پرسشنامه دست برتری ادینبورگ اولدفیلد (EHI)
- توضیحات محصول
- دیدگاه ها (0)
- سوالات متداول
معرفی پرسشنامه دست برتری ادینبورگ اولدفیلد (EHI)
پرسشنامه دست برتری ادینبورگ ابزاری خودگزارشی برای سنجش جهت و شدت ترجیح دست در کارهای روزمره است. اولدفیلد، پژوهشگر واحد گفتار و ارتباط دانشگاه ادینبورگ، آن را در سال ۱۹۷۱ در Neuropsychologia معرفی کرد. نام انگلیسی آن Edinburgh Handedness Inventory و نام فارسی‌اش سیاهه‌ی دست برتری ادینبورگ است.
اولدفیلد ۱۰ فعالیت روزمره را از نسخه‌ای ۲۰فعالیتی برگزید. EHI رایج‌ترین ابزار سنجش دست برتری است و ادلین و همکاران ۸۹۹ مقاله‌ی منتشرشده از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۲ را یافتند که آن را به کار برده بودند. این سیاهه با مقیاس بهزیستی روانی وارویک–ادینبورگ ارتباطی ندارد.
دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟
محتوای کتابچه به ترتیب استفاده از ابزار چیده شده است تا فرم را اجرا کنید، نمره را به دست آورید و روش را در گزارش پژوهش بنویسید.
- معرفی، شناسنامه و کاربردها — پیشینه‌ی اولدفیلد، ساختار EHI و کاربرد آن در پژوهش‌های رفتاری و عصب‌روان‌شناسی
- راهنمای اجرای پرسشنامه — دستور نشان‌دادن نمونه، ثبت ترجیح دست و بررسی فرم پس از پاسخ‌گویی
- تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی — متن آماده برای توضیح دست برتری و شیوه‌ی اندازه‌گیری آن در پایان‌نامه
- فرم فارسی آماده‌ی چاپ — جدول ۱۰ فعالیت، دو ستون پاسخ، پرسش‌های پا و چشم و کادر اجراکننده
- راهنما و برگهی نمرهگذاری — مراحل تبدیل علامت‌ها به LQ در یک برگهی جداگانه و قابل چاپ
- دو مثال حلشده — محاسبهی مرحله‌به‌مرحله برای دو پاسخدهنده و پیوند هر نتیجه با راهنمای تفسیر
- راهنمای تفسیر — توضیح جهت و شدت دست برتری همراه با قراردادهای طبقه‌بندی و منبع هر قرارداد
- جدول روایی و پایایی — یافته‌های هفت مطالعه‌ی بین‌المللی و اعتباریابی فارسی با مشخصات نمونه‌ها
- شیوه‌ی استناد و منابع — استنادهای APA ویرایش هفتم، شناسه‌های دیجیتال تأییدشده و منابع دارای پیوند زنده
- پیوست‌های EHI — فرم EHI-SF ویل با نمرهگذاری و فرم انگلیسی اصلی همراه با دستورهای اولدفیلد
روی‌هم ۲ فایل تحویل می‌گیرید: کتابچه‌ی قابل ویرایش در Word و همان کتابچه در PDF.
پرسشنامه دست برتری ادینبورگ چه می‌سنجد؟
سیاهه از علامتهای پاسخدهنده یک نمرهی LQ می‌سازد که ضریب جانبی‌شدگی نام دارد. دامنه‌ی آن منفی ۱۰۰ تا مثبت ۱۰۰ است. علامت عدد جهت دست برتر را نشان میدهد و بزرگی آن شدت راست‌دستی یا چپ‌دستی را مشخص می‌کند.
نمره‌های نزدیک صفر از کاربرد ترکیبی دو دست خبر می‌دهند، اما نباید بدون تعریف پژوهش با دوسوتوانی یکی گرفته شوند. توزیع EHI معمولاً نامتقارن است: افراد زیادی نمره‌های مثبت بالا دارند و تعداد کمتری در دو سوی دیگر دیده میشوند.
اولدفیلد گروه‌بندی سه‌گانه‌ی رسمی تعیین نکرد. برای همین، کتابچه قراردادهای پژوهشگران بعدی را با منبع معرفی می‌کند، بی‌آنکه آن‌ها را هنجار EHI بنامد؛ بهتر است LQ را پیوسته گزارش کنید و قرارداد انتخابی را نیز نام ببرید.
در عصب‌روان‌شناسی می‌توان با LQ شرکت‌کنندگان را بر پایه‌ی جهت و شدت دست برتری توصیف یا انتخاب کرد. این عدد برای مقایسه در یادگیری حرکتی، ورزش و پژوهش‌های شناختی یا هیجانی نیز به کار می‌رود.
