پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف

هوشمندی رقابتی (CI) چیست؟

هوشمندی رقابتی یا Competitive Intelligence توصیه‌های عمل‌پذیری است که از فرایندی نظام‌مند به دست می‌آید. این فرایند شامل برنامه‌ریزی، گردآوری، تحلیل و انتشار اطلاعات درباره‌ی محیط بیرونی شرکت است. ویویرز و همکاران (۲۰۰۲) این تعریف را از کالف و اسکینر (۱۹۹۸) نقل کرده‌اند.

کالف و بریک‌اسپیر (۱۹۹۹) در پژوهشی درباره‌ی شرکت‌های کانادایی، شش حوزه را شناسایی کردند که روی‌هم «مدل هوشمندی» را می‌سازند. شش بعد پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف با همین شش حوزه هم‌نام‌اند.

معرفی پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف

پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف با ۳۹ گویه می‌سنجد که یک شرکت اطلاعات رقبا و تکنولوژی‌ها را تا چه اندازه برنامه‌ریزی، گردآوری، تحلیل و منتقل می‌کند. این فرم در پژوهش‌های فارسی به کالف (Calof، ۲۰۰۱) نسبت داده می‌شود و طباطبایی‌نسب و پورهاشمی (۱۳۹۳) آن را در پژوهش خود به کار بردند. گویه‌ها از زبان شرکت نوشته شده‌اند، مثل «شرکت ما…» و «ما…».

پاسخ‌ها روی طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» ثبت می‌شوند و گزینه‌ی میانی «ممتنع» است. اگر پایان‌نامه‌ی شما در مدیریت بازرگانی به هوش رقابتی شرکت‌ها می‌پردازد، این نکته مهم است: ابزار اقدام‌های سازمان را می‌سنجد، نه ویژگی‌های فردی مدیران.

شش بعد پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف

تعریف هر حوزه از ویویرز و همکاران (۲۰۰۲) است و فایل آن را کنار بعد هم‌نامش آورده:

• برنامه‌ریزی و تمرکز — تمرکز بر موضوع‌هایی که برای مدیریت ارشد مهم‌ترین‌اند، تخصیص منابع و تعیین هدف یافته‌ها.
• جمع‌آوری — گردآوری اطلاعات از منابع گوناگون تا در فرایند هوشمندی رقابتی بررسی شود.
• تحلیل اطلاعات — تبدیل اطلاعات به هوشمندی عمل‌پذیر که تصمیم‌های راهبردی و تاکتیکی بر آن تکیه می‌کنند.
• انتقال نتایج — رساندن یافته‌ها به کسانی که اختیار و مسئولیت اقدام بر پایه‌ی آن‌ها را دارند.
• فرایند و ساخت — سیاست‌ها، رویه‌ها و زیرساخت رسمی یا غیررسمی تا کارکنان در نظام هوشمندی رقابتی مشارکت کنند.
• آگاهی و فرهنگ — آگاهی سازمان از هوشمندی رقابتی و وجود فرهنگ رقابتی در شرکت.

ریشه‌ی پرسشنامه کالف، از کانادا تا آفریقای جنوبی

پرسشنامه‌ای که کالف در پیمایش شرکت‌های کانادایی به کار برد فقط پاسخ بله/خیر داشت. دیشمن و کالف (۲۰۰۸) هم پیمایشی از ۱٬۰۲۵ مدیر شرکت‌های فناوری کانادا را با پرسشنامه‌ای بله/خیر گزارش کرده‌اند.

