پرسشنامه رفتار نوع دوستانه احمدی (۱۳ گویه)

معرفی پرسشنامه رفتار نوع دوستانه احمدی (۱۳ گویه)

پرسشنامه رفتار نوع دوستانه تمایل گزارش‌شدهٔ فرد به کمک‌رسانی را در موقعیت‌های گوناگون روابط اجتماعی می‌سنجد. سیروس احمدی آن را در پژوهش سال ۱۳۸۸ در یاسوج ساخت و به کار برد. پاسخ‌دهنده میزان موافقت خود را با موقعیت‌هایی مانند اهدای خون، کمک به مصدوم یا بازگرداندن پول اضافه بیان می‌کند. موضوع ابزار، تمایل گزارش‌شدهٔ فرد به کمک‌کردن در زندگی روزمره و موقعیت‌های همراه با خطر است.

برای پژوهشی که به سنجش نوع‌دوستی در روابط اجتماعی نیاز دارد، دو بُعد این ابزار مطرح است: اضطراری و عادی. این تفکیک، کمک‌رسانی همراه با خطر را از کمک‌رسانی بدون خطر جدا می‌کند. فرم پاسخ و راهنمای پژوهشگر، اجرا و گزارش را در یک دفترچه کنار هم دارند. احمدی ابتدا ۲۰ گویه طراحی کرد و گویه‌های نهایی پس از بررسی ساختار عاملی انتخاب شدند.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و دستور اجرا — موضوع سنجش و شیوهٔ پاسخ‌دادن به عبارت‌ها را پیش از تکمیل فرم توضیح می‌دهد.
• فرم پاسخ — جدول گویه‌ها و گزینه‌ها برای چاپ و ثبت میزان موافقت پاسخ‌دهنده با موقعیت‌های کمک‌رسانی در اختیار شماست.
• راهنمای نمره‌گذاری — کلید اضطراری و عادی و نمرهٔ کل، قاعدهٔ پیشنهادی پاسخ‌های ناقص و جدول ثبت نتیجه را دارد.
• مثال آموزشی و تفسیر — محاسبه با پاسخ‌های فرضی و خواندن نتیجهٔ اضطراری و عادی را در کنار هم نشان می‌دهد.
• تعریف و شواهد پژوهش — تعریف مفهومی و عملیاتی نوع‌دوستی، نمونهٔ مطالعه و جدول‌های روایی و پایایی را ارائه می‌کند.
• راهنمای تحلیل داده — کد SPSS (اجرا در پنجرهٔ Syntax) برای محاسبهٔ نمره‌های اضطراری و عادی و بررسی هماهنگی گویه‌ها آمده است.
• متن ابزار پژوهش و استناد — متن قابل گزارش پژوهش، شیوهٔ ارجاع و منبع مطالعهٔ اصلی را کنار هم دارد.

راهنمای تحلیل، همسانی درونی را برای اضطراری و عادی با آلفای کرونباخ، شاخص هماهنگی گویه‌ها با یکدیگر، بررسی می‌کند.

این دفترچه را در ۲ فایل Word و PDF دریافت می‌کنید؛ یکی برای ویرایش و دیگری برای چاپ فرم و مطالعهٔ راهنما است.

نوع‌دوستی اضطراری و عادی چه تفاوتی دارند؟

در تعریف پژوهش اصلی، نوع‌دوستی اضطراری به کمک‌رسانی مستلزم خطر اشاره دارد. موقعیت‌هایی مانند کمک به مصدوم و اهدای خون، بخشی از محتوای این بُعد هستند. نوع‌دوستی عادی کمک‌رسانی بدون خطر را در بر می‌گیرد؛ راهنمایی نابینا و علاقه به فعالیت خیریه از موقعیت‌های مطرح‌شده در ابزارند.

تفکیک نوع‌دوستی اضطراری و عادی برای پژوهشی به کار می‌آید که تمایل به کمک‌رسانی را در موقعیت‌های یکسان فرض نمی‌کند. شما گزارش اضطراری و عادی را جدا از نتیجهٔ کلی در اختیار دارید. دفترچه تفاوت کمک به مصدوم با راهنمایی نابینا را در تعریف دو بُعد توضیح می‌دهد. موافقت با موقعیتی مانند اهدای خون، به‌تنهایی انجام قطعی آن رفتار را ثابت نمی‌کند.