اجرای پرسشنامه دست برتری ادینبورگ
فرم برای اجرای فردی یا گروهی طراحی شده است. پاسخدهنده برای هر فعالیت در دو ستون دست علامت + می‌گذارد؛ علامت ++ ترجیحی را ثبت می‌کند که استفاده از دست دیگر جز با اجبار رخ نمی‌دهد.
- پیش از شروع، یک نمونه‌ی علامت‌گذاری نشان دهید تا تفاوت +، ++ و علامت‌زدن هر دو ستون روشن شود.
- اگر دو دست تفاوتی ندارند، در هر دو ستون + ثبت می‌شود؛ ردیف تنها زمانی خالی می‌ماند که فرد آن فعالیت را تجربه نکرده باشد.
- پس از تکمیل، فرم را برای ردیف‌های بی‌پاسخ بررسی کنید و پاسخ‌های تکمیلی پای برتر و چشم برتر را جدا نگه دارید.
فاتسیو و همکاران در سال ۲۰۱۲ دستور اصلی را به ۴۲۳ مرد دادند و تنها ۴۷٫۳ درصد آن را کاملاً رعایت کردند؛ تحصیلات و دست برتری نیز با رعایت دستور ارتباط داشت. کتابچه پرسش پا را مطابق متن اولدفیلد دربارهی ضربه زدن با پا می‌آورد و توضیح او دربارهی بخش‌های داخل پرانتز و ردیف خالی را حفظ می‌کند.
نمرهگذاری پرسشنامه دست برتری ادینبورگ
پس از بررسی فرم، برگهی نمرهگذاری مسیر رسیدن از علامتهای دو ستون به LQ را نشان میدهد، بدون اینکه پای برتر یا چشم برتر را وارد محاسبه کند.
- علامتهای ۱۰ فعالیت را به برگهی چاپی نمرهگذاری منتقل می‌کنید.
- طبق کلید و مراحل کتابچه، یک عدد LQ برای پاسخدهنده به دست می‌آورید.
- جهت و شدت ترجیح دست را می‌خوانید و در صورت گروه‌بندی، قرارداد منبعدار پژوهش را گزارش می‌کنید.
مثال دو پاسخدهنده نشان میدهد هر مرحله کجا ثبت می‌شود و نتیجه چگونه به متن تفسیر می‌رسد. این بخش برای نوشتن روش نمرهگذاری و گزارش نتیجه در پایان‌نامه قابل استفاده است.
شواهد پژوهشی EHI
کتابچه یافته‌های هفت مطالعه‌ی بین‌المللی را کنار اعتباریابی فارسی قرار میدهد. برای هر پژوهش می‌توانید نمونه، روش بررسی و نتیجه‌ی مرتبط با EHI را ببینید. این اطلاعات برای انتخاب ابزار و نوشتن بخش روایی و پایایی پایان‌نامه به کار می‌آید.
نسخه‌ی فارسی پرسشنامه دست برتری ادینبورگ
احمد علیپور و مژگان آگاه هریس در سال ۱۳۸۶ این سیاهه را در مجله‌ی علوم روان‌شناختی اعتباریابی کردند. نمونه‌ی خوشه‌ای آنان ۲۱۳۸ نفر، شامل ۱۳۳۶ زن و ۸۰۲ مرد بود. آلفای کرونباخ، یعنی شاخص هماهنگی گویه‌ها با یکدیگر، به ۰٫۹۷ رسید و ضریب دونیمهسازی ۰٫۹۲ بود.
همه‌ی گویه‌ها با نمرهی کل ارتباط بالایی داشتند. همبستگی EHI با پرسشنامه دست برتری چاپمن برابر ۰٫۷۵ بود؛ چاپمن ابزار دیگری با ۱۳ فعالیت و سه گزینه‌ی پاسخ است. آقایوسفی، اورکی و محمدی قره‌قوزلو نیز در سال ۱۳۹۴ برای دانشجویان دانشگاه پیام نور آلفای ۰٫۹۴ گزارش کردند.
