پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ (EPDS)

افسردگی پس از زایمان چیست؟

پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ برای غربالگری افسردگی پس از زایمان ساخته شده است. این اختلال دوره‌ای از افسردگی غیرروان‌پریشانه با شدت خفیف تا متوسط است که در سال اول پس از زایمان شروع می‌شود یا تا آن ادامه پیدا می‌کند. خیرآبادی و همکاران (۲۰۱۲) این تعریف را آورده‌اند.

در راهنمای DSM-5، دوره‌ی افسردگی اساسی‌ای که در بارداری یا تا ۴ هفته بعد از زایمان شروع شود، با تصریح‌کننده‌ی «با شروع در دوره‌ی پیرامون زایمان» مشخص می‌شود. در نمونه‌ی منتظری و همکاران، ۲۲ درصد مادران در ۶ تا ۸ هفته پس از زایمان نمره‌ای در محدوده‌ی افسردگی قابل‌توجه داشتند.

معرفی پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ (EPDS)

پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ همان Edinburgh Postnatal Depression Scale است که کاکس، هولدن و ساگوسکی آن را ساختند. مقاله‌ی اصلی در سال ۱۹۸۷ منتشر شد و سازندگان پس از مصاحبه‌های آزمایشی، ابزار را روی ۸۴ مادر با مصاحبه‌ی روان‌پزشکی استاندارد گلدبرگ سنجیدند. حساسیت و ویژگی ابزار رضایت‌بخش بود. نمره‌ها تغییر شدت نشانه‌ها را هم در طول زمان نشان می‌دادند.

«ادینبرگ» نام یک شخص نیست. این نام به شهر ادینبرو در اسکاتلند اشاره دارد که «ادینبورگ» هم نوشته می‌شود. تکمیل فرم حدود پنج دقیقه وقت می‌گیرد. فرم منتشرشده اجازه‌ی بازتولید می‌دهد، به شرط آنکه نام سازندگان، عنوان و منبع مقاله روی همه‌ی نسخه‌ها درج شود.

ده گویه در پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ

EPDS شامل ۱۰ گویه است و هر گویه چهار گزینه‌ی مخصوص خود را دارد، نه یک طیف پاسخ مشترک. مادر گزینه‌ای را علامت می‌زند که به حال او در ۷ روز گذشته نزدیک‌تر است. ملاک، احساس همان روز نیست.

گویه‌ها از توان خندیدن و امید به آینده تا نگرانی، ترس، غم، گریه و فکر آسیب‌زدن به خود را پوشش می‌دهند. به گزارش خیرآبادی و همکاران، تمرکز ابزار بر نشانه‌های شناختی و هیجانی افسردگی است، نه نشانه‌های جسمی. این مقیاس خرده‌مقیاس ندارد و نتیجه‌ی آن به‌صورت یک نمره‌ی کل برای غربالگری افسردگی بعد از زایمان گزارش می‌شود.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

دفترچه به همان ترتیبی چیده شده که کار با EPDS پیش می‌رود: اجرا، نمره‌گذاری، تفسیر و نوشتن گزارش.

• مقدمه و معرفی ابزار — کاربرد EPDS، تفاوت غربالگری با تشخیص و شرایط بازتولید فرم را توضیح می‌دهد.
• راهنمای اجرای شش‌مرحله‌ای — اجرای فرم در معاینه‌ی شش تا هشت هفتگی، درمانگاه یا بازدید منزل را پوشش می‌دهد.
• پروتکل ایمنی گویه‌ی ۱۰ — روش بررسی جداگانه، پیگیری همان روز و شماره‌های کمک در ایران را مشخص می‌کند.
• فرم آماده‌ی چاپ — جای نام یا کد، تاریخ، سن نوزاد و متن ۱۰ گویه با گزینه‌های پاسخ را دارد.
• کلید و مثال نمره‌گذاری — گویه‌های معکوس را علامت می‌زند و مسیر محاسبه را با دو مادر فرضی نشان می‌دهد.
• راهنمای تفسیر — نقطه‌ی برش پژوهش‌های ایرانی، معیار ارجاع بالینی و برخورد با پاسخ ناقص را کنار هم می‌آورد.
• تعریف‌ها و شواهد ایرانی — تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی را همراه روایی و پایایی چهار اعتباریابی ارائه می‌کند.
• منابع و فرم انگلیسی — شیوه‌ی استناد با APA ویرایش هفتم، منابع با پیوند DOI و متن انگلیسی کاکس و همکاران به روایت آکادمی اطفال آمریکا.
• مقاله‌ی منتظری و همکاران — متن کامل مقاله‌ی اعتباریابی ایرانی سال ۲۰۰۷ در BMC Psychiatry، برای ارجاع و نوشتن پیشینه.

