پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون (CD-RISC)

تاب‌آوری چیست؟

تاب‌آوری فرایند پویای سازگاری با تجربه‌های تلخ و ناگوار و بازگشت به تعادل پس از استرس و ناملایمات زندگی است؛ مجموعه‌ای از توانمندی‌ها و ویژگی‌هایی که به فرد امکان می‌دهد در برابر سختی‌ها دوام بیاورد و حتی از آن‌ها نیرومندتر بیرون بیاید. پرسشنامه تاب‌آوری کانر و دیویدسون (CD-RISC) پرکاربردترین ابزار سنجش همین توانایی است.

کانر و دیویدسون تاب‌آوری را شاخصی از توانایی موفق در مقابله با استرس می‌دانند؛ ویژگی‌ای که تغییرپذیر است و می‌تواند هدف درمان در اضطراب، افسردگی و واکنش‌های استرس باشد. به همین دلیل این مقیاس هم در پژوهش‌های سلامت روان و هم در سنجش اثربخشی مداخله‌ها به کار می‌رود.

معرفی پرسشنامه تاب‌آوری کانر و دیویدسون (CD-RISC)

این مقیاس را کانر و دیویدسون در سال ۲۰۰۳ با مرور منابع پژوهشی سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۱ حوزه‌ی تاب‌آوری ساختند و ویژگی‌های روان‌سنجی آن را در شش گروه، از جمعیت عمومی تا بیماران مبتلا به اضطراب فراگیر و استرس پس از سانحه، بررسی کردند.

پرسشنامه ۲۵ گویه دارد و پاسخ هر گویه روی طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای از «کاملاً غلط» تا «کاملاً درست» داده می‌شود. سازندگان پنج مؤلفه گزارش کرده‌اند:

• شایستگی و استحکام شخصی
• اعتماد به غرایز شخصی و تحمل عواطف منفی
• پذیرش مثبت تغییر و روابط ایمن
• مهار
• معنویت

پژوهش‌های بعدی در هند، اسپانیا، سوئد و پرو ساختارهای عاملی دیگری یافتند و در اعتباریابی ایرانی، ساختار پنج‌عاملی با ۲۳ گویه بهترین برازش را داشت. شماره‌ی گویه‌های هر مؤلفه، بارهای عاملی و ساختارهای جایگزین در فایل آمده است.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

نسخه‌ی «پرسشنامه» همه‌ی آنچه برای اجرا، نمره‌گذاری و تفسیر لازم است را دارد:

• متن کامل ۲۵ گویه در فرم آماده‌ی چاپ — سربرگ مشخصات آزمودنی، جدول علامت‌زدن و کادر ثبت نمره برای اجراکننده
• دستورالعمل اجرا، گروه هدف و شیوه‌ی اجرا
• تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی تاب‌آوری
• روش نمره‌گذاری کامل: نمره‌ی کل، کلید پنج مؤلفه و قاعده‌ی برخورد با گویه‌ی بی‌پاسخ
• راهنمای تفسیر نمره بر پایه‌ی نمونه‌ی ۷۰٬۱۸۰ نفری جمعیت عمومی ایران
• ساختار عاملی: بارهای عاملی پژوهش اصلی، ساختارهای جایگزین و نسخه‌ی ۲۳ گویه‌ای ایرانی
• جدول روایی و پایایی شش پژوهش ایرانی و خارجی، کادر شیوه‌ی استناد و منابع با شناسه‌ی DOI
• پاسخ‌نامه‌ی چاپی و برگه‌ی نمره‌گذاری دستی برای اجرای گروهی
• متن کامل انگلیسی سه مقاله‌ی روان‌سنجی: اعتباریابی در جمعیت ایران، سوئد و نوجوانان پرو

دو نسخه دارد — کدام را بگیرید؟

هر دو نسخه خودِ پرسشنامه را کامل و بدون کم‌وکاست تحویل می‌دهند. تفاوت در کاری است که بعد از اجرا باید انجام دهید: نسخه‌ی دوم نمره را به جایگاه در برابر جمعیت ایران تبدیل می‌کند، نمره‌گذاری را خودکار می‌کند و متن پایان‌نامه را آماده تحویل می‌دهد.

نسخه‌ی ارزان‌تر هیچ فایلی کم ندارد؛ نسخه‌ی بالاتر فقط فایل بیشتری اضافه می‌کند. اگر پرسشنامه را برای چند نفر اجرا و با دست نمره‌گذاری می‌کنید، نسخه‌ی «پرسشنامه» کافی است. اگر داده‌ی گروهی دارید، می‌خواهید بدانید یک نمره در برابر هم‌جنس‌ها و هم‌سن‌های ایرانی کجا می‌ایستد یا فصل دوم و سوم پایان‌نامه را می‌نویسید، بسته‌ی پژوهشی و هنجاری برای همین ساخته شده است.