نسخه‌ی لیکرتی در آفریقای جنوبی ساخته شد. ویویرز و همکاران (۲۰۰۲) پرسشنامه‌ی پژوهش خود را بر پایه‌ی پرسشنامه‌ی کالف ساختند و پاسخ‌ها را به طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای برگرداندند. آن پژوهش با ۱۲۰ پرسشنامه‌ی برگشتی، آلفای کرونباخ کل ۰٫۸۶۰۱ را گزارش کرد؛ این ضریب نشان می‌دهد گویه‌ها تا چه حد با هم هماهنگ‌اند.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی ابزار — مدل شش‌حوزه‌ای کالف و بریک‌اسپیر، مسیر پرسشنامه از بله/خیر تا لیکرت و مشخصات فرم فارسی.
• فرم ۳۹ گویه‌ای آماده‌ی اجرا — با دستور اجرا، جای نام شرکت و سمت پاسخ‌دهنده، تیتر شش بعد و نکته‌های اجرا.
• کلید نمره‌گذاری و برگه‌ی ثبت نمره — نمره‌ی کل و شش بعد، میانگین گویه‌ای و قاعده‌ی پیشنهادی گویه‌ی بی‌پاسخ.
• نمونه‌ی نمره‌گذاری — پاسخ‌های یک مدیر فرضی، گام‌به‌گام تا نمره‌ی کل و خواندن شش بعد.
• راهنمای تفسیر — مبنای خواندن نمره‌ها بر پایه‌ی پژوهش ویویرز و همکاران و یافتن نخستین جای بهبود در شرکت.
• تعریف مفهومی و عملیاتی — تعریف هوشمندی رقابتی و جدول تعریف شش بعد با نام انگلیسی هر حوزه.
• جدول روایی و پایایی — شاهد فرم فارسی و آلفای ابعاد نسخه‌ی لیکرتیِ آفریقای جنوبی، با منبع و صفحه.
• دستورهای SPSS — ساخت نمره‌ها، آلفای کرونباخ نمونه‌ی خودتان، آمار توصیفی و دو آزمون پیشنهادی.
• متن آماده‌ی بخش ابزار پژوهش — پاراگرافی برای فصل سوم پایان‌نامه با جای خالی آلفای نمونه‌ی شما، به‌علاوه‌ی شیوه‌ی استناد.
• مقاله‌ی انگلیسی پیوست — متن کامل پژوهش ویویرز و همکاران (۲۰۰۲)، منبع مدل و نسخه‌ی لیکرتی.

روی‌هم ۲ فایل تحویل می‌گیرید: دفترچه‌ی پرسشنامه در Word و PDF، و مقاله‌ی ویویرز و همکاران در PDF.

روایی و پایایی پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف

طباطبایی‌نسب و پورهاشمی (۱۳۹۳) برای فرم فارسی ۳۹ گویه‌ای آلفای کرونباخ ۰٫۹۲۶ گزارش کردند. روایی محتوای پرسشنامه را هم خبرگان و متخصصان تأیید کردند. جدول زیر این شاهد را کنار نسخه‌ی لیکرتیِ آفریقای جنوبی می‌گذارد:

در فصل سوم پایان‌نامه، ضریب ۰٫۹۲۶ و روایی محتوا را با نام همین پژوهش بیاورید و آلفای نمونه‌ی خودتان را کنارش بگذارید.

پاسخ‌دهنده و نمره‌ی پرسشنامه هوشمندی رقابتی کالف

چون گویه‌ها درباره‌ی کارهای شرکت‌اند، پاسخ‌دهنده باید مدیری باشد که با فعالیت‌های شرکت آشناست. در پژوهش ۱۳۹۳ مدیران شرکت‌های کاشی یزد پاسخ دادند و نویسندگان نوشته‌اند در هر کارخانه معمولاً سه نفر شایستگی پاسخ به پرسشنامه را داشتند.

دامنه‌ی نمره‌ی کل ۳۹ تا ۱۹۵ است و نمره‌ی بالاتر یعنی اقدام‌های هوشمندی رقابتی در شرکت بیشتر اجرا می‌شود. کلید نمره‌گذاری، نمره‌ی شش بعد و راهنمای خواندن آن‌ها در فایل آمده است. با آن‌ها ضعیف‌ترین بعد شرکت را پیدا می‌کنید و در گزارش برجسته می‌کنید.