مطالعات بین‌المللی EHI
یافته‌ی فاتسیو را در بخش اجرا دیدید. شش پژوهش دیگر نشان می‌دهند ساختار، ثبات و همسانی درونی EHI در نمونه‌ها و زبان‌های گوناگون چگونه بررسی شده است.
| پژوهش | نمونه | یافته |
|---|---|---|
| رنسیل و شکتر، ۱۹۹۴ | ۷۳۵ بزرگسال | بازآزمایی پس از ۱۸ ماه؛ بازآزمایی یعنی همان افراد دوباره سنجیده شدند تا ثبات نمره روشن شود. |
| دراگوویچ، ۲۰۰۴ | ۲۰۳ بزرگسال سالم | تحلیل عاملی تأییدی، روشی برای بررسی ساختار درونی، یک عامل و تفاوت خطای اندازه‌گیری گویه‌ها را نشان داد. |
| ویل، ۲۰۱۴ | ۱۵۱۴ پاسخ‌دهنده‌ی برخط | مدل ۱۰فعالیتی برازش ضعیف داشت؛ فرم کوتاه چهارماده‌ای برازش بهتر و همبستگی بالایی با فرم اصلی نشان داد. |
| اسپیریتو سانتو و همکاران، ۲۰۱۷ | ۳۴۲ بزرگسال پرتغالی | ساختار یک‌عاملی نسخه‌ی پرتغالی تأیید شد. |
| یانگ و همکاران، ۲۰۱۸ | نسخه‌ی چینی | آلفای کرونباخ ۰٫۸۷۷ و ضریب همبستگی درون‌طبقه‌ای ۰٫۸۹۸ در بازآزمایی ۳۰ روزه گزارش شد. |
| گوری و همکاران، ۲۰۲۴ | ۲۰۲ ایتالیایی | همسانی درونی ۱۰ فعالیت در سطح بالایی گزارش شد. |
فرم کوتاه ویل در کنار EHI
ویل در سال ۲۰۱۴ فرم EHI-SF را با چهار فعالیت و پنج گزینه از «همیشه راست» تا «همیشه چپ» پیشنهاد کرد. فعالیت‌های این فرم عبارت‌اند از:
- نوشتن — ثبت دستی که فرد معمولاً برای نوشتن انتخاب می‌کند
- پرتاب کردن — سنجش ترجیح دست در یک حرکت هدف‌دار
- مسواک زدن — ثبت ترجیح دست در یک کار روزمره
- استفاده از قاشق — سنجش انتخاب دست هنگام غذا خوردن
نمرهی EHI-SF با LQ فرم ۱۰فعالیتی یکسان نیست. پیوست کتابچه فرم کوتاه و کلید مخصوص آن را جداگانه ارائه می‌کند تا این دو روش با هم مخلوط نشوند.
سوالات متداول
پرسشنامه دست برتری ادینبورگ چند سوال دارد؟
فرم اصلی ۱۰ فعالیت نمرهدار و ۲ پرسش تکمیلی دربارهی پای برتر و چشم برتر دارد؛ دو پرسش تکمیلی در محاسبهی LQ وارد نمیشوند.
سازنده‌ی سیاهه‌ی دست برتری ادینبورگ کیست؟
اولدفیلد آن را در سال ۱۹۷۱ در واحد گفتار و ارتباط دانشگاه ادینبورگ ساخت و نخستین گزارش را در مجله‌ی Neuropsychologia منتشر کرد.
نمرهگذاری پرسشنامه دست برتری ادینبورگ چگونه است؟
علامتهای ۱۰ فعالیت به یک نمرهی LQ از منفی ۱۰۰ تا مثبت ۱۰۰ تبدیل میشوند؛ کلید، برگهی محاسبه، دو مثال حلشده و راهنمای تفسیر با قراردادهای منبعدار در فایل آمده است.
علامت «++» در فرم ادینبورگ چه معنایی دارد؟
«++» یعنی پاسخدهنده آن دست را چنان ترجیح میدهد که جز در صورت اجبار از دست دیگر برای همان فعالیت استفاده نمیکند.
روایی و پایایی پرسشنامه دست برتری ادینبورگ چقدر است؟
در اعتباریابی احمد علیپور و مژگان آگاه هریس با ۲۱۳۸ نفر، آلفای کرونباخ ۰٫۹۷، دونیمهسازی ۰٫۹۲ و همبستگی با چاپمن ۰٫۷۵ بود.
آیا پرسشنامه دست برتری ادینبورگ برای پایان‌نامه مناسب است؟
بله؛ اگر متغیر پژوهش شما جهت یا شدت دست برتری است، کتابچه تعریف عملیاتی، فرم اجرا، شیوه‌ی استناد، شواهد ایرانی و راهنمای گزارش LQ را دارد.
فقط خریداران این فایل می‌توانند امتیاز و نظر ثبت کنند.
نظر خود را راجع به این فایل برای ما بنویسید.
شماره همراه و ایمیل شما به نمایش عمومی قرار نخواهد گرفت