پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی اونیل (GRCS)

تعارض نقش جنسیتی چیست؟

پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی فشار و محدودیتی را می‌سنجد که پایبندی خشک به نقش‌های آموخته‌شده‌ی مردانگی برای خود مرد یا اطرافیانش می‌سازد. اونیل در مقاله‌ی سال ۱۹۸۱ پیامد نهایی این تعارض را محدودشدن توانایی‌های انسانی خود فرد یا دیگران می‌داند. محور نظریه، ترس از زنانگی است.

مردی که از هر رفتارِ به‌ظاهر زنانه می‌ترسد، ابراز احساسات، نیازهای عاطفی و صمیمیت با مردان دیگر را از خود دریغ می‌کند. پرسشنامه نقش جنسیتی بم گرایش به نقش‌های مردانه و زنانه را می‌سنجد؛ GRCS هزینه‌ای را می‌سنجد که سخت‌گیری در این نقش‌ها برای مردان دارد.

معرفی پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی اونیل (GRCS)

جیمز اونیل با همکاری باربارا هلمز، رابرت گیبل، لورنس دیوید و لارنس رایتزمن پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی را ساخت. مقاله‌ی معرفی آن با عنوان فرعی «ترس مردان دانشجو از زنانگی» در سال ۱۹۸۶ در مجله‌ی Sex Roles چاپ شد. نام اصلی ابزار Gender Role Conflict Scale است و منابع فارسی آن را «مقیاس تعارض نقش جنسیتی» هم می‌خوانند.

نمونه‌ی ساخت آن ۵۲۷ دانشجوی مرد بود و بسیاری از گویه‌ها رابطه با «سایر مردان» را می‌پرسند. فرم بلند GRCS-I با ۳۷ گویه و طیف شش‌درجه‌ای چهار الگوی تعارض را می‌سنجد:

• موفقیت، قدرت، رقابت — ۱۳ گویه درباره‌ی فشار برای دستیابی به موفقیت و برتری بر دیگران
• هیجان‌پذیری محدود — ۱۰ گویه درباره‌ی دشواری شناخت و ابراز احساسات و بیان نیازهای عاطفی
• رفتار عاطفی محدود با سایر مردان — ۸ گویه درباره‌ی ناراحتی از صمیمیت، ابراز محبت و تماس بدنی با مردان دیگر
• تعارض میان کار و روابط خانوادگی — ۶ گویه درباره‌ی فشاری که کار یا تحصیل بر زمان خانواده و استراحت می‌گذارد

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و راهنمای اجرا — مشخصات GRCS، درخواست اونیل و پیوند فرم او برای استفاده‌ی پژوهشی
• تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی — تعریف اونیل (۱۹۸۱) و چهار عامل، آماده برای فصل دوم و سوم پایان‌نامه
• فرم فارسی و برگه‌ی ثبت نمره — اطلاعات پاسخ‌دهنده، دستور مترجم، جدول پاسخ‌ها و محل ثبت نتیجه برای اجراکننده
• راهنمای نمره‌گذاری — کلید سازنده، مراحل محاسبه و یک نمونه‌ی حل‌شده با همه‌ی عددها
• راهنمای تفسیر — خواندن چهار عامل، میانگین‌های منتشرشده‌ی پنج گروه مردان و توضیح معنای نمره‌ی بالای هر عامل
• روایی و پایایی — جدول پنج پژوهش از اونیل تا چمی‌کارپور و یادداشت‌های فرم فارسی
• متن ابزار پژوهش و شیوه‌ی استناد — بند آماده‌ی پایان‌نامه و الگوی ارجاع بر پایه‌ی APA ویرایش هفتم
• منابع پیونددار — DOIهای تأییدشده و پیوند متن کامل و رایگان مقاله‌ی اعتباریابی فارسی
• فرم اصلی انگلیسی GRCS-I — ۳۷ گویه با دستورالعمل و طیف سازنده، از Strongly Agree تا Strongly Disagree

روی‌هم ۲ فایل: دفترچه‌ی ۱۰ صفحه‌ای یک بار در Word و یک بار در PDF.

نمره‌گذاری پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی

GRCS-I خودگزارشی است و فردی یا گروهی اجرا می‌شود. همه‌ی ۳۷ گویه مستقیم‌اند و نمره‌ی کل از ۳۷ تا ۲۲۲ است.

1. پیش از اجرا، درخواست اونیل را بخوانید: فرم موافقت‌نامه‌ی او را پر کنید و نتایج را پس از پژوهش برایش بفرستید.
2. فرم فارسی چمی‌کارپور را با دستور مترجم اجرا کنید. پاسخ‌ها روی طیف لیکرت شش‌درجه‌ای، از «کاملاً موافقم» تا «کاملاً مخالفم»، علامت می‌خورند.
3. نمره‌ی هر عامل و نمره‌ی کل را با راهنمای گام‌به‌گام دفترچه حساب کنید و در برگه‌ی ثبت نمره بنویسید؛ هر نمره هم جمع خام دارد و هم میانگین گویه.

