پرسشنامه رشد اخلاقی کودکان، نوجوانان و جوانان لطفآبادی
- توضیحات محصول
- دیدگاه ها (0)
- سوالات متداول
معرفی پرسشنامه رشد اخلاقی لطفآبادی
پرسشنامه رشد اخلاقی کودکان، نوجوانان و جوانان لطفآبادی قضاوت اخلاقی دانشآموزان ۵ تا ۲۰ سال را در موقعیت‌های مدرسه، خانواده و جامعه می‌سنجد. حسین لطفآبادی و نُه همکارش در دانشگاه شهید بهشتی این مقیاس رشد اخلاقی را بر پایهٔ نقد نظریه‌های پیاژه، کولبرگ و باندورا ساختند. به گفتهٔ آن‌ها، آن نظریه‌ها تنها قضاوت دربارهٔ قوانین را می‌دیدند و از عاطفه، همدردی و فرهنگ غافل بودند.
مبنای پاسخ‌دادن، ۱۸ داستان کوتاه است. هر حوزه سه داستان دارد و مجموع فرم، ۴۶ طیف شش‌درجه‌ای را در بر می‌گیرد که دو سر هر طیف با عبارت مشخص شده است.
- اخلاق زیست‌محیطی — قضاوت دربارهٔ رفتار انسان با طبیعت و محیط زندگی.
- اخلاق مراقبت از خود یا اخلاق فردی — نظم، بهداشت، تلاش و شیوهٔ زندگی شخصی.
- اخلاق در مناسبات خانوادگی — رفتار با پدر و مادر، همسر و خواهر و برادر.
- اخلاق اجتماعی — رعایت مقررات مدرسه، قانون و تصمیم جمعی.
- اخلاق انسانی — انصاف، وفای به عهد، راستگویی و نیکوکاری.
- اخلاق مینوی یا متعالی — درستکاری و کمک به دیگران، حتی با هزینه برای خود.
برای نمونه، یک داستان اخلاقی از سارا، دانشآموز کلاس سوم، می‌گوید که گل‌های باغچهٔ همسایه را برای هدیه به معلم می‌چیند. داستان دیگری تبدیل جنگل به زمین کشاورزی برای خانواده‌های روستایی را پیش می‌کشد. پاسخ‌دهنده دربارهٔ رفتار شخصیت داستان، یا رفتار خودش در همان موقعیت، داوری می‌کند.
دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟
- معرفی و راهنمای اجرا — شرح شش حوزهٔ اخلاقی و نامهٔ مؤلف به پاسخ‌دهنده در ابتدای دفترچه.
- فرم ۱۸ داستان — متن عیناً برگرفته از فرم مؤلف، با ۴۶ طیف و شروع از صفحه‌ای مستقل برای چاپ.
- روش نمره‌گذاری — روش خود مؤلفان و راهنمای نمره‌گذاری هر یک از ۴۶ طیف.
- جدول نمره‌گذاری — محل ثبت نمره‌های پاسخ‌ها برای محاسبهٔ نمرهٔ شش حوزهٔ اخلاقی.
- برگهٔ خلاصه — جای ثبت نمره‌های شش حوزه در کنار نمرهٔ اخلاق کلی.
- جداول تفسیر — جدول‌های مقایسهٔ مؤلفان بر حسب گروه سنی، جنسیت و مقطع تحصیلی.
- بخش روایی — شرح ساخت دومرحله‌ای ابزار و همبستگی حوزه‌ها با یکدیگر و با متغیرهای روان‌شناختی و خانوادگی.
- تعریف‌های مفهومی و عملیاتی — تعریف رشد اخلاقی بر پایهٔ الگوی سه‌سطحی لطفآبادی، آماده برای فصل سوم پایاننامه.
- کادر شیوهٔ استناد و منابع — اطلاعات ارجاع همراه با پیوندهای فعال به اسناد مؤلف.
- فرم مصاحبهٔ کودکان — نامهٔ مؤلف به مصاحبهگر و دستور خواندن داستانها برای کودک، با علامت داستان‌های قابل حذف و کادر استناد.
