پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس ۲۱ سوالی (TAM)
- توضیحات محصول
- دیدگاه ها (0)
- سوالات متداول
معرفی پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس ۲۱ سوالی (TAM)
پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس میسنجد که کارکنان یک فناوری مشخص را در محیط کار چقدر سودمند و آسان می‌بینند و چقدر مایل‌اند آن را به کار ببرند. نام «دیویس» به صاحب مدل برمی‌گردد: فرد دیویس مدل پذیرش فناوری یا Technology Acceptance Model را در سال ۱۹۸۶ مطرح کرد و در سال ۱۹۸۹ درباره‌ی آن مقاله منتشر کرد. این فرم فارسی را شیخشعاعی و علومی بر پایه‌ی همان مدل ساختند.
پژوهش آن‌ها در سال ۱۳۸۶ در مجله‌ی «کتابداری و اطلاع‌رسانی» منتشر شد و روی ۱۶۰ کتابدار کتابخانه‌های دانشکده‌های فنی دانشگاه‌های دولتی تهران انجام شد. ابزارشان ۲۵ پرسش داشت: ۲۱ گویه برای چهار مؤلفهی همین فرم و چهار پرسش درباره‌ی استفاده‌ی واقعی. به گفتهی فایل در گردش، گیتی رحمانی این فرم را در پایان‌نامه‌ی سال ۱۳۹۰ اقتباس کرد و اشرف گنجویی و همکاران هم آن را از پژوهش او برگرفتند.
این فرم با مقیاس اصلی دیویس فرق دارد. ابزار خود دیویس دو مقیاس ششگویهای با جملههای کامل و پاسخ هفت‌درجه‌ای است، و دفترچه این تفاوت را روشن می‌گوید.
دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟
- معرفی و کاربردهای TAM — جدول مشخصات، مسیر فرم از مدل دیویس تا گویههای شیخشعاعی و علومی، و کاربرد آن در پژوهش.
- راهنمای اجرا و فرم آماده‌ی چاپ — مشخصات پاسخ‌دهنده، خط «فناوری مورد بررسی»، دستور پاسخ‌دادن و جدول ۲۱ عبارت با پنج ستون پاسخ.
- کلید و راهنمای نمرهگذاری — امتیاز گزینه‌ها، گویههای هر مؤلفه، دامنه‌ی نمره‌ها و قاعده‌ی پاسخ‌های جاافتاده.
- برگهی نمرهگذاری و مثال حلشده — جای ثبت نمرهی چهار مؤلفه و یک نمونه که محاسبه را قدم‌به‌قدم نشان میدهد.
- راهنمای تفسیر — سه شیوه‌ی گزارش نمره و جدول میانگین گویه‌ها در پژوهش ۱۵۵ کتابدار، برای مقایسه.
- تعریف‌های مفهومی و عملیاتی — تعریف سودمندی و سهولت از دیویس و تعریف نویسندگان فرم فارسی، آماده‌ی فصل روش پایان‌نامه.
- جدول‌های روایی و پایایی — شواهد پژوهش‌های دیویس و فرم فارسی، همراه با شش رابطه‌ی اسپیرمن در پژوهش شیخشعاعی و علومی.
- کادر شیوه‌ی استناد و منابع — ارجاع به شیوه‌ی APA ویرایش هفتم با DOI بررسی‌شده، و فهرست منابع با پیوند.
- پیوست گویههای اصلی دیویس — متن انگلیسی ۱۲ گویه با ستونی که شماره‌ی گویهی فارسی هم‌محتوا را نشان میدهد.
روی‌هم ۲ فایل دریافت می‌کنید: دفترچه‌ی ۱۰ صفحه‌ای در قالب Word و همان دفترچه در قالب PDF.
پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس چه چیزی میسنجد؟
مدل پذیرش فناوری بر پایه‌ی نظریه عمل مستدل ساخته شد. به گفتهی این مدل، دو باور تعیین می‌کند که فرد یک فناوری تازه را می‌پذیرد یا نه: اینکه کارش را بهتر می‌کند و اینکه به کار بردنش زحمت زیادی ندارد. چهار مؤلفهی فرم فارسی این زنجیره را می‌سنجند:
- سودمندی درکشده — باور فرد به اینکه فناوری مورد بررسی، عملکرد کاری او را بهتر می‌کند.
- سهولت درکشده — برداشت فرد از آسانی یادگیری و کار با فناوری، با تلاش کمتر.
- نگرش نسبت به کاربرد — ارزیابی کلی فرد از استفاده، اینکه آن را خوب، عاقلانه و خوشایند می‌داند یا نه.
- تمایل به استفاده — تصمیم فرد برای به کار بردن فناوری در کار امروز و در آینده.
در این مدل، سودمندی و سهولت بر نگرش به استفاده اثر می‌گذارند و نگرش به قصد استفاده می‌انجامد؛ سهولت نیز بر سودمندی اثر دارد. استفاده‌ی واقعی پیامد قصد استفاده است، و چهار مؤلفهی این فرم مرحله‌های پیش از آن را می‌سنجند.
اجرای فرم برای سامانه‌ی مورد پژوهش
- نام سامانه یا نرم‌افزار را در خط «فناوری مورد بررسی» بنویسید تا همه‌ی پاسخ‌ها درباره‌ی یک فناوری باشد.
- فرم را فقط به کسانی بدهید که با آن فناوری کار کرده‌اند؛ دیویس هم پاسخ‌دهندگان را به کاربران همان سامانه محدود کرد.
- دستور پاسخ‌گویی را بخوانید تا پاسخ‌دهنده عبارت‌های کوتاهی مانند «آسانی یادگیری» را درباره‌ی همان فناوری بسنجد.
برای پژوهش درباره‌ی سامانه‌ی آموزش مجازی یا نرم‌افزار کتابخانه، این فرم به مقایسه‌ی پذیرش پیش و پس از راه‌اندازی یا آموزش کمک می‌کند. چهار مؤلفهی TAM مقایسه‌ی گروه‌ها را هم ممکن می‌کنند.
روایی و پایایی پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس
اشرف گنجویی و همکاران در سال ۱۳۹۸ این فرم را روی ۲۲۶ کارمند وزارت ورزش و جوانان اجرا کردند و پایایی ۰٫۹۸ گزارش کردند. همین عدد را از پژوهش رحمانی هم نقل کرده‌اند، ولی روش محاسبه و ضریب هر مؤلفه را ننوشته‌اند. برای همین دفترچه پیشنهاد می‌کند آلفای کرونباخ، که هماهنگی گویه‌ها را نشان میدهد، برای هر مؤلفه در داده‌های خودتان حساب شود.
در پژوهش شیخشعاعی و علومی با ۱۵۵ پاسخ‌نامه‌ی کامل، هر شش رابطه‌ای که TAM پیش‌بینی می‌کند مثبت و معنادار بود. قوی‌ترین آن‌ها رابطه‌ی سودمندی با نگرش بود، با ضریب اسپیرمن ۰٫۵۹۷. این هماهنگی شاهدی بر روایی سازه‌ی فرم است، یعنی فرم همان چیزی را میسنجد که مدل توصیف می‌کند.
ضریب‌های ۰٫۹۷ برای سودمندی و ۰٫۹۱ برای سهولت از پژوهش دیویس در سال ۱۹۸۹ با ۱۱۲ کاربر آمده‌اند و به دو مقیاس اصلی او تعلق دارند، نه به این فرم.
نمرهگذاری پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس
پاسخ هر گویه روی طیف لیکرت پنجدرجهای از «خیلی کم» تا «خیلی زیاد» است و نمرهی کل بین ۲۱ تا ۱۰۵ قرار می‌گیرد. نمرهی بالاتر یعنی پذیرش بیشتر فناوری. کلید هر چهار مؤلفه، برگهی نمرهگذاری و مثال حلشده در دفترچه است تا محاسبه را پیش از نوشتن گزارش بررسی کنید.
