پرسشنامه موانع برقراری ارتباط مؤثر پرستار-بیمار

معرفی پرسشنامه موانع برقراری ارتباط مؤثر پرستار-بیمار

پرسشنامه موانع برقراری ارتباط مؤثر پرستار-بیمار دیدگاه پرستاران را دربارهٔ عواملی می‌سنجد که مانع ارتباط مؤثر آنان با بیمار می‌شود. این فرم ۳۰ گویه دارد و هر گویه یک مانع احتمالی را نام می‌برد. پرستار روی طیف پنج‌درجه‌ای از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» نشان می‌دهد که آن عامل را تا چه اندازه مانع ارتباط می‌داند.

این فرم ۳۰ گویه‌ای را براز پردنجانی، شریعتی، علیجانی و معین موسوی در سال ۱۳۸۹ در مجله پژوهش پرستاری ایران منتشر کرده‌اند. Azizi و همکاران (۲۰۲۵) همین ابزار را با نام Nurse-Patient Effective Communication Barriers Questionnaire در زنجان به کار برده‌اند. اگر موانع ارتباط پرستار و بیمار را از نگاه خود پرستاران بررسی می‌کنید، فرم پرستار را با منبع هر دو پژوهش در فایل دارید.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و دستور اجرا — منبع فرم، طرح مطالعهٔ اهواز و راهنمای اجراکننده.
• فرم ۳۰ گویه‌ای پرستار — آمادهٔ چاپ، با سطر مشخصات، دستورالعمل پاسخ‌دهنده و پنج ستون از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم».
• کلید نمره‌گذاری و دامنه‌ها — امتیاز گزینه‌ها، گویه‌های هر بُعد و دامنهٔ نمره‌ها، از جمله نمرهٔ کل ۳۰ تا ۱۵۰.
• پاسخ‌های جاافتاده و نمرهٔ درصدی — توصیه برای گویهٔ بی‌پاسخ و سه راه مقایسهٔ بُعدهای نابرابر.
• برگهٔ ثبت نمره و نمونهٔ حل‌شده — جدول ثبت جمع و میانگین هر بُعد و نمره‌گذاری کامل پاسخ‌های یک پرستار فرضی به ۳۰ گویه.
• تفسیر و داده‌های مرجع — معنای نمرهٔ بالا و پایین، با میانگین ۱۹۵ پرستار زنجان برای مقایسه.
• یافته‌های پژوهش‌ها — مهم‌ترین موانع از دید پرستاران اهواز و زنجان و مقایسهٔ دیدگاه پرستار و بیمار.
• تعریف مفهومی و عملیاتی — تعریف ارتباط از براز پردنجانی و همکاران و Azizi و همکاران، و تعریف عملیاتی نمره برای پایان‌نامه.
• جدول روایی و پایایی — روایی محتوا، پایایی زوج و فرد و ضریب نمونهٔ زنجان، هر کدام با منبع و شمارهٔ صفحه.
• متن آمادهٔ بخش ابزار و شیوهٔ استناد — پاراگراف روش پژوهش با جای خالی ضریب نمونهٔ شما، و منبع براز پردنجانی و همکاران (۱۳۸۹) به سبک APA.

روی‌هم ۲ فایل دریافت می‌کنید: همین سند در Word برای ویرایش و در PDF برای چاپ.

ابعاد پرسشنامه موانع برقراری ارتباط مؤثر پرستار-بیمار

مقالهٔ براز پردنجانی و همکاران گویه‌ها را بر اساس موضوع در چهار دسته گذاشته و هر بُعد نمرهٔ جداگانه دارد:

• عوامل فردی و اجتماعی — ۸ گویه دربارهٔ تفاوت‌ها و زمینه‌های فردی و اجتماعی پرستار و بیمار.
• ویژگی‌های شغلی — ۹ گویه دربارهٔ شرایط کار پرستاری و اثر آن بر خود پرستار.
• شرایط بالینی بیمار — ۴ گویه دربارهٔ بیماری و شرایط بستری بیمار.
• عوامل محیطی — ۹ گویه دربارهٔ محیط بیمارستان، آموزش کارکنان و شیوهٔ مدیریت.

