پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت فرم والدین (VADPRS)
- توضیحات محصول
- دیدگاه ها (0)
- سوالات متداول
معرفی پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت (VADPRS)
پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت فرم والدین برای گزارش نشانه‌های اختلال کم‌توجهی/بیشفعالی (ADHD) بر پایه‌ی ملاک‌های ویراست چهارم DSM ساخته شده است. مارک ال. وولریچ و همکارانش در دانشگاه وندربیلت این ابزار را با نام Vanderbilt ADHD Diagnostic Parent Rating Scale ساختند. فرم حاضر ۵۵ گویه دارد.
آکادمی اطفال آمریکا و NICHQ آن را در سال ۲۰۰۲ با عنوان «مقیاس سنجش وندربیلت NICHQ، فرم والدین» منتشر کردند. همین ویراست نخست ۲۰۰۲ مبنای پژوهش وولریچ (۲۰۰۳)، پژوهش بارد (۲۰۱۳) و هنجارهای اندرسون (۲۰۲۲) بوده است. ویراست‌های بعدی در برخی گویه‌ها و در ملاک بخش عملکرد با آن فرق دارند.
پاسخ‌دهنده والد یا مراقب اصلی کودک است و رفتار او را در ۶ ماه گذشته درجهبندی میکند، با در نظر گرفتن آنچه برای هم‌سالانش طبیعی است. پژوهش‌های اعتبار این فرم روی کودکان ۶ تا ۱۲ ساله انجام شده‌اند. در بالای فرم هم مشخص می‌کنید که پاسخها مربوط به دورهی مصرف داروی ADHD است یا دورهی بدون دارو.
دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟
دفترچه از اجرای فرم تا بخش ابزار پایان‌نامه، به این ترتیب پیش می‌رود:
- معرفی و راهنمای اجرا — معرفی VADPRS، جدول مشخصات، یادداشت «غربالگری، نه تشخیص» و دستور اجرا برای والد.
- فرم پاسخ والدین — صفحه‌های آماده‌ی چاپ با مشخصات کودک، پرسش دارو و ستون‌های پاسخ برای هر ۵۵ گویه.
- راهنمای نمرهگذاری — ارزش هر گزینه و قاعده‌ی رسمی هر غربال در ویراست نخست.
- برگهی نمرهگذاری یک‌صفحه‌ای — برای ثبت نتیجه‌ی هر بخش، نمره‌ی کل نشانه‌ها و میانگین عملکرد.
- تفسیر و نمونه‌ی حل‌شده — معنای هر نوع و هر غربال، همراه نمرهگذاری گام‌به‌گام یک کودک ۹ ساله.
- هنجار ملی آمریکا — جدول رتبه‌ی درصدی و نمره‌ی T برای هر نمره‌ی خام، با میانگین‌ها به تفکیک جنس.
- توصیه به والدین و تعریف‌ها — گام بعد از غربال مثبت، و تعریف مفهومی و عملیاتی آماده برای پایان‌نامه.
- روایی و پایایی — نمونه، روش و یافته‌های سه پژوهش وولریچ، بارد و اندرسون.
- کاربرد در SPSS — ورود داده، ساخت نمره‌ها و گرفتن آلفای کرونباخ نمونه‌ی خودتان، گام‌به‌گام.
- فرم انگلیسی و شیوهٔ استناد — متن کامل ۵۵ گویهی فرم NICHQ، و منابع به شیوه‌ی APA ویرایش هفتم با پیوند DOI.
روی‌هم ۲ فایل دریافت می‌کنید: دفترچه‌ی ۱۴ صفحه‌ای در Word و در PDF.
بخش‌های پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت
از ۵۵ گویهی فرم والدین، ۴۷ گویه نشانه‌ها را می‌سنجند و ۸ گویه اثر آن‌ها را بر زندگی کودک. مقیاس وندربیلت این گویه‌ها را در شش بخش آورده است:
- کم‌توجهی — نشانه‌های نقص توجه، مثل حواس‌پرتی و ناتمام ماندن کارها.
- بیشفعالی/تکانشگری — جنب‌وجوش زیاد، بی‌قراری و رفتارهای شتاب‌زده.
- نافرمانی مقابله‌ای — الگوی لجبازی، زودرنجی و مخالفت با بزرگسالان.
- اختلال سلوک — رفتارهای جدی‌تری که حق دیگران یا قاعده‌ها را زیر پا می‌گذارند.
