پرسشنامه تکبر ـ تواضع اسلامی هراتیان و همکاران
- توضیحات محصول
- دیدگاه ها (0)
- سوالات متداول
معرفی پرسشنامه تکبر ـ تواضع اسلامی هراتیان و همکاران
پرسشنامه تکبر با ۲۳ گویه رذیلت اخلاقی تکبر را در کنار فضیلت اخلاقی تواضع می‌سنجد و مبنای آن قرآن و روایات پیامبر و اهل بیت است. نام علمی آن مقیاس اسلامی تکبر ـ تواضع است و ترجمه‌ی یک ابزار غربی نیست. عباسعلی هراتیان، مژگان آگاههریس و الهام موسوی آن را ساختند و اعتباریابی کردند.
تواضع در این مقیاس با خودکم‌بینی یکی نیست. سازندگان احساس حقارت را ریشه‌ی تکبر می‌دانند و عزت نفس را قطب مقابل آن. گزارش ساخت ابزار در فصلنامه‌ی «روانشناسی و دین»، سال ششم، شماره‌ی چهارم، زمستان ۱۳۹۲ منتشر شد. مسیر رسیدن به فرم نهایی چنین بود:
- پژوهشگران از بررسی آیات و روایات ۳۳ مفهوم استخراج کردند و کارشناسان ۲۳ مفهوم را نگه داشتند.
- سازندگان بر پایه‌ی این مفاهیم ۷۷ گویه نوشتند و کارشناسان ۳۱ گویه را برگزیدند.
- فرم ۳۱ گویه‌ای روی ۵۰۰ دانشجو و طلبه اجرا شد، ۴۷۵ پاسخ‌نامه‌ی کامل تحلیل شد و با حذف ۸ گویه فرم نهایی ۲۳ گویه‌ای به دست آمد.
دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟
- معرفی و جدول مشخصات مقیاس — مبنای اسلامی ابزار و مراحل ساخت آن، برای آشنایی با پیشینه‌ی پژوهش.
- دستور پاسخ‌گویی — توضیح فرم چهارگزینهای و بدون گزینهی میانی، پیش از شروع تکمیل پرسشنامه.
- فرم ۲۳ گویه‌ای — متن گویه‌ها با چهار گزینهی پاسخ، آماده‌ی چاپ و اجرای فردی یا گروهی.
- راهنمای نمرهگذاری — ارزش گزینه‌ها، شماره‌ی گویه‌های هر عامل، دامنه‌ی نمره‌ها و قاعده‌ی پاسخ‌نامه‌ی ناقص.
- راهنمای تفسیر — مقایسه با نمونهی ۴۷۵ نفری سازندگان، با فرمول و جدول نمرهی z و رتبه‌ی درصدی.
- برگه‌ی نیم‌رخ — جدول خالی چهار عامل، تا نتیجه‌ی هر عامل کنار نمرهی کل دیده شود.
- تعریف‌های پژوهشی — معنای مفهومی چهار عامل و تعریف عملیاتی متغیر برای بخش ابزار پایاننامه.
- روایی و پایایی — جدول‌های آلفای کرونباخ به تفکیک عامل و جنسیت و شاخص‌های برازش تحلیل عاملی تأییدی.
- شیوهٔ استناد و منابع — ارجاع آماده به شیوه‌ی APA ۷ و منابع انگلیسی با پیوند DOI.
- مقالهی سازندگان — متن منتشرشده در «روانشناسی و دین»، با شرح کامل ساخت ابزار و یافته‌ها.
روی‌هم ۳ فایل دریافت می‌کنید: دفترچه‌ی پرسشنامه در Word و PDF، و مقالهی سازندگان در قالب PDF.
کاربرد مقیاس تواضع در پایاننامه
اگر پایان‌نامه‌ی شما در روانشناسی دین یا اخلاق اسلامی است، تعریف عملیاتی دفترچه متغیرتان را بر پایه‌ی همین مقیاس تعریف میکند و نوشتن بخش ابزار پژوهش را برایتان کوتاه میکند. مقالهی هراتیان و همکاران هم همراه فایل است؛ مسیر تبدیل مفاهیم قرآن و روایات به گویه‌ها را شرح می‌دهد و منبع اصلی ارجاع شماست.
سنجش تکبر پیش و پس از برنامه‌های تربیت اخلاقی کاربرد دیگر این ابزار است. اگر آن را در مشاوره یا خودشناسی به کار ببرید، گویه‌ها چون از منابع اسلامی آمده‌اند با بافت فرهنگی مراجع هم‌خوان‌اند.
چهار عامل پرسشنامه تکبر و تواضع
تحلیل عاملی چهار عامل دوقطبی به دست داد. هر عامل یک قطب تکبر و یک قطب تواضع دارد و برگه‌ی نیم‌رخ نتیجه‌ی هر کدام را جدا از نمرهی کل نشان می‌دهد.
- عدم پذیرش / پذیرش دیگران — ۶ گویه؛ به رسمیت شناختن توانایی و ارزشمندی دیگران در برابر خودبرتربینی.
- هیجان و معرفت دینی — ۴ گویه؛ باور به اصول دین و حس خوب در انجام تکالیف دینی.
- احساس حقارت / عزت نفس — ۱۰ گویه؛ بزرگ‌ترین عامل، که سازندگان آن را ریشه‌ای‌ترین عامل تکبر و تواضع می‌دانند.