برای نوشتن تعریف عملیاتی در پایان‌نامه، دفترچه پیوند نمره‌ها با مؤلفه‌های TAM را توضیح میدهد. چون تفسیر این فرم مقایسه‌ای است، راهنمای تفسیر سه شیوه‌ی مستند برای گزارش نمره پیشنهاد می‌کند. جدول میانگین گویههای ۱۵۵ کتابدار هم برای مقایسه در دفترچه آمده است.
پیوست گویههای اصلی دیویس چه کمکی می‌کند؟
پیوست دفترچه متن انگلیسی ۱۲ گویهی دیویس را از مقاله‌ی سال ۱۹۸۹ او در MIS Quarterly آورده است. نام CHART-MASTER، نرم‌افزاری که دیویس در پژوهش دوم خود آزمود، در متن گویه‌ها مانده است و پژوهشگر به‌جای آن نام سامانه‌ی خودش را می‌گذارد.
ستون کنار هر گویه، شماره‌ی عبارت فارسی هم‌محتوا را نشان میدهد. به این ترتیب هنگام استناد در پایان‌نامه، متن دیویس را از عبارت‌های فرم شیخشعاعی و علومی جدا می‌کنید. گویههای نگرش و تمایل به استفاده در دو مقیاس اصلی دیویس نیستند.
سوالات متداول
پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس چند سوال دارد؟
این فرم ۲۱ گویهی کوتاه با پاسخ پنجدرجهای از «خیلی کم» تا «خیلی زیاد» دارد و چهار مؤلفهی سودمندی درکشده، سهولت درکشده، نگرش و تمایل به استفاده را میسنجد.
سازندهی پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس کیست؟
مدل را فرد دیویس در سال ۱۹۸۹ منتشر کرد؛ گویههای فارسی را شیخشعاعی و علومی در سال ۱۳۸۶ ساختند و به گفتهی فایل در گردش، گیتی رحمانی در سال ۱۳۹۰ آن را اقتباس کرد.
نمرهگذاری و تفسیر این پرسشنامه چگونه است؟
نمرهی کل بین ۲۱ تا ۱۰۵ است و نمرهی بالاتر پذیرش بیشتر فناوری را نشان میدهد؛ کلید چهار مؤلفه، برگهی نمرهگذاری، مثال حلشده و راهنمای تفسیر در دفترچه آمده است.
روایی و پایایی پرسشنامه پذیرش فناوری دیویس چقدر است؟
اشرف گنجویی و همکاران در سال ۱۳۹۸ روی ۲۲۶ کارمند پایایی ۰٫۹۸ گزارش کردند و در پژوهش شیخشعاعی و علومی هر شش رابطه‌ای که مدل پیش‌بینی می‌کند مثبت و معنادار بود.
آیا این پرسشنامه برای پایان‌نامه قابل استفاده و استناد است؟
بله؛ دفترچه تعریف مفهومی و عملیاتی، جدول شواهد روایی و پایایی و کادر شیوه‌ی استناد به شیوه‌ی APA ویرایش هفتم را برای شیخشعاعی و علومی و برای مدل دیویس دارد.
آیا این فرم همان مقیاس اصلی دیویس است؟
نه؛ مقیاس اصلی دیویس دو بخش ششگویهای با جملههای کامل دارد. این فرم ۲۱ گویهای اقتباس فارسی از سازههای TAM است و پیوست دفترچه متن انگلیسی ۱۲ گویهی دیویس را کنار آن آورده است.
فقط خریداران این فایل می‌توانند امتیاز و نظر ثبت کنند.
نظر خود را راجع به این فایل برای ما بنویسید.
شماره همراه و ایمیل شما به نمایش عمومی قرار نخواهد گرفت