پرسشنامه سلامت روانی کیز فرم کوتاه (MHC-SF)
- توضیحات محصول
- دیدگاه ها (0)
- سوالات متداول
معرفی پرسشنامه سلامت روانی کیز فرم کوتاه (MHC-SF)
پرسشنامه سلامت روانی کیز ابزار خودگزارشی کوری کیز برای سنجش سلامت روان مثبت است و حضور احساس‌های خوشایند و کارکرد مثبت را می‌سنجد، نه فقط نبود بیماری را. MHC-SF جای فرد را در پیوستاری از پژمردگی تا شکوفایی نشان می‌دهد. کسی که افسردگی ندارد، لزوماً شکوفا نیست.
کیز پیوستار سلامت روان یا Mental Health Continuum و تشخیص طبقه‌ای آن را در سال ۲۰۰۲ معرفی کرد. توضیح رسمی فرم کوتاه در سال ۲۰۰۹ منتشر شد و استفاده از آن با استناد درست به اجازهی جداگانه نیاز ندارد.
کوری کیز برای فرم کوتاه ۱۴ گویه‌ی شاخص را از فرم بلند برگزید و پاسخها را به فراوانی تجربه در یک ماه گذشته تغییر داد. فرم بلند ۴۰ گویه داشت: ۷ گویه‌ی هیجانی، ۱۸ گویه بر پایه‌ی شش بُعد کارول ریف و ۱۵ گویه‌ی اجتماعی.
فرم این بسته برای بزرگسالان ۱۸ سال به بالا است و فردی یا گروهی اجرا می‌شود. نسخهی ۱۴ سوالی برای پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های روانشناسی مثبت‌نگر، مشاوره، آموزش، سلامت عمومی و محیط کار کاربرد دارد. سنجش بهزیستی دانشجویان و کارکنان، ارزیابی پیش و پس از برنامه‌های ارتقای سلامت روان و بررسی مدل دو پیوستاری از کاربردهای رایج آن است.
دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟
مطالب کتابچه به ترتیب کار پژوهش، از شناخت ابزار تا اجرا، نمرهگذاری، تفسیر و استناد چیده شده‌اند:
- مقدمه و منشأ فرم کوتاه — توضیح پیوستار، فرم بلند، اجازهی استفاده و کاربردهای پژوهشی
- راهنمای اجرا و دو نکته‌ی متن گویه‌ها — شیوهی اجرا، عبارت نخستین گویه‌ی ۶ و مثال «مدرسه» برای پاسخ‌دهندگان نوجوان
- فرم آماده‌ی اجرا — متن ۱۴ گویه با شش ستون پاسخ برای چاپ و تکمیل
- راهنمای ابعاد و مؤلفه‌ها — بُعد هر گویه و مؤلفه‌ای که نمایندگی می‌کند، با نام انگلیسی آن
- دستور نمرهگذاری و تشخیص — محاسبه‌ی سه بُعد و نمرهی کل، گویه‌ی بی‌پاسخ، تبدیل کدگذاری و تشخیص طبقه‌ای کیز
- برگهی نمرهگذاری و مثال — جدول محاسبه‌ی دستی و نمونه‌ی محاسبه برای سه پاسخ‌دهنده‌ی فرضی
- راهنمای تفسیر و شواهد پژوهشی — تعریف مفهومی و عملیاتی، روایی و پایایی پنج پژوهش و میانگین منتشرشده‌ی نوجوانان ایرانی
- شیوهی استناد و منابع — ارجاع به شیوهی APA ویرایش هفتم، با پیوند DOI هر مقاله
- فرم انگلیسی بزرگسالان — متن اصلی کیز با یادداشت او درباره‌ی گویه‌ی ۶
روی‌هم ۲ فایل تحویل می‌گیرید: یک کتابچه، یک بار در Word ویرایشپذیر و یک بار در PDF آماده‌ی چاپ.
سه بُعد پرسشنامه سلامت روانی کیز
این فرم سه بُعد سلامت روان مثبت را کنار هم می‌سنجد، پس نمرهی کل را همراه با الگوی سه بُعد می‌بینید:
- بهزیستی هیجانی — خوشحالی، علاقه به زندگی و رضایت در یک ماه گذشته
- بهزیستی اجتماعی — مشارکت، یکپارچگی، شکوفایی، پذیرش و انسجام در زندگی اجتماعی
- بهزیستی روان‌شناختی — پذیرش خود، تسلط بر محیط، روابط مثبت، رشد شخصی، خودمختاری و هدفمندی
بخش هیجانی سه گویه دارد و هر مؤلفه‌ی اجتماعی یا روان‌شناختی یک گویه دارد. مجموع ۱۱ گویه‌ی کارکرد مثبت نشان می‌دهد فرد در زندگی شخصی و اجتماعی چگونه عمل می‌کند. کتابچه علاوه بر محاسبه‌ی هر بُعد، روش میانگین گویه‌ای را هم شرح می‌دهد تا بُعدهایی با تعداد گویه‌ی متفاوت مقایسه‌پذیر شوند.
