پرسشنامه وابستگی به دیگران هیرشفلد (IDI)

معرفی پرسشنامه وابستگی به دیگران هیرشفلد (IDI)

پرسشنامه وابستگی به دیگران نیاز فرد به حمایت، تأیید و تکیه بر دیگران را در قالب وابستگی بین‌فردی می‌سنجد. نام اصلی آن Interpersonal Dependency Inventory و نام فارسی آن «سیاهه‌ی وابستگی بین‌فردی» است. هیرشفلد، کلرمن، گاف و همکارانشان آن را در سال ۱۹۷۷ منتشر کردند. سیاهه ۴۸ گویه دارد و پاسخ هر گویه یکی از چهار گزینه است، از «از خصوصیات من نیست» تا «خیلی زیاد از خصوصیات من است».

سازندگان وابستگی بین‌فردی را مجموعه‌ای از افکار، باورها، احساس‌ها و رفتارهایی می‌دانند که حول نیاز به ارتباط نزدیک با آدم‌های ارزشمند زندگی شکل می‌گیرد. پشتوانه‌ی این تعریف، نظریه‌ی روابط موضوعی، نظریه‌های یادگیری اجتماعی و نظریه‌ی دلبستگی است.

اگر درباره‌ی وابستگی عاطفی در روابط نزدیک یا اختلال شخصیت وابسته پژوهش می‌کنید، با IDI می‌توانید الگوی نیاز فرد به حمایت دیگران را توصیف کنید. نمره‌های آن در پژوهش‌های افسردگی و اضطراب هم به بررسی رابطه‌ی این مشکلات با وابستگی بین‌فردی کمک می‌کنند. هم‌وابستگی با وابستگی بین‌فردی یکسان نیست. اگر دنبال سنجش هم‌وابستگی هستید، پرسشنامه هم وابستگی هالیوک همان سازه را می‌سنجد.

خرده‌مقیاس‌های پرسشنامه وابستگی به دیگران

سه خرده‌مقیاس، جنبه‌های متفاوت وابستگی بین‌فردی را جدا می‌کنند و از تحلیل عاملی (روشی آماری که گویه‌های هم‌خانواده را کنار هم می‌گذارد) به دست آمده‌اند. نیاز عاطفی به یک نفر با کمبود اعتمادبه‌نفس اجتماعی یکی نیست و هر کدام نمره‌ی خودش را دارد.

• اتکای عاطفی به دیگران — نیاز به نزدیکی و حمایت فردی مهم، تأیید و توجه دیگران و ترس از دست دادن او؛ مثلاً دل‌نگرانی از دورشدن شریک عاطفی.
• فقدان اعتماد به خود — نیاز به کمک برای تصمیم‌گیری، شروع کار یا حضور در جمع؛ مثلاً تردید درباره‌ی انتخاب شخصی تا شنیدن نظر دیگران.
• تأیید خودمختاری — انکار دلبستگی و نیاز به دیگران و کم‌اهمیت‌دانستن نظر آن‌ها؛ مثلاً تأکید فرد بر اینکه به حمایت عاطفی کسی نیاز ندارد.

خودمختاری را باید کنار دو نمره‌ی دیگر خواند. به گفته‌ی گاف، یکی از سازندگان، تأیید خودمختاری بالا همراه با نیاز عاطفی و تردید اجتماعی بالا احتمالاً جنبه‌ی دفاعی دارد. همین نمره در افراد بهنجار بیشتر نشانه‌ی عملکرد مثبت است.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و تعریف‌ها — معرفی IDI، تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی وابستگی بین‌فردی، همراه با کاربردهای پژوهشی و بالینی آن
• راهنمای اجرا — دستور اجرای فردی یا گروهی IDI برای بزرگسالان و توضیح شیوه‌ی پاسخ‌دادن به گویه‌ها
• فرم فارسی آماده‌ی چاپ — کادر مشخصات پاسخ‌دهنده، دستور پاسخ‌گویی و ۴۸ گویه با چهار ستون انتخاب پاسخ
• راهنمای نمره‌گذاری — کلید خرده‌مقیاس‌ها، دامنه‌ی نمره‌ها، گویه‌های معکوس، دو روش نمره‌ی کل با منبع و برگه‌ی نمره‌گذاری چاپی
• راهنمای تفسیر — معنای نمره‌های خرده‌مقیاس‌ها، جدول مرجع سازندگان، روش مقایسه با نمونه‌ی بهنجار و مثال حل‌شده
• شواهد روایی و پایایی — جدول همبستگی‌ها، یافته‌های مطالعات بعدی IDI و گزارش پایایی نسخه‌ی فارسی
• کادر شیوه‌ی استناد — ارجاع آماده به سبک APA ویرایش هفتم، با پیوند شناسه‌ی دیجیتال هر مقاله
• فهرست منابع — اطلاعات کتاب‌ها و پژوهش‌های وابستگی بین‌فردی همراه با پیوند فعال منابع
• فرم اصلی انگلیسی — متن گویه‌های IDI همراه با دستور اجرا و عبارت‌های گزینه‌های پاسخ که سازندگان نوشته‌اند

روی‌هم ۲ فایل دریافت می‌کنید: دفترچه‌ی ۱۵ صفحه‌ای در قالب Word قابل ویرایش و همان دفترچه در قالب PDF.