- اضطراب/افسردگی — نگرانی، غم و احساس بی‌ارزشی در کنار مشکلات رفتاری.
- عملکرد — اثر نشانه‌ها بر درس، رابطه‌ها و فعالیت‌های جمعی.
این جداسازی نشان می‌دهد نتیجه فقط به نشانه‌های ADHD مربوط است یا مشکل همراهی هم هست که باید در ارزیابی تخصصی بررسی شود.
عملکرد کودک در پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت
هشت گویهی عملکرد اول کار کودک در مدرسه را می‌سنجند: عملکرد کلی، خواندن، نوشتن و ریاضی. بعد رابطه‌ی او با والدین، خواهر و برادر و همسالان و مشارکتش در فعالیت‌های گروهی می‌آید. هر کدام از «عالی» تا «مشکل جدی دارد» درجهبندی می‌شود و ملاک‌های تشخیصی آن را «آسیب در عملکرد» می‌نامند.
نشانه‌ها به‌تنهایی برای غربال مثبت کافی نیستند. برای همین دفترچه نتیجه‌ی هر بخش را همراه با شواهد آسیب در عملکرد تفسیر میکند.
نمرهگذاری پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت
گویههای نشانه با طیف چهاردرجه‌ای از «هرگز» تا «تقریباً همیشه» پاسخ میگیرند و گویههای عملکرد با طیف پنج‌درجه‌ای از «عالی» تا «مشکل جدی دارد». نمرهگذاری VADPRS بخش‌به‌بخش است، نه با جمع همه‌ی گویه‌ها در یک عدد.
- والد رفتار ۶ ماه گذشتهی کودک و وضعیت مصرف دارو را در فرم ثبت میکند.
- پاسخها برای هر یک از شش بخش، جداگانه در برگهی نمرهگذاری خلاصه می‌شوند.
- قاعده‌های رسمی ویراست نخست، نتیجه‌ی سه نوع ADHD و سه غربال مشکل همراه را مشخص می‌کنند.
- نتیجه کنار بخش عملکرد، نمونه‌ی حل‌شده و هنجار ملی آمریکا خوانده می‌شود.
دفترچه دو نمره‌ی پیوسته را هم برای پیگیری تغییر و پژوهش توضیح می‌دهد: نمره‌ی کل نشانه‌ها (۰ تا ۵۴) و میانگین عملکرد. برای مقایسه با هنجار ملی آمریکا، رتبه‌ی درصدی (درصد کودکانی که نمره‌ی برابر یا کمتری گرفته‌اند) و نمره‌ی T (نمره‌ی استاندارد با میانگین ۵۰) هر نمره‌ی خام آمده است. این هنجار از ۱٬۵۷۰ والد کودکان ۵ تا ۱۲ ساله در هر ۵۰ ایالت آمریکا به دست آمده است.
روایی و پایایی پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت
آلفای کرونباخ (شاخص هماهنگی گویههای یک بخش با هم) در سه پژوهش برای بخش‌های VADPRS گزارش شده است. تحلیل عاملی (روشی برای دیدن این‌که گویه‌ها در چند سازه گروه می‌شوند) ساختار چهارعاملی ابزار را تأیید کرد. بازآزمایی (اجرای دوباره‌ی پرسشنامه برای همان کودکان) هم ثبات نمره‌ها را نشان داد.
| پژوهش | نمونه | یافته |
|---|---|---|
| وولریچ و همکاران، ۲۰۰۳ | ۲۴۳ کودک ارجاع‌شده، میانگین سنی ۷٫۴۱ سال | آلفای بالاتر از ۰٫۹۰، ساختار چهارعاملی و همبستگی ۰٫۷۹ با مصاحبه‌ی تشخیصی رایانه‌ای |
| بارد و همکاران، ۲۰۱۳ | ۵۸۷ والد از ۴۱ دبستان در ۵ ناحیه‌ی اوکلاهما | آلفای ۰٫۹۱ تا ۰٫۹۴، بازآزمایی بالاتر از ۰٫۸۰، حساسیت ۰٫۸۰ و ویژگی ۰٫۷۵ |
| اندرسون و همکاران، ۲۰۲۲ | ۱٬۵۷۰ والد، نماینده‌ی جمعیت آمریکا | آلفای ۰٫۹۰ تا ۰٫۹۶ در شش خرده‌مقیاس و هنجار ملی به تفکیک سن و جنس |
گویههای فارسی این فایل ترجمه‌ی رایج فرم والدین است و هر گویه با متن انگلیسی NICHQ مقایسه شده است. دو گویه که در نسخه‌های فارسیِ در گردش با اصل انگلیسی فرق دارند، در این فرم مطابق اصل آمده‌اند. ضریب‌های بالا از پژوهش‌های آمریکایی است و پژوهش اعتباریابی فارسیِ منتشرشده‌ای برای فرم والدین پیدا نکردیم. برای همین دفترچه پیشنهاد میکند آلفای کرونباخ را در نمونه‌ی خودتان هم محاسبه کنید.
