پرسشنامه فرزندپروری آرنولد (PS)

معرفی پرسشنامه فرزندپروری آرنولد (PS)

پرسشنامه فرزندپروری آرنولد را دیوید آرنولد، سوزان اولیری، لیزا ولف و مورین آکر ساختند تا انضباط ناکارآمد را در همان لحظه‌ای بسنجند که کودک بدرفتاری می‌کند. تمرکز آن بر رفتار واقعی مادر یا پدر است، نه نگرش کلی یا سبک عمومی فرزندپروری. گزارش ساخت آن در سال ۱۹۹۳ در مجله‌ی Psychological Assessment منتشر شد.

مقیاس خودگزارشی ۳۰ گویه دارد و هر گویه یک موقعیت انضباطی را با دو واکنش مخالف روی پیوستار هفت‌درجه‌ای نشان می‌دهد. والد یکی از اعداد ۱ تا ۷ را دایره می‌کند. پاسخ مؤثر گاهی سمت راست و گاهی سمت چپ است، پس جای علامت به‌تنهایی نمره را نشان نمی‌دهد. نام انگلیسی مقیاس فرزندپروری Parenting Scale و نشان اختصاری آن PS است.

پاسخ‌گو خودِ والد است. مادر یا پدر رفتار دو ماه گذشته‌ی خود را گزارش می‌کند و پاسخ دادن معمولاً حدود ۱۰ دقیقه طول می‌کشد. آرنولد و همکاران ابزار را نخست با ۱۶۸ مادرِ کودکان ۱۸ تا ۴۸ ماهه ساختند و پژوهش‌های بعدی آن را برای کودکان دبستانی و نوجوانان هم به کار بردند.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و کاربردها — هدف PS، سازندگان، جدول مشخصات و موقعیت‌های پژوهشی مناسب آن را توضیح می‌دهد.
• راهنمای پاسخ‌دهی والد — دستورالعمل، گویه‌ی تمرینی بدون نمره و کادر مشخصات والد و کودک را دارد.
• فرم فارسی ۳۰ گویه — چیدمان دوقطبی اصلی را با ۱۰ گویه در هر صفحه و آماده‌ی چاپ حفظ می‌کند.
• بخش نمره‌گذاری — کلید جهت پاسخ‌ها، جدول برگرداندن گویه‌های معکوس، کلید خرده‌مقیاس‌ها و برگه‌ی محاسبه را در بر می‌گیرد.
• بخش تفسیر — معنای هر عامل، دو جدول نمره‌های مرجع، مثال حل‌شده و نمره‌گذاری ۱۳ گویه‌ای رودز و اولیری را می‌آورد.
• راهنمای داده و SPSS — ورود پاسخ‌ها، برگرداندن گویه‌ها و محاسبه‌ی آلفا را به‌صورت توضیح متنی پیش می‌برد.
• مستندات پژوهشی — تعریف مفهومی و عملیاتی، شواهد روایی و پایایی، شیوهٔ استناد به روش APA ویرایش هفتم و منابع با DOI را گرد می‌آورد.
• پیوست متن انگلیسی — دستورالعمل و ۳۰ گویه‌ی اصلی را با همان چیدمان دوقطبی برای مقایسه با ترجمه دارد.
• مقاله‌ی انگلیسی فانگ و فانگ — مقاله‌ی دسترسی‌آزاد ۲۰۲۰ درباره‌ی ویژگی‌های روان‌سنجی PS و فرم کوتاه PS-7 است.

روی‌هم ۳ فایل تحویل می‌گیرید: دفترچه‌ی ۱۴ صفحه‌ای در Word و PDF، و مقاله‌ی انگلیسی فانگ و فانگ در PDF.

سه عامل پرسشنامه فرزندپروری آرنولد

سه خرده‌مقیاس نشان می‌دهند والد هنگام بدرفتاری کودک به کدام الگوی انضباط ناکارآمد نزدیک است. عامل‌ها درباره‌ی کاری‌اند که والد همان لحظه انجام می‌دهد، نه تصویری کلی از خوب یا بد بودن فرزندپروری او.

• سهل‌گیری — کوتاه آمدن، پیگیری نکردن هشدار و کنار گذاشتن قانون پس از مقاومت کودک را می‌سنجد.
• واکنش بیش از حد — خشم، فریاد، واژه‌های آزاردهنده، کینه نگه داشتن و تنبیه بدنی را پوشش می‌دهد.
• پرحرفی — تذکرهای طولانی یا تکراری و ادامه دادن حرف را، وقتی گفت‌وگو اثر ندارد، بررسی می‌کند.