نمره‌گذاری و تفسیر پرسشنامه رفتار نوع دوستانه

در این ابزار، پاسخ‌ها در یک طیف پنج‌درجه‌ای، از کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم ثبت می‌شوند. راهنمای نمره‌گذاری، نتیجهٔ کل و دو خرده‌مقیاس اضطراری و عادی را پوشش می‌دهد و برای ثبت آنها جدول دارد. در تفسیر، نمرهٔ بیشتر بیانگر تمایل بیشتر به رفتار نوع‌دوستانهٔ گزارش‌شده است. کلید و راهنمای محاسبهٔ نمره‌ها در فایل آمده‌اند.

برای خواندن نتیجه، به موقعیت‌های گویه‌ها نیز توجه کنید. مثال آموزشی دفترچه، محاسبهٔ اضطراری و عادی را با پاسخ‌های فرضی نشان می‌دهد و نتیجه را به دادهٔ واقعی تعمیم نمی‌دهد. بخش پاسخ‌های ناقص نیز پیشنهاد اجرایی راهنما برای گزارش پژوهش را مشخص می‌کند تا روش پژوهش شما روشن باشد. این قاعده پیشنهاد راهنماست و به سازنده نسبت داده نمی‌شود.

روایی و پایایی پرسشنامه رفتار نوع دوستانه

مطالعهٔ اصلی روی ۳۸۶ ساکن یاسوج انجام شد. آلفای کرونباخ برای کل ابزار ۰٫۷۱ گزارش شده است. بررسی ساختار اضطراری و عادی با تحلیل عاملی انجام شد؛ روشی که الگوی کنار هم قرارگرفتن گویه‌ها را بررسی می‌کند. دو عامل اضطراری و عادی، روی‌هم ۳۳٫۴ درصد واریانس را توضیح دادند.

بخش شواهد، بارهای عاملی و شاخص‌های بررسی ساختار دوبُعدی ابزار را از مقالهٔ احمدی همراه شمارهٔ صفحه می‌آورد. کفایت نمونه‌گیری در مطالعهٔ اصلی ۰٫۸۵۹ بود و جدول راهنما محل گزارش آن را مشخص می‌کند. آلفای مطالعهٔ اصلی به نمونهٔ یاسوج مربوط است. محاسبهٔ پایایی برای اضطراری و عادی در کد جداست؛ آلفای کل با آلفای هر بُعد مخلوط نمی‌شود.

کاربرد پژوهشی پرسشنامه رفتار نوع دوستانه

برای مطالعهٔ تمایل به کمک‌رسانی، ابتدا تعریف نوع‌دوستی در این ابزار را با مسئلهٔ پژوهش خود تطبیق دهید. تعریف عملیاتی دفترچه روشن می‌کند چه چیزی با پاسخ‌های فرد سنجیده می‌شود. متن آمادهٔ بخش ابزار پژوهش، معرفی اضطراری و عادی و شواهد مطالعهٔ یاسوج را در کنار شیوهٔ پاسخ‌گویی می‌گذارد. نتیجهٔ پایایی پژوهش شما جدا از آلفای احمدی نوشته می‌شود و جای آن در متن خالی است.

در پژوهش احمدی، توصیف نمونه همراه نتیجهٔ اندازه‌گیری آمده است. گزارش شما نیز باید مشخصات نمونه، شرایط اجرا و شیوهٔ برخورد با پاسخ‌های ناقص را روشن کند. بخش تحلیل داده برای همین مرحله، کد محاسبهٔ نمره‌های اضطراری و عادی و بررسی هماهنگی گویه‌ها را ارائه می‌کند. جعبهٔ شیوهٔ استناد، ارجاع مقالهٔ احمدی (۱۳۸۸) را با پیوند نشریه دارد. با تکمیل متن براساس داده‌های خود، یافته‌های پژوهش اصلی از نتیجهٔ مطالعهٔ شما جدا می‌ماند.