نسخه‌های فارسیِ در گردش نام دو عامل نخست را جابه‌جا نوشته‌اند. دفترچه کلید خود اونیل را آورده و این تفاوت را توضیح داده است، تا عامل‌ها را با همان نامی گزارش کنید که پژوهش‌های بین‌المللی به کار می‌برند. نمره‌ی کل در هر دو حالت یکسان است.

تفسیر پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی

در GRCS نمره‌ی بالاتر از تعارض نقش جنسیتی بیشتر خبر می‌دهد. چون چهار عامل تعداد گویه‌ی برابر ندارند، دفترچه آن‌ها را با میانگین گویه مقایسه می‌کند و معنای نمره‌ی بالای هر عامل را جدا توضیح می‌دهد. پس الگوی غالب تعارض هر مرد را هم می‌بینید، نه فقط نمره‌ی کل او را.

برای مقایسه، دفترچه میانگین‌هایی را آورده که اونیل از پژوهش‌های منتشرشده گردآوری کرده است: پنج گروه مردان، از ۵۲۷ دانشجوی نمونه‌ی ساخت تا مردان بزرگسال و مردان مراجع درمان. هر میانگین هم به صورت نمره‌ی خام آمده و هم به صورت میانگین گویه.

روایی و پایایی پرسشنامه تعارض نقش جنسیتی

فرم فارسی را مهدی چمی‌کارپور و همکاران در سال ۱۳۹۱ اعتباریابی کردند. نمونه‌ی آنان ۱۹۰ دانشجوی مردِ ۲۱ تا ۴۰ ساله از دانشگاه‌های تهران و علوم بهزیستی و توانبخشی بود. آلفای کرونباخ، که هماهنگی گویه‌ها را نشان می‌دهد، برای نمره‌ی کل و عوامل این نمونه ۰٫۷۰ تا ۰٫۸۱ گزارش شد. در همبستگی‌ها، هیجان‌پذیری محدود قوی‌ترین و موفقیت، قدرت، رقابت ضعیف‌ترین پیوند را با نمره‌ی کل داشت.

تحلیل عاملی (روشی که نشان می‌دهد گویه‌ها در چند دسته کنار هم می‌نشینند) با چرخش واریماکس ساختار چهارعاملی را در نمونه‌ی ایرانی تأیید کرد. همین ترجمه در فهرست ترجمه‌های رسمی برنامه‌ی پژوهشی اونیل آمده است و گویه‌ها و برچسب‌های پاسخ دفترچه از فرم همین مترجم‌اند.

پایایی GRCS در پژوهش سازندگان و پس از آن

پژوهش سازندگان در سال ۱۹۸۶ با ۵۲۷ دانشجوی مرد، آلفای عامل‌ها را ۰٫۷۵ تا ۰٫۸۵ نشان داد و چهار عامل روی‌هم ۳۵٫۲ درصد واریانس را تبیین کردند. بازآزمایی، که ثبات نمره‌ها در اجرای دوباره را می‌سنجد، برای همین عوامل ۰٫۷۲ تا ۰٫۸۶ گزارش شد.

گود و همکاران (۱۹۹۵) در سه نمونه با ۱٬۰۴۳ دانشجو آلفای نمره‌ی کل را ۰٫۸۸ تا ۰٫۹۰ یافتند. مرادی و همکاران (۲۰۰۰) چهار عامل را با تحلیل عاملی تأییدی دوباره آزمودند و تأیید کردند. در پژوهش گود و همکاران هم نمره‌ی کل با مقیاس مردانگی برانن ۰٫۶۰ همبستگی داشت. اگر GRCS را در پایان‌نامه به کار می‌برید، آلفای نمونه‌ی خودتان را هم کنار این عددها گزارش کنید.

کاربرد در پژوهش‌های مربوط به مردان

اگر درباره‌ی سلامت روان مردان، آشفتگی روانی یا نگرش به کمک‌طلبی پایان‌نامه می‌نویسید، GRCS پیوند فشار نقش‌های مردانه را با تجربه‌ی روانی مردان می‌سنجد. پژوهش‌های زوجی هم رابطه‌ی تعارض نقش جنسیتی با رضایت و صمیمیت زناشویی را با همین ابزار بررسی می‌کنند.

عامل تعارض میان کار و روابط خانوادگی این فشار را در چارچوب نقش مردانه می‌سنجد، در حالی که پرسشنامه تعارض کار - خانواده نت میر تعارض دو حوزه را جدا از نقش جنسیتی اندازه می‌گیرد. در کار مشاوره با مردان هم الگوی چهار عامل را برای گفت‌وگو درباره‌ی ابراز احساسات یا فشار موفقیت به کار ببرید.

بند آماده‌ی «ابزار پژوهش» را با نمونه‌ی پایان‌نامه‌ی خود هماهنگ کنید و درخواست اونیل برای اجرا را در بخش ملاحظات اخلاقی بیاورید.