نمره‌گذاری پرسشنامه وابستگی به دیگران

پاسخ‌های IDI از ۱ تا ۴ ارزش می‌گیرند. سه گویه نمره‌گذاری معکوس دارند. دفترچه دو روش نمره‌ی کل را همراه با منابعشان توضیح می‌دهد، چون پژوهش‌های این ابزار برای نمره‌ی کل از یک روش واحد استفاده نکرده‌اند.

1. برای هر خرده‌مقیاس IDI، با کلید داخل دفترچه نمره‌ای جدا به دست آورید.
2. روش نمره‌ی کل را از راهنمای IDI انتخاب کنید و نام آن را در گزارش پژوهش بنویسید.
3. نمره‌های خرده‌مقیاس‌ها و نمره‌ی کل را در برگه‌ی نمره‌گذاری قابل چاپ IDI ثبت کنید.

یکی از روش‌ها به گزارش شافر و توصیه‌ی گاف تکیه دارد. روش دیگر از پژوهش لواس و همکاران روی ۶۲۱ بیمار آمده که نمره‌ی کل را با تشخیص اختلال شخصیت وابسته مقایسه کردند.

تفسیر پرسشنامه وابستگی به دیگران

میانگین‌های مرجع دفترچه از نمونه‌های آمریکایی دهه‌ی ۱۹۷۰ است. سازندگان میانگین و انحراف معیار هر خرده‌مقیاس را برای مردان، زنان و کل گزارش کرده‌اند. این اعداد برای نمونه‌های بهنجار و بیمار روان‌پزشکی و دو نمونه‌ی اعتباریابی متقابل آمده است.

برای مقایسه‌ی نمره‌ی فرد با نمونه‌ی بهنجار، راهنمای محاسبه‌ی نمره‌ی z را دارید. این نمره فاصله از میانگین گروه مرجع را برحسب انحراف معیار نشان می‌دهد. مثال حل‌شده، همین مقایسه را گام‌به‌گام پیش می‌برد. تفسیر نمره‌های بالا و پایین هر خرده‌مقیاس هم در دفترچه آمده است.

اگر مشاور یا درمانگر هستید، با این سه نمره الگوی وابستگی مراجع را توصیف کنید و نمره‌های او را در طول درمان مقایسه کنید. معنای جداگانه‌ی تأیید خودمختاری را هم در نظر بگیرید.

روایی و پایایی IDI و نسخه‌ی فارسی

هیرشفلد و همکاران IDI را با ۲۲۰ بزرگسال بهنجار و ۱۸۰ بیمار روان‌پزشکی ساختند و در دو نمونه‌ی دیگر نیز اعتبار آن را بررسی کردند. پایایی دونیمه‌سازی خرده‌مقیاس‌ها، یعنی همبستگی دو نیمه‌ی گویه‌های هر خرده‌مقیاس، از ۰٫۷۶ تا ۰٫۹۱ بود. بیماران در نمونه‌های اولیه، در اتکای عاطفی و فقدان اعتماد به خود نمره‌های بالاتری داشتند، اما این تفاوت درباره‌ی تأیید خودمختاری معنادار نبود.

روایی همزمان هم بررسی شد: اتکای عاطفی و فقدان اعتماد به خود با روان‌رنجورخویی در پرسشنامه‌ی شخصیت مادزلی و با اضطراب، افسردگی و حساسیت بین‌فردی در فهرست نشانگان ۹۰ همبستگی مثبت داشتند. همبستگی‌های تأیید خودمختاری ضعیف بود.

پژوهش‌های بعدی، کاربردها و فرم‌های کوتاه IDI را بررسی کردند:

برای نسخه‌ی فارسی، امینی در سال ۱۳۷۹ بازآزمایی را با فاصله‌ی یک هفته بررسی کرد. بازآزمایی ثبات نمره‌های همان افراد در دو نوبت پاسخ‌گویی را نشان می‌دهد. ضریب نمره‌ی کل ۰٫۸۸ بود. این گزارش را ثنایی ذاکر و همکاران در کتاب «مقیاس‌های سنجش خانواده و ازدواج» در سال ۱۳۸۷ نقل کرده‌اند.

اگر IDI را در پایان‌نامه به کار می‌برید، کادر شیوه‌ی استناد مشخصات مقاله‌ی ۱۹۷۷ سازندگان و منبع گزارش فارسی را به سبک APA آماده دارد.