پیوستار سلامت روان در MHC-SF
تفسیر کیز افراد را در سه وضعیت شکوفا، دارای سلامت روان متوسط یا پژمرده قرار می‌دهد. طبقه‌بندی از الگوی پاسخ به نشانه‌های هیجانی و کارکرد مثبت به دست می‌آید و صرفاً از نمرهی کل خوانده نمی‌شود. مثال کتابچه این تفاوت را با سه فرد فرضی نشان می‌دهد. دو نفر از آن‌ها نمرهی کل یکسان دارند، اما در دو طبقه‌ی متفاوت قرار می‌گیرند.
پژمردگی اختلال روانی نیست و MHC-SF بیماری روانی را تشخیص نمی‌دهد. در پژوهش کیز در سال ۲۰۰۲، خطر دوره‌ی افسردگی اساسی در بزرگسالان پژمرده نزدیک به شش برابر افراد شکوفا بود.
مدل دو پیوستاری سلامت روان و بیماری روانی را مرتبط اما جدا می‌بیند. برای آزمون این مدل می‌توانید MHC-SF را در کنار سنجه‌های افسردگی یا اضطراب اجرا کنید. این ابزار با پرسشنامه سلامت اجتماعی کییز فرق دارد. آن پرسشنامه فقط بهزیستی اجتماعی را با گویه‌های بیشتر و طیف موافقت می‌سنجد، اما فرم کوتاه هر سه بُعد را می‌سنجد.
نمرهگذاری پرسشنامه سلامت روانی کیز
پاسخدهنده برای هر گویه یکی از شش گزینه‌ی فراوانی را برمی‌گزیند و درباره‌ی یک ماه گذشته پاسخ می‌دهد. گزینه‌ها از «هرگز» و «یک یا دو بار در ماه» شروع می‌شوند و به «تقریباً هر روز» و «هر روز» می‌رسند. همهی گویه‌ها مثبتاند و گویه‌ی معکوس ندارد. دامنهی نمرهی کل ۰ تا ۷۰ است و نمرهی بالاتر یعنی احساس‌ها و کارکردهای مثبت در آن ماه بیشتر تکرار شده‌اند.
- پاسخ‌های فرم را با جدول ارزش گزینه‌ها که در کتابچه آمده است، ثبت می‌کنید.
- با کلید گویه‌ها، نمرهی سه بُعد و نمرهی کل را جداگانه محاسبه می‌کنید.
- قاعدهی پاسخ‌های خالی و روش تبدیل کدگذاری ۱ تا ۶ را در صورت نیاز به کار می‌برید.
- در پایان، قاعدهی رسمی کیز را برای تعیین طبقه‌ی شکوفا، متوسط یا پژمرده دنبال می‌کنید.
برگهی نمرهگذاری برای محاسبه‌ی دستی پاسخ‌های هر نفر آماده است. راهنمای تفسیر توضیح می‌دهد هر بُعد و نمرهی کل چه معنایی دارد و چرا تشخیص طبقه‌ای را باید جداگانه گزارش کرد. میانگین‌های پژوهش نوجوانان ایرانی نیز برای مقایسه‌ی پژوهشی آمده‌اند، اما ملاک طبقه‌بندی همان قاعدهی رسمی کیز است.
روایی و پایایی پرسشنامه سلامت روانی کیز
در گزارش کیز در سال ۲۰۰۹، همسانی درونی (آلفای کرونباخ) هر بُعد بالاتر از ۰٫۸۰ بود. ضریب بالاتر یعنی گویه‌های یک بُعد با هم هماهنگ‌ترند. تحلیل عاملی، روشی برای بررسی الگوی ابعاد، ساختار سه‌عاملی را در نوجوانان و بزرگسالان آمریکا، هلند و آفریقای جنوبی تأیید کرد. بازآزمایی، که ثبات نمره در اجرای دوباره را می‌سنجد، در پژوهش لامرز و همکاران طی سه ماه ۰٫۶۵ تا ۰٫۷۰ بود.