کاربرد پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت
در درمانگاه، مرکز مشاوره یا مدرسه می‌توانید فرم والدین را برای غربالگری بیشفعالی کودکان ۶ تا ۱۲ ساله، پیش از ارزیابی متخصص، اجرا کنید. VADPRS علاوه بر کم‌توجهی و تکانشگری، مشکلات همراه و آسیب در عملکرد کودکان دبستانی را هم نشان می‌دهد.
برای پایان‌نامه‌های روانشناسی بالینی، تربیتی و کودکان استثنایی، تعریف عملیاتی، شواهد روایی و پایایی و شیوه‌ی استناد آماده است. نمره‌ی کل نشانه‌ها برای مقایسه‌ی پیش‌آزمون و پس‌آزمون درمان یا برنامه‌ی آموزش والدین به کار می‌رود.
در ارزیابی بالینی بهتر است فرم والدین همراه با فرم معلم وندربیلت اجرا شود، چون نشانه‌های اختلال کم‌توجهی/بیشفعالی باید در بیش از یک محیط دیده شوند.
سوالات متداول
پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت چند سوال دارد؟
فرم والدین ویراست نخست ۵۵ گویه دارد: ۴۷ گویهی نشانه با طیف «هرگز» تا «تقریباً همیشه» و ۸ گویهی عملکرد دربارهی درس و رابطههای کودک، در شش بخش.
سازنده‌ی پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت کیست؟
مارک ال. وولریچ و همکارانش در دانشگاه وندربیلت آن را ساختند و ویژگی‌های روان‌سنجی فرم والدین را در ۲۰۰۳ گزارش کردند؛ ویراست نخست را آکادمی اطفال آمریکا و NICHQ در ۲۰۰۲ منتشر کردند.
نمرهگذاری و تفسیر پرسشنامه وندربیلت چگونه است؟
گویههای نشانه از «هرگز» تا «تقریباً همیشه» و گویههای عملکرد از «عالی» تا «مشکل جدی دارد» پاسخ میگیرند. کلید رسمی هر شش بخش، برگهی نمرهگذاری و راهنمای تفسیر در فایل است.
روایی و پایایی پرسشنامه بیشفعالی کودکان وندربیلت چقدر است؟
وولریچ و همکاران (۲۰۰۳) آلفای بالاتر از ۰٫۹۰ گزارش کردند و بارد و همکاران (۲۰۱۳) روی ۵۸۷ والد آلفای ۰٫۹۱ تا ۰٫۹۴ و بازآزمایی بالاتر از ۰٫۸۰ یافتند. اعتباریابی فارسیِ منتشرشده‌ای پیدا نشد.
آیا VADPRS برای پایان‌نامه مناسب است؟
بله. فایل تعریف مفهومی و عملیاتی، شواهد روایی و پایایی سه پژوهش، مراحل تحلیل در SPSS و شیوهٔ استناد APA ویرایش هفتم با DOI مقاله‌ی وولریچ (۲۰۰۳) را دارد.
این فایل کدام ویراست پرسشنامه وندربیلت را دارد؟
ویراست نخست سال ۲۰۰۲ با ۵۵ گویه را دارد؛ همان ویراستی که پژوهش‌های وولریچ و بارد و هنجار ملی اندرسون روی آن انجام شده است. نمرهگذاری هم با قاعده‌های همین ویراست است.
آیا هنگام تکمیل فرم والدین باید وضعیت مصرف دارو مشخص شود؟
بله. در بالای فرم وندربیلت، والد مشخص میکند پاسخها مربوط به دورهی مصرف داروی ADHD است یا دورهی بدون دارو، و رفتار ۶ ماه گذشتهی کودک را درجهبندی میکند.
فقط خریداران این فایل می‌توانند امتیاز و نظر ثبت کنند.
نظر خود را راجع به این فایل برای ما بنویسید.
شماره همراه و ایمیل شما به نمایش عمومی قرار نخواهد گرفت