پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش دبستانی واحدی (ASFP)

معرفی پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش دبستانی واحدی (ASFP)

پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش دبستانی رفتار کودک را از نگاه مربیِ آشنا با کودک می‌سنجد. فرم آن ۴۳ گویه دارد. این ابزار به پژوهش‌های پرخاشگری در کودکان پیش دبستانی، از بررسی شیوه‌های فرزندپروری تا سنجش تغییر رفتار پس از برنامه‌های مداخله، کمک می‌کند.

نام انگلیسی ابزار در چکیده‌ی مقاله Aggression Scale for Preschoolers و کوتاه‌شده‌ی آن ASFP است. خودِ مقیاس پرخاشگری پیش دبستانی در ایران و به فارسی ساخته شده و فرم انگلیسی ندارد. اگر موضوع پایان‌نامه‌ی شما مشکلات رفتاری کودکان است، این فرم پرخاشگری کودک را با نمره‌ی جداگانه‌ی چهار خرده‌مقیاس می‌سنجد.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی مقیاس — توضیح اختلاف ۴۲ و ۴۳ گویه در منابع و تفاوت این ابزار با پرسشنامه‌ی پرخاشگری دوره‌ی دبستان.
• تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی — شرح چهار خرده‌مقیاس و دلیل حضور چند رفتار غیرمنتظره در فرم.
• راهنمای اجرا و فرم مربی — دستور پاسخ‌گویی، مشخصات کودک و ۴۳ گویه با پنج ستون علامت‌زدن و برگه‌ی ثبت نمره.
• راهنمای نمره‌گذاری — جدول خرده‌مقیاس‌ها و مثال حل‌شده‌ی یک پسر ۶ ساله با همه‌ی محاسبات.
• راهنمای تفسیر — معیار شناسایی کودک پرخاشگر برای دختران و پسران، جدول‌های مقایسه و احتیاط‌های کاربرد مقیاس.
• شواهد روایی و پایایی — نتایج پژوهش اصلی، جدول بارهای گویه‌ها و گزارش استفاده از ASFP در مطالعات بعدی.
• متن ابزار پژوهش — پاراگراف آماده برای معرفی مقیاس واحدی و همکاران در بخش روش پایان‌نامه.
• راهنمای استناد و منابع — کادر ارجاع بر پایه‌ی APA ویرایش هفتم، شناسه‌ی دیجیتال مقاله‌ی اصلی و منابع با پیوندهای فعال.

روی‌هم ۲ فایل تحویل می‌گیرید: همین دفترچه در Word برای ویرایش و در PDF برای چاپ.

پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش دبستانی چه می‌سنجد؟

مربی برای هر کودک چهار نمره‌ی جداگانه به دست می‌آورد. با آن‌ها تفاوت بُعدهای پرخاشگری کودک را می‌بینید و رابطه‌ی هر بُعد را با متغیرهایی مانند مهارت‌های اجتماعی بررسی می‌کنید.

• پرخاشگری کلامی-تهاجمی — ۱۴ گویه درباره‌ی پرخاشگری کلامی در برخورد کودک با بزرگسالان و همسالان و آسیب‌رسانی از راه گفتار.
• پرخاشگری فیزیکی-تهاجمی — ۱۳ گویه درباره‌ی پرخاشگری فیزیکی و رفتارهای همراهی که در پژوهش سازندگان با این بُعد ارتباط داشتند.
• پرخاشگری رابطه‌ای — ۹ گویه درباره‌ی آسیب‌رسانی از راه روابط و دوستی‌های کودک و جایگاه دیگران در جمع همسالان.
• خشم تکانشی — ۷ گویه درباره‌ی شدت و سرعت واکنش‌های خشمگینانه‌ی کودک در برابر ناکامی‌های روزمره.

تعداد گویه‌های این چهار خرده‌مقیاس برابر نیست: ۱۴، ۱۳، ۹ و ۷. دفترچه برای مقایسه‌ی آن‌ها میانگین نمره‌ی گویه را توضیح می‌دهد.

ساخت مقیاس و نمونه‌ی ارومیه

شهرام واحدی، اسکندر فتحی‌آذر، سید داوود حسینی‌نسب و محمد مقدم در دانشگاه تبریز این مقیاس را ساختند و در سال ۱۳۸۷ منتشر کردند. مقاله‌ی آن در فصلنامه‌ی اصول بهداشت روانی چاپ شد و متن ۴۳ گویه را با بار عاملی هر گویه آورده است.

