پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده فیشر

معرفی پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده فیشر

پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده را فیشر، رنسوم، تری و برج در سال ۱۹۹۲ ساختند. فرم نخست ۲۹ گویه داشت؛ اصغری و همکاران (۱۳۹۳) گزارش کرده‌اند که پژوهش‌های بعدی آن را به ۱۳ گویه رساندند. فایل شما همین فرم ۱۳ گویه‌ای است.

عنوان مقالهٔ اصلی فیشر و همکاران «ساختار و سازمان خانواده و سلامت بزرگسالان» است و در Family Process، جلد ۳۱، شمارهٔ ۴ چاپ شده است. در جست‌وجوها با نام‌های Family Organized Cohesion، انسجام سازمان یافته خانواده و انسجام خانواده فیشر هم دیده می‌شود.

انسجام سازمان‌یافتهٔ خانواده چیست؟

پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده فیشر می‌سنجد که اعضای یک خانواده چقدر به هم نزدیک‌اند، چقدر با هم همکاری می‌کنند و قواعد و رهبری خانه را چقدر روشن می‌دانند. فیشر و همکاران آن را در پروژهٔ سلامت خانوادهٔ کالیفرنیا طراحی کردند. پاسخ‌دهنده در هر ۱۳ گویه دربارهٔ «خانوادهٔ ما» نظر می‌دهد، پس نمره برداشت خودِ او را نشان می‌دهد.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و دستور اجرا — سازندهٔ مقیاس، چهار مؤلفهٔ آن و توضیحی که پاسخ‌دهنده پیش از علامت‌زدن می‌خواند.
• متن ۱۳ گویه با شش ستون پاسخ — فرم آمادهٔ چاپ با جای نام، سن و تاریخ و ستونی برای هر گزینه، از «کاملاً موافق» تا «کاملاً مخالف».
• راهنمای نمره‌گذاری — شیوهٔ جمع نمرهٔ ۱۳ گویه، نمرهٔ هر مؤلفه و روش پیشنهادی برای گویهٔ بی‌پاسخ.
• برگهٔ نمره‌گذاری و نمونهٔ محاسبه‌شده — جدول جمع و میانگین چهار مؤلفه و پاسخ‌دهنده‌ای فرضی که گام‌به‌گام به نمرهٔ کل ۶۵ (از دامنهٔ ۱۳ تا ۷۸) می‌رسد.
• تفسیر نمره — خواندن نمرهٔ ۱۳ تا ۷۸ و نمرهٔ چهار مؤلفه و راه تعریف «سطح» از نمونهٔ خودتان.
• تعریف مفهومی و عملیاتی — دو تعریف آمادهٔ فصل روش پژوهش برای مقیاس فیشر.
• جدول روایی و پایایی — هفت یافتهٔ آلفا و بازآزمایی از فیشر، صادقی، فانگ و اصغری با نام نمونه.
• دستورهای SPSS و متن آمادهٔ ابزار پژوهش — محاسبهٔ نمره‌ها، آلفای نمونهٔ خودتان و بندی با جای خالی برای همان آلفا در متن روش شما.
• شیوهٔ استناد و منابع — ارجاع کامل مقالهٔ فیشر با DOI و منبع عددهای روایی و پایایی.

روی‌هم ۱ فایل تحویل می‌گیرید: دفترچهٔ پرسشنامه فیشر، هم در Word و هم در PDF.

چهار مؤلفهٔ پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده

مقیاس فیشر چهار حوزه را می‌سنجد و هر گویه‌اش به یکی از آن‌ها تعلق دارد. اصغری و همکاران آن را روی ۳۴۳ دانشجوی دانشگاه خوارزمی به کار بردند. چهار مؤلفه این‌ها هستند:

• انسجام — نزدیکی و صمیمیت اعضا و اهمیت باهم‌بودن در مقیاس فیشر.
• همکاری و مشارکت — همکاری اعضا با هم و ارتباط و حضور آن‌ها در فعالیت‌های مشترک.
• وضوح قواعد — روشن‌بودن قوانین خانواده و پیامد زیر پا گذاشتن آن‌ها.
• وضوح رهبری — مشخص‌بودن رهبر خانواده و کسی که تصمیم‌ها را می‌گیرد.

نمرهٔ هر مؤلفه از جمع گویه‌های خودش به دست می‌آید. چون چهار مؤلفه تعداد گویهٔ برابر ندارند، فایل برای مقایسهٔ آن‌ها با هم میانگین هر گویه را پیشنهاد می‌کند.

گویه‌ها و طیف پاسخ شش‌درجه‌ای

پرسشنامه ۱۳ گویه دارد و همهٔ آن‌ها دربارهٔ «خانوادهٔ ما» نوشته شده‌اند، مثل روشن‌بودن رهبر خانواده یا همکاری اعضا. پاسخ‌دهنده هر گویه را روی طیف لیکرت شش‌درجه‌ای علامت می‌زند.

گزینه‌ها از «کاملاً مخالف» تا «کاملاً موافق» پیش می‌روند و میان آن‌ها «مخالف»، «نسبتاً مخالف»، «نسبتاً موافق» و «موافق» قرار دارند. میان «نسبتاً مخالف» و «نسبتاً موافق» گزینهٔ خنثی نیست، پس پاسخ‌دهنده باید به یکی از دو سو متمایل شود. هر گزینه امتیازی از ۱ تا ۶ می‌گیرد.

نمره‌گذاری و تفسیر پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده

نمرهٔ کل جمع امتیاز ۱۳ گویه است و از ۱۳ تا ۷۸ تغییر می‌کند. در این دامنه، نمرهٔ بالاتر نشان می‌دهد پاسخ‌دهنده خانوادهٔ خود را سازمان‌یافته‌تر و منسجم‌تر می‌بیند. هیچ‌یک از ۱۳ گویه معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود، پس بازکدگذاری لازم نیست.

فایل کلید نمره‌گذاری ۱۳ گویه، برگهٔ محاسبه و نمونه‌ای دارد که نمرهٔ یک پاسخ‌دهندهٔ فرضی را مرحله‌به‌مرحله می‌سازد.

روایی و پایایی پرسشنامه انسجام سازمان‌یافته خانواده

به گزارش اصغری و همکاران (۱۳۹۳)، فیشر و همکاران آلفای کرونباخ را، که نشان می‌دهد گویه‌ها چقدر با هم هماهنگ‌اند، برای فرم ۱۳ گویه‌ای ۰٫۷۸ و برای فرم نخست ۲۹ گویه‌ای ۰٫۸۸ گزارش کردند. جدول زیر همهٔ یافته‌ها را از همین مقاله می‌آورد.

در گزارش اصغری، بازآزمایی یعنی همان ۲۰ دانشجو پس از دو هفته دوباره پاسخ دادند. روایی محتوایی نسخهٔ فارسی را سه عضو هیئت‌علمی گروه مشاورهٔ دانشگاه گیلان تأیید کردند. به گزارش اصغری، نمرهٔ مقیاس در پژوهش فیشر با حالت کلی خوب‌بودن و رضایت از زندگی رابطهٔ مثبت و با اضطراب و افسردگی زوجین رابطهٔ منفی داشت.

برای پایان‌نامه، جدول روایی و پایایی فیشر در بخش ابزار پژوهش جا می‌گیرد. آلفای نمونهٔ خودتان را برای ۱۳ گویه با دستور SPSS فایل حساب می‌کنید و در بند آماده جای خالی را پر می‌کنید.