پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی (SSES)

معرفی پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی (SSES)

با پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی می‌توانید پیوند دانش‌آموز با مدرسه و یادگیری را از سه زاویه بررسی کنید. نام اصلی آن Student School Engagement Survey است. دانش‌آموز به ۴۲ گویه پاسخ می‌دهد و برای هر کدام یکی از چهار گزینه‌ی «خیلی زیاد»، «زیاد»، «کم» و «خیلی کم» را برمی‌گزیند. در مشاوره‌ی دوره‌ی متوسطه، این تفکیک به گفت‌وگو درباره‌ی فاصله‌گرفتن دانش‌آموز از مدرسه کمک می‌کند. برای پژوهش، رابطه‌ی بُعدهای SSES با پیشرفت تحصیلی و غیبت از مدرسه موضوع بررسی است.

بُعدهای پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی

این سه بُعد ممکن است الگوهای متفاوتی نشان دهند. احساس تعلق به مدرسه لزوماً با حضور منظم در کلاس همراه نیست.

• درگیری هیجانی — احساس دانش‌آموز درباره‌ی مدرسه و کلاس، رابطه با معلمان و دسترسی به بزرگسالی برای گفت‌وگو را در بر می‌گیرد.
• درگیری شناختی — ارزش تحصیل برای آینده و تلاشی را می‌سنجد که دانش‌آموز برای فهم درس و استفاده از راهبردهای یادگیری صرف می‌کند.
• درگیری رفتاری — وضعیت حضور و رفتار مدرسه‌ای را بیشتر از راه بررسی غیبت و رفتار مخل دنبال می‌کند.

در بُعد هیجانی، خوشایندبودن محیط مدرسه و برخورد منصفانه‌ی معلمان اهمیت دارند. مرور دوباره‌ی متن و بررسی تکلیف، در کنار اهمیت نمره و قصد ورود به دانشگاه، مضمون‌های بخش شناختی‌اند. فکر ترک تحصیل نیز در بخش رفتاری جای می‌گیرد.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و تعریف‌ها — خاستگاه SSES و تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی آن را برای معرفی متغیر پژوهش توضیح می‌دهد.
• راهنمای اجرا — پنج گام آماده‌سازی و اجرای فرم فارسی SSES را شرح می‌دهد.
• فرم فارسی آماده‌ی چاپ — ۴۲ گویه با چهار ستون علامت‌زدن و کد پاسخ‌دهنده به‌جای نام، برای اجرای فردی یا گروهی.
• کلید نمره‌گذاری و قاعده‌ی پاسخ‌های خالی — امتیاز گزینه‌ها، بُعد گویه‌ها و هفت گویه‌ی معکوس را مشخص می‌کند و تکلیف پاسخ‌های جاافتاده را روشن می‌کند.
• برگه‌ی نمره‌گذاری — جای ثبت نمره و میانگین هر بُعد را برای مقایسه فراهم می‌کند.
• راهنمای تفسیر — معنای نمره‌ی بالا و پایین هر بُعد و یک مثال حل‌شده از دانش‌آموز پایه‌ی نهمی که به‌خاطر غیبت ارجاع شده است.
• جدول روایی و پایایی — یافته‌های پژوهش‌های SSES را همراه منبع هر نتیجه ارائه می‌کند.
• یادداشت‌های فرم فارسی — قراردادهای این نسخه، تفاوت طیف آن با فرم اصلی و اصلاح گویه‌ای که در نسخه‌های رایج نادرست ترجمه شده بود.
• متن ابزار پژوهش و استناد — پاراگراف پایان‌نامه، شیوه‌ی استناد با APA ویرایش هفتم و منابع دارای پیوند را در بر دارد.

روی‌هم ۲ فایل تحویل می‌گیرید: دفترچه‌ی ۱۰ صفحه‌ای با محتوای یکسان در Word و PDF.

خاستگاه SSES و کاربرد آن در مدرسه

مرکز ملی درگیری مدرسه (NCSE) را بنیاد خانواده‌ها و کودکان کلرادو در آمریکا پایه‌گذاری کرد تا از برنامه‌های کاهش غیبت و ترک تحصیل پشتیبانی کند. SSES ابزار ارزیابی نتیجه‌ی همین برنامه‌ها بود.

نخستین اجرا، حدود ۱۵۰ دانش‌آموز از دبستان تا دبیرستان را در سه مرکز آزمایشی در بر گرفت. این مرکز گویه‌ها را از منابع موجود، از جمله پیمایش نوجوانان Add Health و مرور فردریکس و همکاران در ۲۰۰۴، گردآوری کرد. فینلی در گزارش پژوهشی ۲۰۰۶ نخستین داده‌ها را منتشر کرد و به همین دلیل منابع فارسی این ابزار را به نام او می‌شناسند.

