گاهی به نگرانی درباره خودتان تبدیل میشود. یادآوری دو لحظهای که امروز سبکتر شدهاند کمک میکند دستپاچگی را بخشی گذرا از حرف زدن آدمها ببینید و کمتر خودتان را سرزنش کنید.
مهربانی با خود
بعد از شنیدن یک ایراد، گاهی لحن شما با خودتان از خود آن حرف تندتر میشود. در گام مهربانی با خود، بعد از چنین لحظهای چند خط دوستانه برای خودتان مینویسید و دلگیریتان را جدی میگیرید.
در سطح شما، دلگیری از یک ایراد یا نگرانی درباره حرفی که زدهاید، ممکن است بعد از جمع هم بماند. نوشتن با لحنی دوستانه کمک میکند به جای تکرار سرزنش، حرفی آرام و باورکردنی برای همان دلگیری داشته باشید.
مسیر رشد شما در مرحله تقویت هدفمند است و گام کلیدی آن اشتراک انسانی است. تمرین «دو خاطره سبکتر» کمک میکند به یاد بیاورید جملههای اشتباه و مکثها در گفتوگوهای آدمها جا دارند و سنگینی خاطره آن لحظهها با گذشت زمان تغییر میکند.
دو گام دیگر، دیدن با مهربانی و مهربانی با خود، کنار این تمرین قرار میگیرند. در تمرین «توصیف به جای قضاوت»، حس خود را با کلمههای ساده توصیف میکنید و در «نامه پس از دلگیری»، بعد از لحظهای سخت با لحنی دوستانه به خودتان پاسخ میدهید.
راهکارها و پیشنهادها
در این بخش، راهکارهایی کلی برای آرامتر ماندن در موقعیتهای جمعی، متناسب با نتیجه شما آمده است و در پایان یک کتاب، یک فیلم و دو بازی گروهی پیشنهاد میشود. این راهکارها کنار تمرینهای بخش «مسیر رشد» به کار میآیند.
نگرانی از قضاوت دیگران در بعضی موقعیتهای جمعی برایتان پررنگ میشود و در بعضی دیگر کمرنگتر است. پیشنهاد میکنیم راهکارهای زیر را به کار ببندید تا در همان موقعیتهایی که دلتان شور میزند، با خیال راحتتری در جمع حاضر شوید.
روشهای تنآرامی را یاد بگیرید و پیش از رفتن به جمعی که برایتان سخت است، آنها را انجام دهید.
وقتی در یک موقعیت جمعی دلشورهتان بیشتر میشود، به نفس کشیدنتان توجه کنید. نفسهای عمیق و آرام از شکم بکشید و حواستان را به پر و خالی شدن ریههایتان بدهید.
وقتی در جمع هستید و نگران قضاوت دیگرانید، با خودتان مهربان و دلگرمکننده حرف بزنید. برای نمونه، جملهای مثل «هر کسی اشتباه میکند و اگر من هم اشتباهی کنم، همه تلاشم را کردهام و دلیلی برای نگرانی ندارم» را با خودتان تکرار کنید.
بارها به خودتان یادآوری کنید که لازم نیست جلوی دیگران کامل و بینقص باشید. اشتباه کردن بخشی از کار همه آدمهاست، پس خودتان را برای اشتباههایتان سرزنش نکنید.
هر وقت حس کردید نظر دیگران درباره شما دلتان را شور انداخته است، جملهای مثل «نمیتوانم و نمیخواهم خودم را با معیارهای ذهن دیگران جور کنم و برایم مهم است که خودم از خودم راضی باشم» را در دل به خودتان بگویید.
وقتی فکرهای نگرانکننده درباره رفتارتان در جمع به ذهنتان هجوم میآورند، به خودتان یادآوری کنید که اینها برداشتهای ذهن خود شماست و هیچکدام هنوز در واقعیت اتفاق نیفتاده است. فکر کردن به یک اتفاق هم باعث نمیشود آن اتفاق بیفتد.
در جمع، کنار کارهای خوب دیگران، لغزشها و کاستیهایشان را هم ببینید. وقتی میبینید دیگران هم کامل نیستند و اشتباه میکنند، قضاوتشان هم برایتان سبکتر میشود.
بعد از هر بار حضور در یک موقعیت جمعی پرتنش، کارهایی را که خوب پیش رفت مرور کنید و خودتان را برای همانها تشویق کنید.
با دوستان و خانواده درباره دلشورههایتان در جمع حرف بزنید و از آنها بپرسید خودشان برای کنار آمدن با چنین دلشورههایی چه راههایی را امتحان کردهاند.
در این بخش یک کتاب و یک فیلم معرفی میشود که هر کدام از زاویهای به نگرانی در جمع میپردازند. پس از آن دو بازی گروهی آمده است که با آنها بودن در جمع را در فضایی شاد و دوستانه تمرین میکنید.

گیلیان باتلر، روانشناس، این کتاب را بر پایه رویکرد شناختی-رفتاری نوشته است. او اول خواننده را با مفهومهای پایه اضطراب اجتماعی و ریشههای آن آشنا میکند و بعد با تمرینهایی گامبهگام کمک میکند فکرها، احساسها و رفتارهایی را که در جمع آزارش میدهند بشناسد و کمکم تغییر دهد.

این فیلم کمدی-درام داستان مرد جوانی به نام جاش بیگز را روایت میکند که در جمع خیلی نگران و دستپاچه میشود و از ترسها و تنهاییاش خسته شده است. او میپذیرد در یک پژوهش روانشناسی درباره اضطراب اجتماعی شرکت کند و همین تصمیم، آغاز رویارویی او با ترسهایش میشود.

پانتومیم بازی پرهیجان و شناختهشدهای است که در بسیاری از جمعهای خانوادگی و دوستانه بازی میشود. بازیکنها به دو گروه تقسیم میشوند و هر گروه چند کلمه یا عبارت انتخاب میکند. هر بار یک نفر از گروه مقابل داوطلب میشود و یکی از این کلمهها یا عبارتها را بی هیچ حرفی و فقط با حرکتهای صورت و بدن نشان میدهد و همگروهیهایش باید آن را حدس بزنند. این بازی در فضایی شاد کمک میکند فکرهای نگرانکنندهتان درباره جمع و گروه را محک بزنید و با انجام کارهای غیرمعمول جلوی دیگران، کمکم با ترسهایتان روبهرو شوید.

پیشوم یک بازی رومیزی برای جمعهای دوستانه سه تا دوازده نفره است که از روی بازی «کارتها علیه بشریت» برای زبان و فرهنگ ایرانی ساخته شده است. در هر دور، داور سؤالی مطرح میکند و بازیکنها برای آن پاسخ پیشنهاد میکنند و هرچه پاسخ خندهدارتر، جالبتر یا خلاقانهتر باشد، بهتر است. این بازی کمک میکند ببینید دیگران هم به شیوهای شبیه شما فکر و شوخی میکنند. در آن، پاسخهای غیرمعمول و لغزشهای زبانی بد شمرده نمیشوند و گاهی امتیاز هم میآورند. به این ترتیب در فضایی امن، نگاهتان را به رابطه با دیگران محک میزنید و خودتان را در برابر قضاوتهای شوخ و غیرمنتظره دیگران قرار میدهید.
فهرست بخشها
- بخش ۱: نمره کل شما
- بخش ۲: ابعاد اضطراب اجتماعی
- بخش ۳: تحلیلهای نظری پیشرفته
- بخش ۴: چرخه اضطراب اجتماعی پیشرفته
- بخش ۵: تحلیل تحصیلی و شغلی پیشرفته
- بخش ۶: بافت زندگی پیشرفته
- بخش ۷: مسیر رشد پیشرفته
- بخش ۸: راهکارها و پیشنهادها پیشرفته