| پژوهش | نمونه | یافته |
|---|---|---|
| کیز و همکاران، ۲۰۰۸ | ۱۰۵۰ بزرگسال ستسوانازبان آفریقای جنوبی | آلفای کل ۰٫۷۴؛ سه عامل؛ همبستگی ۰٫۵۲ با عاطفه‌ی مثبت و منفی ۰٫۲۲ با پرسشنامه سلامت عمومی |
| لامرز و همکاران، ۲۰۱۱ | ۱۶۶۲ بزرگسال هلندی از نمونه‌ی ملی | آلفای کل ۰٫۸۹؛ هیجانی و روان‌شناختی ۰٫۸۳ و اجتماعی ۰٫۷۴؛ تأیید سه عامل و مدل دو پیوستاری |
| رفیعی و همکاران، ۲۰۱۷ | ۶۰۰ بزرگسال ایرانی بازمانده‌ی زلزله | آلفای کل ۰٫۹۱؛ تأیید سه عامل با تبیین حدود ۶۸ درصد واریانس |
| جوشن‌لو، ۲۰۱۶ | ۳۸۷ دانشجوی ایرانی و ۳۹۵ دانشجوی آمریکایی | برازش مدل سه‌بُعدی و یکسان‌بودن کامل ساختار در زنان و مردان |
| یوسفی افراشته و جانجانی، ۲۰۲۳ | ۸۲۲ نوجوان ۱۱ تا ۱۸ ساله در چهار شهر | آلفای کل ۰٫۸۷؛ همبستگی ۰٫۴۵ با سنجه‌ی کیفیت زندگی و منفی ۰٫۴۰ با افسردگی؛ ساختار یکسان در دختران و پسران |
برای فصل ابزارهای پایاننامه، کتابچه نتایج اعتباریابی ایرانی و خارجی را در یک جدول و منابع اصلی را در کادر شیوهی استناد جمع می‌کند. ارجاع‌های پیشنهادی، کیز (۲۰۰۲ و ۲۰۰۹)، رفیعی و همکاران و یوسفی افراشته و جانجانی‌اند. همین بخش را می‌توان برای معرفی ابزار و گزارش شواهد آن در فصل سوم به کار برد.
سوالات متداول
پرسشنامه سلامت روانی کیز چند سوال دارد؟
فرم کوتاه کیز ۱۴ گویه دارد. پاسخدهنده برای هر گویه میگوید در یک ماه گذشته چند بار آن احساس را داشته است، از «هرگز» تا «هر روز».
سازنده‌ی پرسشنامه سلامت روانی کیز کیست؟
کوری کیز این ابزار را ساخته است. او پیوستار سلامت روان و تشخیص شکوفایی را در ۲۰۰۲ معرفی کرد و توضیح رسمی فرم کوتاه را در ۲۰۰۹ منتشر کرد.
نمرهگذاری و تفسیر MHC-SF چگونه است؟
همهی ۱۴ گویه مثبتاند و دامنهی نمرهی کل ۰ تا ۷۰ است. کلید سه بُعد، برگهی نمرهگذاری و قاعدهی رسمی کیز برای تشخیص شکوفا، متوسط یا پژمرده در فایل آمده است.
روایی و پایایی پرسشنامه سلامت روانی کیز در ایران بررسی شده است؟
بله. رفیعی و همکاران در ۶۰۰ بزرگسال ایرانی همسانی درونی ۰٫۹۱ و ساختار سه‌عاملی را گزارش کردند و در ۸۲۲ نوجوان ایرانی هم آلفای کل ۰٫۸۷ به دست آمد.
آیا MHC-SF برای پایاننامه قابل استفاده است؟
بله. کیز استفاده از MHC-SF را با ذکر منبع، بدون اجازهی جداگانه آزاد کرده است و کتابچه تعریف عملیاتی، نسخهی Word ویرایشپذیر و کادر شیوهی استناد APA را دارد.
فرم کوتاه پرسشنامه سلامت روانی کیز چه تفاوتی با فرم بلند دارد؟
فرم بلند ۴۰ گویه داشت. کیز از آن ۱۴ گویه را برگزید و پاسخها را به فراوانی در یک ماه گذشته تغییر داد تا شکوفایی و پژمردگی را بتوان تشخیص داد.
فقط خریداران این فایل می‌توانند امتیاز و نظر ثبت کنند.
نظر خود را راجع به این فایل برای ما بنویسید.
شماره همراه و ایمیل شما به نمایش عمومی قرار نخواهد گرفت