روی‌هم ۳ فایل تحویل می‌گیرید: دفترچه‌ی ۱۰ صفحه‌ای در Word و PDF، و متن کامل مقاله‌ی منتظری و همکاران در PDF.

نمره‌گذاری پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ

هر گزینه نمره‌ای از ۰ تا ۳ می‌گیرد و بعضی گویه‌ها معکوس نمره‌گذاری می‌شوند. جدول کلید، نمره‌ی هر گزینه را نشان می‌دهد و گویه‌های معکوس را با ستاره و راهنمایی که در چاپ سیاه‌وسفید هم خوانده می‌شود مشخص می‌کند. دامنه‌ی کل ۰ تا ۳۰ است و نمره‌ی بالاتر، نشانه‌های افسردگی بیشتر در هفته‌ی گذشته را نشان می‌دهد. سازندگان پاسخ به هر ۱۰ گویه را لازم می‌دانند و دفترچه می‌گوید با گویه‌ی بی‌پاسخ چه کنید.

دو مثال فرضی در فایل آمده است: یکی از نقطه‌ی برش عبور می‌کند و دیگری با وجود نمره‌ی کل پایین، در گویه‌ی ۱۰ به پیگیری نیاز دارد. جدول‌های تفسیر، نمونه، ملاک، حساسیت و ویژگی دو اعتباریابی ایرانی را کنار هم می‌گذارند. راهنمای انتخاب نقطه‌ی برش هم فرق کار پژوهشی و ارجاع بالینی را توضیح می‌دهد.

EPDS ابزار غربالگری است و افسردگی را تشخیص نمی‌دهد. تشخیص کار متخصص بالینی است و نمره‌ی بالا یعنی مادر به ارزیابی دقیق‌تر نیاز دارد.

گویه‌ی ۱۰ و ایمنی مادر

گویه‌ی ۱۰ درباره‌ی فکر آسیب‌زدن مادر به خودش است. آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند این پاسخ پیش از رفتن مادر، جدا از نمره‌ی کل بررسی شود. هر پاسخی که وجود چنین فکری را نشان دهد، حتی با نمره‌ی کل پایین، گفت‌وگوی همان روز و ارجاع فوری می‌خواهد.

اعتباریابی پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ

چهار پژوهش ایرانی نسخه‌ی فارسی EPDS را در شهرها و نمونه‌های متفاوت بررسی کرده‌اند. آلفای کرونباخ، که هماهنگی گویه‌ها را نشان می‌دهد، در همه‌ی آن‌ها دست‌کم ۰٫۷۰ بود. بازآزمایی هم، که ثبات نمره‌ها را در دو نوبت نشان می‌دهد، در پژوهش منتظری و همکاران به ۰٫۸۰ رسید.

منتظری و همکاران ارتباط EPDS را با مؤلفه‌ی سلامت روان پرسشنامه کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی (SF-36) سنجیدند. مظهری و نخعی نیز همبستگی ۰٫۷۶ را با پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ (GHQ) - فرم ۱۲ سوالی گزارش کردند.

تحلیل عاملی، که الگوی ارتباط گویه‌ها را بررسی می‌کند، در این پژوهش‌ها ساختار دو یا سه‌عاملی نشان داد. با این حال EPDS خرده‌مقیاسی برای نمره‌گذاری ندارد. جدول فایل جزئیات نمونه، معیار و درصد واریانس هر مطالعه را برای گزارش روایی و پایایی در اختیار شما می‌گذارد.

کاربرد پرسشنامه افسردگی پس از زایمان ادینبرگ

این فرم برای غربالگری در مامایی، پرستاری، درمانگاه، مرکز بهداشت و بازدید منزل کاربرد دارد. در پایان‌نامه هم EPDS برای سنجش پیش و پس از مداخله، یا مقایسه‌ی مادرانی با شیوه‌های متفاوت زایمان، به کار می‌رود.

فرم اجرایی دفترچه همان ترجمه‌ی رایج فارسی با ساختار بله و خیر و زمان فعل متن انگلیسی است. یادداشت ترجمه‌ها در دفترچه تفاوت آن را با ترجمه‌ی منتظری و همکاران توضیح می‌دهد. همان یادداشت می‌گوید در گزارش پژوهش، نام ترجمه و آلفای نمونه‌ی خودتان را بنویسید.