نمره‌گذاری پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی

پاسخ‌دهنده میان «خیلی زیاد»، «زیاد»، «کم» و «خیلی کم» انتخاب می‌کند. امتیازدهی عددی این نسخه یک قرارداد اجرایی است، چون گزارش اصلی NCSE برای گزینه‌ها مقدار عددی مشخص نکرده بود.

فهرست هفت گویه‌ی معکوس هم از تعریف سازه استنتاج شده و فایل این مبنا را توضیح می‌دهد. نتیجه را در سه نمره‌ی جداگانه می‌خوانید: درگیری هیجانی از ۱۶ تا ۶۴، شناختی از ۱۹ تا ۷۶ و رفتاری از ۷ تا ۲۸. گزارش NCSE هم سه نمره گزارش کرده است. یک جمله‌ی اصلی در دو بُعد آمده، پس جمع زدن هر سه بُعد آن را دو بار می‌شمارد.

میانگین بُعدها، مقایسه‌ی بخش‌های دارای تعداد گویه‌ی متفاوت را ممکن می‌کند. راهنما، خواندن پاسخ‌ها در سطح گویه و مقایسه‌ی پیش و پس از برنامه‌ی کاهش غیبت را هم توضیح می‌دهد.

روایی و پایایی پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی

آلفای کرونباخ هماهنگی گویه‌ها را نشان می‌دهد. فینلی در گزارش ۲۰۰۶ این ضرایب را برای بُعدهای SSES ارائه کرد و فردریکس و همکاران در ۲۰۱۱ آن‌ها را مرور کردند.

آلفای رفتاری ۰٫۴۹ به یکی از سه مرکز مربوط بود و دو مرکز دیگر ضرایب ۰٫۷۹ و ۰٫۸۰ داشتند. نمره‌های شناختی و رفتاری به‌ترتیب با معدل همبستگی ۰٫۳۷ و ۰٫۳۵ داشتند. در نمونه‌ی دبستانی هم بُعدهای هیجانی و شناختی با نمره‌های ریاضی و زبان انگلیسی مرتبط بودند.

گزارش اولیه تحلیل عاملی، یعنی بررسی آماری چگونگی گروه‌بندی گویه‌ها، نداشت. نسخه‌ای که NCSE در ۲۰۰۹ با پنج گویه در هر بُعد به کار برد، آلفای ۰٫۷۵ تا ۰٫۸۳ داشت. شوشانی و اسلونه در ۲۰۱۳ برای نمونه‌ی اسرائیلی آلفای ۰٫۸۰ تا ۰٫۹۱ گزارش کردند. ضرایب ۰٫۸۳ و ۰٫۸۹ نیز به پژوهش رودریگز و بوتاکیدیس در ۲۰۱۳ روی دانش‌آموزان مکزیکی‌آمریکایی مربوط‌اند که اینمن و همکاران نقل کرده‌اند.

اینمن و همکاران در ۲۰۲۰، نسخه‌ی پرتغالی را با ۴۸۶۶ دانش‌آموز از ۱۰۱ مدرسه بررسی کردند و به پنج عامل رسیدند. نسخه‌ی ۱۹ گویه‌ای آن پژوهش، یک عامل عمومی و پنج عامل اختصاصی داشت. همبستگی آن با پرسشنامه درگیری تحصیلی دانش آموزان آپلتون یا SEI برابر ۰٫۷۴ بود، اما پژوهشگران تأکید کردند آن نسخه را نمی‌توان سنجه‌ی درگیری شناختی دانست. این یافته درباره‌ی نسخه‌ی پرتغالی است.

تفاوت SSES با ریو و ابزارهای هم‌نام

پرسشنامه درگیری تحصیلی ریو چهار بُعد، از جمله درگیری عاملی، و پاسخ‌های هفت‌درجه‌ای دارد. ابزار آپلتون بر درگیری شناختی و عاطفی تمرکز می‌کند. این‌ها با SSES یکی نیستند.

زرنگ هم پرسشنامه‌ی فارسی درگیری تحصیلی دارد. مقیاس شوفلی شور، تعهد و جذب در تحصیل را می‌سنجد. فردریکس نیز ابزار درگیری مدرسه‌ی ۱۹ گویه‌ای را معرفی کرده است.

اگر در طرح پایان‌نامه به ریو یا آپلتون استناد کرده‌اید، ابزار همان سازنده را انتخاب کنید. پرسشنامه درگیری تحصیلی فینلی برای پژوهشی تناسب دارد که حضور در کلاس و رفتار مدرسه‌ای را در کنار تجربه‌ی هیجانی و شناختی بررسی می‌کند.