روی‌هم ۴ فایل تحویل می‌گیرید: دفترچهٔ اصلی و فرم مصاحبهٔ کودکان، هرکدام در Word و PDF.
فرم‌های پرسشنامه رشد اخلاقی برای هر سن
انتخاب فرم به سن پاسخ‌دهنده بستگی دارد. برای بررسی رشد اخلاقی نوجوانان و جوانان ۱۲ تا ۲۰ سال، فرم پرسشنامه را خود دانشآموز تکمیل می‌کند؛ اجرا می‌تواند فردی یا گروهی باشد و کمتر از یک ساعت طول می‌کشد.
برای پژوهش رشد اخلاقی کودکان ۵ تا ۱۱ سال، فرم مصاحبه به کار می‌آید و ثبت پاسخ با همراهی مصاحبهگر پیش می‌رود. هر دو فرم همان ۱۸ داستان را دارند. در پژوهش مؤلفان نیز ۱٬۳۲۶ کودک آمادگی و دبستان با مصاحبه و ۱٬۵۳۶ دانشآموز راهنمایی تا پیش‌دانشگاهی با پرسشنامه پاسخ دادند.
از خواندن داستان تا ثبت پاسخ کودک
مصاحبهگر فقط عدد را ثبت نمی‌کند؛ دلیل کودک را هم می‌شنود و خلاصه‌اش را در حاشیهٔ فرم می‌نویسد.
- با راهنمای فرم، داستان‌های مناسب سن کودک را مشخص کنید؛ برای خردسالترین کودکان، شش داستانِ علامت‌خورده قابل حذف است.
- متن استاندارد آغاز مصاحبه را برای کودک بخوانید و سپس داستانها را در گفت‌وگویی دوستانه مطرح کنید.
- پس از شنیدن پاسخ و دلیل کودک، طیف مربوط را علامت بزنید و به داستان بعد بروید.
نمره‌گذاری پرسشنامه رشد اخلاقی
خروجی، نمرهٔ شش حوزه و نمرهٔ «اخلاق کلی» است که همگی در طیف ۱ تا ۶ قرار دارند و نمرهٔ بالاتر، قضاوت اخلاقی رشدیافته‌تر را نشان می‌دهد. این شش نمره نیم‌رخ اخلاقی فرد را می‌سازند و نشان می‌دهند در کدام حوزه قوی‌تر است.
هر پاسخ روی مقیاسی شش‌درجه‌ای از «کاملاً اخلاقی» تا «کاملاً غیراخلاقی» نمره می‌گیرد. در پژوهش ۲٬۸۷۲ نفری مؤلفان، روان‌شناسانی با دست‌کم کارشناسی ارشد پس از شنیدن دلیل پاسخ‌ها این نمره را تعیین کردند. آزمون لطفآبادی به همین دلیل داستانی است: پاسخ به یک موقعیت بدون دانستن دلیل فرد همیشه معنای روشنی ندارد.
پاسخ‌های نوشتاری «چرا؟» در عدد نهایی حساب نمی‌شوند. این دلیل‌ها به ارزیاب کمک می‌کنند پاسخ‌های مبهم را داوری کند و برای تحلیل کیفی استدلال اخلاقی هم به کار می‌آیند.
پشتوانهٔ پژوهشی پرسشنامه رشد اخلاقی
مقیاس حاصل طرحی ملی است که مؤسسهٔ پژوهشی برنامه‌ریزی درسی و نوآوری‌های آموزشی وزارت آموزش و پرورش تصویب کرد. مؤلفان ابتدا داستانها را در اجرای آزمایشی با ۶۰ دانشآموز روایییابی کردند. سپس مقیاس را روی ۲٬۸۷۲ دانشآموز ۵ تا ۲۰ ساله از پنج استان تهران، گیلان، کردستان، خوزستان و خراسان اجرا کردند. شش حوزه با یکدیگر همبستگی مثبت و معنادار داشتند.