در منابع فارسی، سهل‌گیری را اهمال‌کاری و پرحرفی را اطناب کلام هم نامیده‌اند. پرحرفی در مطالعه‌ی اصلی ضعیف‌ترین عامل بود و بیشتر بررسی‌های بعدی فقط سهل‌گیری و واکنش بیش از حد را دوباره یافتند. برای همین، نمره‌ی پرحرفی را با احتیاط تفسیر کنید.

نمره‌گذاری و تفسیر مقیاس فرزندپروری آرنولد

هر گویه از ۱ تا ۷ نمره می‌گیرد و نمره‌ی بالاتر به شیوه‌ی انضباطی کم‌اثرتر اشاره دارد. ترتیب دو سر پاسخ در همه‌ی گویه‌ها یکسان نیست. پس عددهای دایره‌شده را نمی‌توان مستقیم با هم جمع کرد و باید از کلید جهت و جدول تبدیل داخل فایل کمک گرفت.

1. عدد دایره‌شده در هر ۳۰ گویه را همان‌طور که هست ثبت می‌کنید.
2. گویه‌های معکوس را با کلید و جدول تبدیل دفترچه برمی‌گردانید.
3. با کلید خرده‌مقیاس‌ها، نمره‌ی سه عامل و نمره‌ی کل را در دامنه‌ی ۱ تا ۷ به دست می‌آورید.
4. نتیجه را با توضیح عامل‌ها و جدول‌های مرجع می‌خوانید. مثال حل‌شده مسیر محاسبه را قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد.

یکی از دو جدول مرجع، میانگین والدین یک نمونه‌ی جامعه‌ای آمریکایی را از پژوهش لوربر و همکاران برای مقایسه می‌آورد. جدول دیگر نمره‌های مادران ایرانی پیش از آموزش در پژوهش تهرانی‌دوست است. نمره‌گذاری ۱۳ گویه‌ای رودز و اولیری با عامل خصومت هم در دفترچه آمده است.

روایی و پایایی پرسشنامه فرزندپروری آرنولد

مطالعه‌ی اصلی ۱۶۸ مادرِ کودکان ۱۸ تا ۴۸ ماهه را بررسی کرد. آلفای کرونباخ، یعنی شاخص هماهنگی گویه‌ها، برای نمره‌ی کل ۰٫۸۴ بود. همین ضریب برای سهل‌گیری ۰٫۸۳، برای واکنش بیش از حد ۰٫۸۲ و برای پرحرفی ۰٫۶۳ گزارش شد. ضریب بازآزمایی، یعنی ثبات نمره‌ها در اجرای دوباره، برای نمره‌ی کل و سه عامل به همان ترتیب ۰٫۸۴، ۰٫۸۳، ۰٫۸۲ و ۰٫۷۹ بود.

نمره‌های PS با مشاهده‌ی انضباط ناکارآمد والد و بدرفتاری کودک در خانه همبسته بود. مقیاس، مادران کودکان ارجاع‌شده به درمانگاه را از مادران دیگر جدا کرد و با گزارش مادر از رفتار کودک و ناسازگاری زناشویی هم رابطه داشت.

انجمن روانپزشکی کودک و نوجوان ایران نسخه‌ی فارسی را ترجمه کرد، با فرهنگ ایرانی سازگار ساخت و در یک بررسی مقدماتی به کار برد. تهرانی‌دوست و همکاران در سال ۱۳۸۷ آن را برای مادران شاغلِ کودکان ۲ تا ۱۲ ساله به کار بردند. پس از هشت جلسه‌ی دوساعته‌ی Triple-P، هر سه نمره کاهش معنادار داشت و معلوم شد مقیاس به تغییر رفتار انضباطی والدین حساس است.

اگر ساختار نسخه‌ی فارسی برای پژوهش شما مهم است، تحلیل عاملی، یعنی بررسی گروه‌بندی گویه‌ها در داده‌ها، و آلفای کرونباخ نمونه‌ی خودتان را جداگانه گزارش کنید.

کاربرد پرسشنامه فرزندپروری آرنولد در پژوهش

پرسشنامه برای پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی کودک، مشاوره‌ی خانواده و علوم تربیتی به کار می‌آید. موضوع اصلی آن پیوند شیوه‌ی انضباطی والد با مشکلات رفتاری کودک است و برای همین در مطالعه‌ی والدین کودکان دارای بیش‌فعالی یا ADHD هم پرسش روشنی را پاسخ می‌دهد. می‌توانید آن را برای پیش‌آزمون و پس‌آزمون برنامه‌های آموزش والدین مانند Triple-P اجرا کنید.

دفترچه تعریف مفهومی و عملیاتی را برای نوشتن روش پژوهش کنار هم می‌گذارد. راهنمای متنی ورود داده و SPSS کمک می‌کند پاسخ‌های دوقطبی را درست ثبت کنید. کادر شیوهٔ استناد هم ارجاع به مقاله‌ی آرنولد و منبع فارسی را آماده دارد.