گویه‌ها از پرسشنامه پرخاشگری رابطه ای و آشکار شهیم، پرسشنامه‌ی پرخاشگری اهواز و ملاک‌های تشخیصی DSM-IV شکل گرفتند. دو روان‌پزشک باتجربه متن را بررسی کردند. نویسندگان، سن پیش دبستانی و فرهنگ ایرانی را در تدوین گویه‌ها در نظر گرفتند.

در پژوهش سال ۱۳۸۶، مربیانِ ۲۰ مهد کودک ارومیه، ۴۸۹ کودک ۶ تا ۷ ساله را ارزیابی کردند. اگر نمونه‌ی شما دبستانی است، ابزار ۲۱ گویه‌ای شهیم به آن گروه سنی مربوط است؛ مقیاس واحدی برای پیش دبستانی، خشم تکانشی را هم جداگانه می‌سنجد.

چرا فرم ۴۳ گویه‌ای با برخی منابع فرق دارد؟

عدد ۴۲ از خود مقاله آمده است. چکیده‌ی فارسی و بخش روش، ۴۲ پرسش و دامنه‌ی ۰ تا ۱۶۸ را نوشته‌اند، اما جدول گویه‌ها ۴۳ ردیف دارد و شمار گویه‌های چهار عامل هم ۴۳ می‌شود. برخی فروشندگان و پژوهش‌ها همان عدد ۴۲ را نقل کرده‌اند.

این دفترچه فرم ۴۳ گویه‌ای جدول مقاله را ارائه می‌کند و دامنه‌ی نمره را بر همان اساس گزارش می‌دهد. چند رفتار که در نگاه اول پرخاشگری به نظر نمی‌رسند، مانند دروغ‌گویی و اخم‌کردن، هم در فرم مانده‌اند. در تحلیل عاملی سازندگان (روشی آماری که گویه‌های هم‌بسته را در یک گروه می‌گذارد)، این رفتارها کنار گویه‌های پرخاشگری قرار گرفتند و دفترچه دلیل آن را توضیح می‌دهد.

نمره‌گذاری پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش دبستانی

مربی در طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای، فراوانی هر رفتار را از «اصلاً» تا «اغلب روزها» مشخص می‌کند. راهنما ارزش پاسخ‌ها از ۰ تا ۴ و شیوه‌ی نمره‌گذاری چهار خرده‌مقیاس را توضیح می‌دهد. دامنه‌ی نمره‌ی کل ۰ تا ۱۷۲ است و در هر چهار خرده‌مقیاس، نمره‌ی بالاتر پرخاشگری بیشتر را نشان می‌دهد.

برای تفسیر، معیار نویسندگان را جداگانه برای دختران و پسران، همراه با میانگین و انحراف معیار نمونه‌ی ارومیه در اختیار دارید. فرمول نمره‌ی استاندارد هم آمده است تا فاصله‌ی نمره‌ی کودک از میانگین گروه مرجع را بررسی کنید. مثال پسر ۶ ساله، محاسبات و تفسیر را کنار هم نشان می‌دهد. این مقایسه به نمونه‌ی شهری ارومیه و ارزیابی مربیان تکیه دارد.

روایی و پایایی پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش دبستانی

در پژوهش واحدی و همکاران، شاخص KMO برابر ۰٫۹۵ بود و تحلیل عاملی پس از چرخش واریماکس، چهار عامل با ۶۳٫۶۴ درصد واریانس تبیین‌شده نشان داد. آلفای کرونباخ، که هماهنگی گویه‌ها را نشان می‌دهد، برای کل مقیاس ۰٫۹۸ و برای خرده‌مقیاس‌ها ۰٫۸۸ تا ۰٫۹۴ بود.

این اعداد به همان نمونه‌ی ارومیه مربوط‌اند. روایی هم‌زمان (هم‌خوانی نمره‌ی مقیاس با یک ارزیابی دیگر در همان زمان) با مصاحبه‌ی روان‌پزشک بررسی شد. او بدون اطلاع از نمره‌های پرسشنامه، ۳۰ کودک را ارزیابی کرد و همبستگی اسپیرمن میان دو ارزیابی ۰٫۶۱ بود.

شایق، برزگر بفرویی و رحیمی در سال ۱۴۰۰، فرم را با پاسخ والدین ۳۵۰ کودک پیش دبستانی یزد به کار بردند و آلفای ۰٫۹۴ گزارش کردند. یکتاطلب و همکاران در سال ۲۰۱۵ نیز با ارزیابی مربیان و معیار نویسندگان، ۶۰ کودک پرخاشگر ۳ تا ۶ ساله را در مهدهای کودک شهرستان مهر در استان فارس شناسایی کردند.