پرسشنامه علاقه به رشته تحصیلی دانشجویان زرگر (AFIS)

پرسشنامه علاقه به رشته تحصیلی دانشجویان زرگر (AFIS)

با پرسشنامه علاقه به رشته تحصیلی زرگر می‌سنجید که دانشجو تا چه اندازه به رشته‌ای که در آن درس می‌خواند علاقه دارد. نام کامل آن «مقیاس علاقه به رشته‌ی تحصیلی دانشجویان» و نام انگلیسی‌اش Academic Field Interest Scale (AFIS) است. یدالله زرگر، نجمه طهماسبی و ایران داوودی آن را در سال ۱۳۹۰ در «مجله علوم تربیتی» دانشگاه شهید چمران اهواز منتشر کردند.

AFIS ۲۹ گویه دارد و علاقه به رشته را در سه بعد می‌سنجد. هر گویه عبارتی کوتاه است، مثل «پرستیژ رشته تحصیلی»، و دانشجو روی طیفی از «خیلی کم» تا «خیلی زیاد» می‌گوید آن مورد چه اندازه درباره‌ی او صدق می‌کند. جامعه‌ی هدف AFIS دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری‌اند.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی AFIS — سازندگان و سال ۱۳۹۰، جامعه‌ی هدف، نمونه‌ی ساخت و شکل گویه‌ها.
• دستور اجرا و ۲۹ گویه — دستورالعمل، سطر مشخصات و جدول پاسخ پنج‌ستونی از خیلی کم تا خیلی زیاد.
• کلید نمره‌گذاری — نمره‌ی هر گزینه در ۲۹ گویه و جدول سه بعد با دامنه‌ی نمره‌ی هر کدام.
• گویه‌ی بی‌پاسخ و برگه‌ی نمره — قاعده‌ی پیشنهادی ما و جدول ثبت جمع و میانگین سه بعد.
• نمونه‌ی نمره‌گذاری — پاسخ‌های یک دانشجوی فرضی، گام به گام تا نمره‌ی کل از ۱۴۵ و میانگین گویه‌ای سه بعد.
• تفسیر و تعریف‌ها — معنای نمره‌ی بالاتر، محتوای سه بعد، سه راه خواندن نمره و تعریف مفهومی و عملیاتی.
• جدول روایی و پایایی — ۴۴ ماده‌ی مقدماتی و نمونه‌ی ۲۸۰ نفری، روش اعتبار و آلفای کل، همه از چکیده‌ی مقاله.
• نحو SPSS — ساختن نمره‌ی سه بعد و نمره‌ی کل، پایایی نمونه‌ی خودتان و مقایسه‌ی گروه‌ها.
• متن آماده و شیوه‌ی استناد — بند فصل روش با جای خالی آلفای نمونه‌ی شما و ارجاع APA مقاله‌ی ۱۳۹۰ با پیوند.

دفترچه‌ی AFIS را در ۲ فایل Word و PDF دریافت می‌کنید.

سه بعد پرسشنامه علاقه به رشته تحصیلی

نمره‌ی هر بعد AFIS جدا حساب می‌شود و جمع سه بعد نمره‌ی کل است:

• علاقه‌ی درونی — ۱۶ گویه درباره‌ی لذت از فعالیت‌های درسی، مطالعه‌ی آزاد در رشته، کنجکاوی، رضایت از رشته و جای آن در برنامه‌های آینده.
• اختیار و پایداری — ۶ گویه درباره‌ی انتخاب رشته به خواست خود، فکر تغییر رشته، سرخوردگی یا تردید درباره‌ی آن و دفاع از رشته.
• منزلت اجتماعی — ۷ گویه درباره‌ی نگرش مردم به رشته، پرستیژ و شأن اجتماعی آن و احساس دانشجو هنگام معرفی خود.

شمار گویه‌های سه بعد برابر نیست و جمع خام آن‌ها را نمی‌شود مستقیم مقایسه کرد. دفترچه‌ی AFIS برای این مقایسه میانگین گویه‌ای از ۱ تا ۵ را پیشنهاد می‌کند و نمونه‌ی حل‌شده هم دارد.

ساخت AFIS: از ۴۴ ماده تا ۲۹ گویه

زرگر و همکاران گویه‌ها را با مرور متون مربوط و پرسش باز از تعدادی از دانشجویان و استادان جمع کردند و به پرسشنامه‌ای مقدماتی با ۴۴ ماده رسیدند.

نمونه‌ی ساخت ۲۸۰ دانشجوی دختر و پسر دانشگاه شهید چمران و دانشگاه جندی‌شاپور اهواز بود که با نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. این ۲۸۰ نفر از رشته‌های علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی و پزشکی و از سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری بودند. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و تحلیل عاملی، روشی برای یافتن گویه‌های هم‌خانواده، بررسی شد و از ۴۴ ماده، مقیاسی ۲۹ گویه‌ای با سه عامل ماند.

روایی و پایایی پرسشنامه علاقه به رشته تحصیلی

پایایی AFIS با آلفای کرونباخ، که هماهنگی درونی گویه‌ها را نشان می‌دهد، سنجیده شد و برای کل مقیاس ۰٫۹۵ به دست آمد. برای روایی، سازندگان نمره‌ی کل AFIS را با پاسخ به یک سؤال که علاقه‌ی کلی به رشته را می‌پرسد همبسته کردند و نتیجه را «رضایت‌بخش» گزارش کردند. ضریب این همبستگی، آلفای جداگانه‌ی سه بعد و بار عاملی گویه‌ها در منبعِ در دست نیامده است.

نحو SPSS دفترچه آلفای نمونه‌ی خود شما را برای هر یک از سه بعد حساب می‌کند.

اجرا، نمره‌گذاری و تفسیر AFIS

1. اجرا — دانشجو برای هر یک از ۲۹ عبارت یکی از پنج گزینه‌ی خیلی کم تا خیلی زیاد را علامت می‌زند.
2. نمره‌گذاری — با کلید دفترچه نمره‌ی سه بعد و نمره‌ی کل را جمع می‌زنید.
3. تفسیر — نمره‌ی کل را در دامنه‌ی ۲۹ تا ۱۴۵ و نمره‌ی هر بعد را با راهنمای تفسیر دفترچه می‌خوانید.

در AFIS نمره‌ی بالاتر یعنی علاقه‌ی بیشتر به رشته‌ی تحصیلی، هم در نمره‌ی کل و هم در هر یک از سه بعد. دستور اجرا و قاعده‌ی گویه‌ی بی‌پاسخ را ما نوشته‌ایم، چون متن زرگر و همکاران برای این دو در منبعِ در دست نیامده است.

پرسشنامه علاقه به رشته تحصیلی در پایان‌نامه

به گفته‌ی سازندگان، AFIS برای پژوهش‌های علوم تربیتی، روان‌شناختی و مشاوره ساخته شده است. برای مقایسه‌ی نمره‌ی AFIS میان رشته‌ها یا مقطع‌ها، دفترچه تحلیل واریانس یک‌راهه را با نحو آماده‌ی SPSS پیشنهاد می‌کند.

مقاله‌ی منبع در «مجله علوم تربیتی»، جلد ۱۸، شماره‌ی ۲، صفحه‌های ۲۲۱ تا ۲۳۸ چاپ شده است. مقاله‌ی ۱۳۹۰ DOI ندارد، پس شیوه‌ی استناد دفترچه ارجاع APA را با پیوند صفحه‌ی مقاله نزد ناشر آورده است.