- نیاز به تأیید اجتماعی / خودبسندگی — ۳ گویه؛ وابستگی به تحسین دیگران در برابر آرامش درونی بدون آن.
همه‌ی گویه‌ها به سوی تکبر نوشته شده‌اند، پس گویه‌ی معکوس ندارد و نمرهگذاری ساده‌ای دارد.
نمرهگذاری و تفسیر پرسشنامه تکبر
پاسخ‌نامه‌ی سازندگان چهارگزینهای و بدون گزینهی میانی است، از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم»، تا پاسخها در وسط طیف انباشته نشوند. دفترچه همین فرم را چاپ کرده است. نمرهی کل بین ۲۳ تا ۹۲ است و نمرهی بالاتر نشانهی تکبر بیشتر و تواضع کمتر است.
نقطه‌ی برش رسمی برای این مقیاس منتشر نشده است. تفسیر نمره هنجارمرجع است: نمرهی فرد با میانگین و انحراف معیار ۴۷۵ دانشجو و طلبه‌ی نمونهی سازندگان مقایسه می‌شود. جدول فایل نمرهی z را نشان می‌دهد، یعنی فاصله‌ی نمره از میانگین آن نمونه برحسب انحراف معیار، و رتبه‌ی درصدی تقریبی را کنارش می‌گذارد.
ترتیب کار با دفترچه چنین است:
- پاسخ‌نامه را بررسی کنید؛ قاعده‌ی پاسخ‌نامه‌ی ناقص در فایل آمده است.
- نمرهی کل و نمرهی چهار عامل را با کلید نمرهگذاری به دست آورید.
- نمرهی کل را با جدول نمونهی ۴۷۵ نفری مقایسه کنید و نیم‌رخ چهار عامل را بخوانید.
نمونهی هنجار دانشجو و طلبه بوده است؛ اگر پاسخ‌دهندگان شما از گروه دیگری هستند، مقایسه با این نمونه احتیاط بیشتری می‌خواهد.
روایی و پایایی پرسشنامه تکبر
روایی محتوا با ۹۴٫۳۸ درصد موافقت کارشناسان علوم اسلامی و روانشناسی تأیید شد و ضریب تطابق کندال توافق آنان را معنادار نشان داد. تحلیل عاملی اکتشافی، که ساختار پیوند گویه‌ها را بررسی میکند، چهار عامل دوقطبی را آشکار کرد و تحلیل عاملی تأییدی برازش خوب این ساختار را تأیید کرد.
سازندگان آلفای کرونباخ ۰٫۸۳۷ را برای کل مقیاس گزارش کردند؛ این ضریب هماهنگی گویه‌ها را نشان می‌دهد. بازآزمایی، یعنی اجرای دوباره‌ی مقیاس روی همان افراد، با فاصله‌ی دو هفته روی ۵۰ نفر ضریب ۰٫۸۵۷ داشت و ضریب دونیمه‌سازی ۰٫۷۸۱ بود.
دفترچه آلفای هر چهار عامل را به تفکیک زنان و مردان هم آورده است. همبستگی همه‌ی گویه‌ها با نمرهی کل مثبت و معنادار بود.
سوالات متداول
پرسشنامه تکبر چند سوال دارد؟
فرم نهایی ۲۳ گویه دارد و پاسخدهنده برای هر گویه یکی از چهار گزینهی «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» را انتخاب میکند.
سازندهی پرسشنامه تکبر و تواضع کیست؟
عباسعلی هراتیان، مژگان آگاههریس و الهام موسوی این مقیاس را ساختند و اعتباریابی کردند؛ مقالهی آن در زمستان ۱۳۹۲ در «روانشناسی و دین» منتشر شد.
نمرهگذاری و تفسیر پرسشنامه تکبر چگونه است؟
نمرهی کل بین ۲۳ تا ۹۲ است و نمرهی بالاتر نشانهی تکبر بیشتر است. کلید چهار عامل و جدول مقایسه با نمونهی ۴۷۵ نفری سازندگان در دفترچه آمده است.
روایی و پایایی پرسشنامه تکبر چقدر است؟
تحلیل عاملی تأییدی ساختار چهارعاملی را تأیید کرد؛ آلفای کرونباخ کل ۰٫۸۳۷ و ضریب بازآزمایی دوهفته‌ای ۰٫۸۵۷ بود. جدول‌های کامل در فایل آمده‌اند.
پرسشنامه تواضع برای پایاننامه مناسب است؟
برای پژوهشهای روانشناسی دین و اخلاق اسلامی ساخته شده است؛ دفترچه تعریف عملیاتی، شواهد اعتبار و ارجاع APA ۷ مقیاس اسلامی تکبر ـ تواضع را دارد.
چرا پرسشنامه تکبر گزینهی میانی ندارد؟
سازندگان فرم چهارگزینهای را برگزیدند تا پاسخها در میانه جمع نشوند؛ میانگین و انحراف معیار نمونهی ۴۷۵ نفری هم از همین فرم به دست آمده است.
فقط خریداران این فایل می‌توانند امتیاز و نظر ثبت کنند.
نظر خود را راجع به این فایل برای ما بنویسید.
شماره همراه و ایمیل شما به نمایش عمومی قرار نخواهد گرفت