پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جينکز و مورگان (MJSES)

خودکارآمدی تحصیلی

خودکارآمدی تحصیلی به قضاوت خود فرد درباره توانایی اش برای سازماندهی و انجام انواع تکالیف آموزشی گفته می شود. دانش آموزی که خودکارآمدی تحصیلی بالاتری دارد، در برابر تکلیف دشوار زودتر تسلیم نمی شود و تلاش بیشتری به خرج می دهد.

معرفی پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (MJSES)

این پرسشنامه در سال 1999 توسط جینکز و مورگان ساخته شد و در متون انگلیسی با نام Morgan-Jinks Student Efficacy Scale (MJSES) شناخته می شود. هدف آن سنجش میزان خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان است و نسخه اصلی برای رده سنی 9 تا 13 سال اعتباریابی شده است.

پرسشنامه 30 گویه دارد و پاسخ هر گویه روی طیف لیکرت چهار درجه ای ثبت می شود: کاملا موافق، تا حدودی موافق، تا حدودی مخالف، کاملا مخالف. این طیف گزینه میانی ندارد، یعنی پاسخ دهنده ناچار است به یک سمت طیف متمایل شود.

خرده مقیاس ها

سه خرده مقیاس، با شماره گویه های هر کدام:

• استعداد (13 گویه) — گویه های 2، 6، 10، 11، 14، 16، 18، 19، 21، 25، 26، 27 و 30. باور دانش آموز به توانایی خودش در درس های مشخص و در مقایسه با هم کلاسی ها.
• بافت (13 گویه) — گویه های 3، 4، 7، 8، 12، 13، 15، 17، 20، 23، 24، 28 و 29. باور او به محیط پیرامون تحصیل: اهمیت مدرسه، نگاه معلم ها و بزرگسالان.
• کوشش (4 گویه) — گویه های 1، 5، 9 و 22. باور او به رابطه تلاش و نتیجه.

در این بسته چه چیزی دریافت می کنید

دو دفترچه، هر کدام در دو قالب Word و PDF:

• فرم اجرا و پاسخنامه: هر 30 گویه به صورت متن قابل ویرایش در جدول پاسخ چهار ستونی آماده چاپ، به همراه کادر مشخصات دانش آموز و دستور اجرا.
• نمره گذاری، کلید خرده مقیاس ها، تفسیر، روایی و پایایی: ارزش عددی گزینه ها برای گویه های مستقیم و معکوس، فهرست کامل گویه های معکوس، کلید هر سه خرده مقیاس با دامنه نمره، مراحل نمره گذاری، جدول تفسیر نمره کل و هر خرده مقیاس، راهنمای گام به گام تحلیل با نرم افزار آماری، و ضرایب پایایی و شواهد روایی با ذکر منبع.

نسخه Word هر دو دفترچه قابل ویرایش است تا بتوانید فرم را برای پژوهش خود تنظیم کنید.

درباره نمره گذاری

در گویه های مستقیم، «کاملا موافق» نمره 4 و «کاملا مخالف» نمره 1 می گیرد؛ در گویه های معکوس برعکس. 9 گویه معکوس هستند: 4، 5، 15، 19، 20، 22، 23، 24 و 28. نمره کل بین 30 تا 120 قرار می گیرد و نمره بالاتر به معنای خودکارآمدی تحصیلی بیشتر است.

متن گویه ها با نسخه اصلی تطبیق داده شده است — این را بخوانید

هر 30 گویه، کلمه به کلمه با متن انگلیسی اصلی جینکز و مورگان مقابله شده است. در نسخه های فارسی که سال ها در اینترنت دست به دست شده اند، هفت گویه با متن اصلی نمی خواند — و در دو مورد (گویه های 24 و 28) این اختلاف آنقدر جدی است که جهت نمره گذاری آن گویه را وارونه می کند. متن فرم اجرای این محصول اصلاح شده و دفترچه نمره گذاری، هر هفت مورد را با متن اصلی و توضیح تفاوت فهرست کرده است.

اگر می خواهید نتایج خود را با پژوهش های قدیمی تر فارسی مقایسه کنید، بخش «یادداشت های فنی» دفترچه دقیقا می گوید چه چیزی و چرا تغییر کرده است.

درباره تفسیر و نقطه برش

برای این پرسشنامه هنجار ایرانی منتشر شده ای در دست نیست. سازندگان اصلی هم نقطه برش تشخیصی گزارش نکرده اند و نمره را به صورت متغیر پیوسته و در همبستگی با معدل تحصیلی به کار برده اند. دفترچه، جدول تفسیر را بر پایه یک تقسیم بندی توصیفی از دامنه واقعی نمره (30 تا 120) می دهد، محاسبه اش را نشان می دهد، و صریح می نویسد که این جدول هنجار نیست و نباید مبنای برچسب زدن به یک دانش آموز قرار گیرد. برای پژوهش، به کار بردن نمره به صورت پیوسته توصیه می شود.

درباره روایی و پایایی

جینکز و مورگان (1999) پایایی کل ابزار را با آلفای کرونباخ 0/82 گزارش کرده اند، و برای خرده مقیاس های استعداد، کوشش و بافت به ترتیب 0/78، 0/66 و 0/70. روایی ملاکی ابزار از راه همبستگی مثبت نمره با معدل تحصیلی نشان داده شده و ساختار سه عاملی آن در یک مطالعه اعتباریابی مجدد با تحلیل عاملی تاییدی تایید شده است. توجه کنید که آلفای خرده مقیاس کوشش (0/66) به دلیل کم بودن تعداد گویه ها از حد متعارف پایین تر است و این محدودیت در دفترچه هم آمده است.

این ابزار برای پژوهش و ارزیابی است و نتیجه آن به تنهایی مبنای قضاوت یا تصمیم گیری درباره یک دانش آموز قرار نمی گیرد.