پرسشنامه استعداد اعتیاد نوجوانان ایرانی (ASQ-AV)

معرفی پرسشنامه استعداد اعتیاد نوجوانان ایرانی (ASQ-AV)

این پرسشنامه توسط علی زینالی در سال ۱۳۹۳ با هدف اندازه‌گیری آمادگی و استعداد برای اعتیاد در نوجوانان ایرانی ساخته و اعتباریابی شده است.

این پرسشنامه دارای ۵۰ سوال و ۱۰ مؤلفه است.

طیف پاسخگویی آن دو گزینه‌ای است (بله / خیر) و نه لیکرت؛ به هر پاسخ «بله» یک امتیاز و به هر «خیر» صفر امتیاز تعلق می‌گیرد، بنابراین دامنه نمره کل از ۰ تا ۵۰ است.

روایی و پایایی پرسشنامه استعداد اعتیاد نوجوانان (ASQ-AV) تایید شده است؛ آلفای کرونباخ کل پرسشنامه ۰٫۸۷ و مؤلفه‌ها بین ۰٫۶۸ تا ۰٫۸۳ گزارش شده است.

در این فایل چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• فرم کامل ۵۰ سوالی همراه با ستون پاسخ «بله / خیر»
• روش نمره‌گذاری و تصریح اینکه هیچ سوالی معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود
• کلید کامل ۱۰ مؤلفه: شماره سوالات هر مؤلفه به همراه دامنه نمره آن
• راهنمای تفسیر: نمره درصدی، بندبندی توصیفی (پایین / متوسط / بالا) و معنای نمره بالا در هر مؤلفه
• برگه نیم‌رخ برای ثبت نمرات
• روایی و پایایی به همراه جدول آلفای کرونباخ هر مؤلفه و منبع اصلی

توجه: مطالعه اعتباریابی این پرسشنامه نقطه برش بالینی و جدول هنجار ایرانی منتشر نکرده است. بندبندی ارائه‌شده در فایل یک راهنمای توصیفی است و کاربرد آن غربالگری پژوهشی و آموزشی است، نه تشخیص.

اعتیاد در نوجوانان

نوجوانی یکی از حساس ترین دوره های سنی است؛ نوجوانان در این دوره در معرض خطرات بسیاری قرار دارند و تحت تاثیر دیگران و الگوگیری دیگران می توانند مرتکب اشتباهاتی همچون روی آوردن به اعتیاد شوند. روان شناسان کودک و نوجوان، نوجوانی را دوره مهمی از رشد جسمانی، اجتماعی، روانی و شناختی می دانند.

نوجوانان در این دوره باید در مورد آینده خود تصمیم بگیرند و انتخاب های مهم و تاثیرگذاری برای دوران بزرگسالی خود داشته باشند. یکی از مشکلاتی که دغدغه والدین و متخصصان علوم تربیتی است، تمایل نوجوانان به تجربه و مصرف مواد مخدر یا الکل است.

مصرف مواد مخدر یا نوشیدنی های الکلی در دوره نوجوانی یکی از مشکلات سلامت عمومی در سراسر دنیا بوده که متاسفانه نوجوانان زیادی را به خود درگیر کرده است. اعتیاد یا همان مصرف مواد مخدر یا الکل زمینه را برای مرگ و میر به صورت مستقیم یا غیر مستقیم فراهم می کند و منجر به خودکشی، دیگرکشی یا تصادف در جوانان می شود.

نوجوانانی که درگیر اعتیاد می شوند، دچار افت عملکرد تحصیلی یا شغلی شده و مشکلاتی در زمینه اجتماعی و هیجانی و روابط بین فردی با اعضای خانواده یا دوستان تجربه می کنند. نتایج تحقیقات نشان می دهد مصرف مواد مخدر زمینه را برای بروز رفتارهای بزهکارانه در دوره نوجوانی فراهم می کند.
همچنین، اعتیاد و سو مصرف مواد مخدر با بیماری های روانی همچون اختلال دو قطبی، سلوک و افسردگی در ارتباط است.

نظریه ای در خصوص اعتیاد و رفتارهای اعتیادی تحت عنوان استعداد اعتیاد مطرح شده است؛ بر اساس این نظریه، برخی افراد به نسبت دیگران مستعد اعتیاد بوده و اگر در معرض مواد مخدر قرار بگیرند، احتمال مبتلا شدن آن ها به اعتیاد بیش از سایرین است. در مقابل، اگر فردی استعداد اعتیاد نداشته باشد، احتمال ابتلا به اعتیاد در او به شدت کمتر خواهد بود.

یافته های پژوهشی حاکی از آن است که استعداد، آمادگی و زمینه رشدی ناسالم در شکل گیری اعتیاد نقش مهم و اساسی دارد. البته صفات شخصیتی هم می تواند زمینه را برای ابتلا به اعتیاد فراهم کند.

بر اساس آنچه در این پرسشنامه آمده است، آمادگی و استعداد برای اعتیاد با ۱۰ مؤلفه در ارتباط است؛ این ۱۰ مؤلفه عبارت اند از:

نارضایتی درونی، رفتارهای مخاطره‌ آمیز، غیرقابل اعتماد بودن، خودنمایی، افکار مثبت نسبت به مواد، نارضایتی از خانواده، ایمان و معنویت پایین، انحراف از هنجارها، خود محوری و روابط مخاطره‌ آمیز با دوستان.

در صورتی که تمایل به ارزیابی و اندازه‌گیری آمادگی و استعداد برای اعتیاد داشته باشید، می توانید از این پرسشنامه استاندارد و معتبر استفاده کنید.

منبع

زینالی، علی (۱۳۹۳). رواسازی پرسشنامه استعداد اعتیاد برای نوجوانان ایرانی. مجله روانشناسی بالینی، سال ششم، شماره ۳ (پیاپی ۲۳)، پاییز ۱۳۹۳، صص ۸۱–۹۳.