نمرهٔ اخلاق کلی با خلافکاری، افسردگی و اضطراب رابطهٔ منفی داشت و با هویت اجتماعی و رشدیافتگی روانی رابطهٔ مثبت نشان داد. نمره‌ها با افزایش سن، به‌ویژه از اوایل نوجوانی، بالاتر رفتند و دختران در هر شش حوزه اندکی بالاتر از پسران قرار گرفتند.
تفسیر نمره و استفاده در پایاننامه
پرسشنامه رشد اخلاقی ابزار تشخیص بالینی نیست؛ نمرهٔ هر حوزه با میانگین گروه‌های نمونهٔ ۲٬۸۷۲ نفری مؤلفان مقایسه میشود.
جداول دفترچه نمرهٔ هر حوزه را کنار میانگین گروه هم‌سن، هم‌جنس یا هم‌مقطع در پژوهش مؤلفان می‌گذارند. مقایسه برای هر حوزه جداست و نیم‌رخ شش حوزه، نقطهٔ قوت و ضعف پاسخ‌دهنده را نشان می‌دهد.
تعریف عملیاتی دفترچه، رشد اخلاقی را میانگین نمرهٔ اخلاقی ۱ تا ۶ در شش حوزه تعریف می‌کند و آمادهٔ فصل سوم پایاننامه است. کادر «شیوهٔ استناد» به اسناد خود لطفآبادی پیوند دارد تا بتوانید منبع معرفی ابزار و فرم مصاحبه را هنگام نوشتن روش پژوهش بررسی کنید.
سوالات متداول
پرسشنامه رشد اخلاقی چند سؤال دارد؟
پرسشنامه رشد اخلاقی ۱۸ سؤال داستانی دارد، سه داستان برای هر یک از شش حوزه، و پاسخ‌دهنده روی ۴۶ طیف شش‌درجه‌ای داوری می‌کند. چند داستان پاسخ نوشتاری به پرسش «چرا؟» هم می‌خواهند.
سازندهٔ پرسشنامه رشد اخلاقی کیست؟
حسین لطفآبادی و همکارانش در دانشگاه شهید بهشتی این مقیاس را ساختند. چارچوب آن بر مدل رشد اخلاقی او و نقد پیاژه، کولبرگ و باندورا استوار است.
نمره‌گذاری و تفسیر این مقیاس چگونه است؟
هر پاسخ روی مقیاس «کاملاً اخلاقی» تا «کاملاً غیراخلاقی» نمره می‌گیرد و نمرهٔ شش حوزه و اخلاق کلی بین ۱ تا ۶ است. روش کامل و جدول‌های مقایسهٔ مؤلفان در فایل آمده است.
روایی و پایایی پرسشنامه رشد اخلاقی چگونه بررسی شده است؟
داستانها در اجرای آزمایشی با ۶۰ دانشآموز روایییابی شدند و مقیاس روی ۲٬۸۷۲ دانشآموز پنج استان اجرا شد؛ همبستگی شش حوزه و رابطهٔ اخلاق کلی با خلافکاری و هویت اجتماعی در دفترچه آمده است.
آیا این مقیاس برای پایاننامه مناسب است؟
اگر پایاننامهٔ شما دربارهٔ رشد اخلاقی دانشآموزان ۵ تا ۲۰ سال است، دفترچه تعریف عملیاتی این مقیاس و شیوهٔ استناد به اسناد مؤلف را دارد.
فرم مصاحبه برای چه سنی است و چگونه اجرا میشود؟
فرم مصاحبه برای ۵ تا ۱۱ سال است؛ مصاحبهگر داستانها را میخواند و پس از شنیدن پاسخ و دلیل کودک، طیف را علامت میزند. شش داستان برای خردسالترین کودکان قابل حذف است.
فقط خریداران این فایل می‌توانند امتیاز و نظر ثبت کنند.
نظر خود را راجع به این فایل برای ما بنویسید.
شماره همراه و ایمیل شما به نمایش عمومی قرار نخواهد گرفت