ویژگی‌های شغلی و عوامل محیطی هر کدام ۹ گویه دارند و شرایط بالینی بیمار فقط ۴ گویه، پس فایل برای مقایسهٔ بُعدها نمرهٔ درصدی و دو راه دیگر را آورده است.

فرم پرستار است، نه فرم بیمار

این پرسشنامه را خود پرستار تکمیل می‌کند و در دو پژوهش منتشرشده، پرستاران بیمارستان‌های آموزشی اهواز و زنجان به آن پاسخ داده‌اند. بیماران مطالعهٔ اهواز ابزار جداگانه‌ای داشتند: یک راهنمای مصاحبه با ۱۵ معیار مشترک با فرم پرستار.

متن آن راهنمای مصاحبه در مقاله منتشر نشده و در این فایل هم نیست. اگر طرح پژوهش شما دیدگاه بیماران دربارهٔ ارتباط مؤثر پرستار و بیمار را هم لازم دارد، برای آنان ابزار جداگانه‌ای انتخاب کنید و فرم پرستار را برای گروه پرستاران به کار ببرید.

نمرات پرسشنامه موانع برقراری ارتباط مؤثر پرستار-بیمار

پرستار برای هر گویه یکی از پنج گزینهٔ «کاملاً مخالفم»، «مخالفم»، «نظری ندارم»، «موافقم» و «کاملاً موافقم» را علامت می‌زند. نمرهٔ هر بُعد و نمرهٔ کل از جمع پاسخ‌ها به دست می‌آید و دامنهٔ نمرهٔ کل ۳۰ تا ۱۵۰ است. به گزارش Azizi و همکاران (۲۰۲۵)، نمرهٔ بالاتر یعنی پرستار آن دسته از عوامل را مانع قوی‌تری برای ارتباط مؤثر می‌بیند.

برای مقایسه، میانگین و انحراف معیار ۱۹۵ پرستار دو بیمارستان آموزشی زنجان در بخش تفسیر فایل آمده است.

اعتبار پرسشنامه موانع برقراری ارتباط مؤثر پرستار-بیمار

براز پردنجانی و همکاران روایی محتوای فرم را با مطالعات کتابخانه‌ای و نظرخواهی از استادان و مربیان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز بررسی کردند. پایایی را هم با روش دونیمه‌سازی (زوج و فرد) سنجیدند، یعنی هماهنگی نمرهٔ نیمهٔ زوج و نیمهٔ فرد گویه‌ها.

Azizi و همکاران (۲۰۲۵) این فرم را در ۱۹۵ پرستار زنجان اجرا کردند و آلفای کرونباخ (شاخص هماهنگی درونی گویه‌ها) را گزارش دادند:

براز پردنجانی و همکاران آلفای کرونباخ گزارش نکرده‌اند، پس در فصل سوم پایان‌نامه هر ضریب را با نام روش خودش بیاورید و ضریب نمونهٔ خودتان را هم گزارش کنید.

یافته‌های مطالعهٔ اهواز و زنجان

مطالعهٔ اصلی توصیفی-تحلیلی بود و در زمستان ۱۳۸۷ با ۸۰ پرستار و ۸۰ بیمار بستری در سه مرکز آموزشی درمانی اهواز انجام شد. پرستاران اهواز این پنج مانع را به ترتیب مهم‌تر دانستند:

1. زیاد بودن حجم کار پرستاری
2. سختی کار پرستاری
3. کمبود امکانات رفاهی برای پرستاران
4. خستگی جسمی و روحی
5. قدردانی نکردن از پرستاران

در ۱۵ معیار مشترک، همبستگی اسپیرمن پاسخ پرستاران و بیماران ۰٫۹۴۶ بود، ولی دو گروه در شش معیار دیدگاه متفاوتی داشتند. نمونهٔ زنجان هم در بُعد ویژگی‌های شغلی بالاترین نمره را داشت.