بسته‌ی پژوهشی و هنجاری چه چیزی اضافه می‌کند؟

مشکل همیشگی کار با پرسشنامه این است که در پایان یک عدد به دست می‌آید و معلوم نیست آن عدد بالاست یا پایین، پایایی نمونه‌ی خودتان باید گزارش شود و بخش ابزار پژوهش باید نوشته شود. این بسته همین کارها را انجام می‌دهد.

جدول هنجار ایرانی — نمونه‌ی ۷۰٬۱۸۰ نفری

میانگین و انحراف معیار تاب‌آوری در جمعیت عمومی ایران به تفکیک جنسیت، بازه‌ی سنی، وضعیت تأهل، تحصیلات و وضعیت اقتصادی، از بزرگ‌ترین مطالعه‌ی منتشرشده‌ی این مقیاس در ایران؛ همراه جدول رتبه‌ی درصدی هر نمره‌ی کل ممکن برای کل نمونه، مردان و زنان و مقایسه با نمونه‌های سوئد و آمریکا.

اکسل نمره‌گذاری خودکار

در برگه‌ی فردی پاسخ ۲۵ گویه را وارد می‌کنید و نمره‌ی پنج مؤلفه، نمره‌ی کل، نمره‌ی ۲۳ گویه‌ای، نمره‌ی استاندارد z، رتبه‌ی درصدی، سطح تفسیر و نمودار نیم‌رخ را می‌گیرید. برگه‌ی گروهی داده‌ی حداکثر ۵۰۰ نفر را می‌پذیرد و برگه‌ی آمار، شاخص‌های توصیفی، آلفای کرونباخ نمونه‌ی خودتان، آمار هر گویه، توزیع سطح‌ها و یک جمله‌ی آماده برای گزارش پایایی را می‌سازد. همه‌ی فرمول‌ها با داده‌ی آزمایشی در خود Excel بررسی شده‌اند.

راهنمای تفسیر

راهنمایی ۵ صفحه‌ای که قدم‌به‌قدم از پاسخ‌نامه تا متن گزارش پیش می‌رود: سطح‌های توصیفی برای کل نمونه، مردان و زنان، خواندن نیم‌رخ پنج مؤلفه، سه نمونه‌ی حل‌شده (یکی با گویه‌ی بی‌پاسخ) و الگوی گزارش فردی و پژوهشی.

بسته‌ی پایان‌نامه و مقاله

سندی ۴ صفحه‌ای برای فصل دوم و سوم: تعریف مفهومی و عملیاتی، متن آماده‌ی بخش «ابزار پژوهش»، الگوی گزارش پایایی و داده‌ی گمشده، سه جدول آماده به شیوه‌ی APA، خلاصه‌ی فارسی چهار پژوهش مرجع و فهرست منابع با شناسه‌ی DOI.

دقیقاً چند فایل تحویل می‌گیرید

نسخه‌ی «پرسشنامه» ۷ فایل است. نسخه‌ی همراه بسته روی‌هم ۱۴ فایل است:

• دفترچه‌ی پرسشنامه و پاسخ‌نامه — هرکدام Word و PDF
• سه مقاله‌ی مرجع — PDF
• جدول هنجار ایرانی، راهنمای تفسیر و بسته‌ی پایان‌نامه — هرکدام Word و PDF
• اکسل نمره‌گذاری خودکار — یک فایل Excel

روایی و پایایی پرسشنامه تاب‌آوری کانر و دیویدسون

کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) برای نسخه‌ی اصلی آلفای کرونباخ ۰٫۸۹ و پایایی بازآزمایی ۰٫۸۷ گزارش کردند و روایی همگرا و واگرای مقیاس را کافی دانستند. در سوئد، ولیکوویچ و همکاران (۲۰۲۰) در ۲٬۵۹۹ بزرگسال به آلفای ۰٫۹۱ رسیدند و در نوجوانان پرو هم آلفای کل ۰٫۹۰ به دست آمد.

حق‌رنجبر و همکاران (۱۳۹۰) نیز آلفای کرونباخ ۰٫۸۴ گزارش کرده‌اند. جدول کامل این پژوهش‌ها، با نمونه، یافته و ارجاع، در دفترچه آمده است.

موارد استفاده

پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های روان‌شناسی سلامت، مشاوره و پرستاری؛ غربالگری و ارزیابی در کار بالینی؛ و سنجش اثربخشی مداخله‌های آموزشی و درمانی تاب‌آوری در طرح‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون.