پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان میلر (SOCRATES)

آمادگی برای تغییر چیست؟

پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان میلر (SOCRATES) نشان می‌دهد فردی که مواد مصرف می‌کند، اکنون مشکل را چگونه می‌بیند و تا چه حد برای تغییر قدم برداشته است. آمادگی در این ابزار یک برچسب واحد نیست. این سنجش سه نمره‌ی جدا برای پذیرش مشکل، تردید درباره‌ی مصرف و اقدام‌های آغازشده می‌دهد.

اگر در مراکز درمان اعتیاد کار می‌کنید، سه نمره‌ی SOCRATES هنگام پذیرش مراجع نشان می‌دهد گفت‌وگو درباره‌ی انگیزه برای تغییر را از کجا شروع کنید؛ تشخیص بالینی کار این ابزار نیست. در پژوهش‌های درمان اعتیاد و سوءمصرف مواد هم این نمره‌ها را کنار پیامد درمان می‌سنجند، چون گام‌برداری بالا با تغییر موفق همراه بوده است.

پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان (SOCRATES)

ویلیام میلر و اسکات تونیگان پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان را با نام انگلیسی Stages of Change Readiness and Treatment Eagerness Scale در سال ۱۹۹۶ ساختند. در منابع فارسی، آن را «مقیاس مراحل آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان»، «مقیاس مراحل آمادگی برای تغییر و انگیزش درمان» و «مقیاس اشتیاق به درمان» هم می‌نامند. میلر و تونیگان ابزار را برای پژوهش و غربالگری انگیزش معرفی کردند.

مرکز CASAA دانشگاه نیومکزیکو فرم‌ها و راهنمای آن را به‌عنوان ابزاری «آزمایشی» و public domain منتشر کرده است و استفاده از آن اجازه‌ی ویژه نمی‌خواهد. این بسته فرم SOCRATES 8D را دارد که خود فرد مصرف‌کننده پر می‌کند.

۱۹ گویه فرم درباره‌ی احساس همین حالای پاسخ‌دهنده است. همه‌ی گویه‌ها هم‌جهت‌اند و نمره‌ی معکوس ندارند. پاسخ‌ها روی طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» ثبت می‌شوند و گزینه‌ی میانی «نظری ندارم» است. زمان مناسب اجرا آغاز درمان یا پیش از آن است.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

مطالب دفترچه‌ی ۹ صفحه‌ای به ترتیب اجرا، نمره‌گذاری، تفسیر و نوشتن بخش روش پژوهش چیده شده‌اند:

• معرفی ابزار و فرم‌ها — تفاوت فرم مصرف مواد، فرم الکل و فرم‌های همسر و نزدیکان را روشن می‌کند
• راهنمای اجرا و تعریف‌ها — شامل روش اجرا و تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی آمادگی برای تغییر
• فرم فارسی پاسخ‌دهنده — دارای مشخصات فرد، ماده‌ی اصلی، وضعیت درمان، راهنما و جدول علامت‌زدن ۱۹ گویه
• برگه‌ی نمره‌گذاری — برای محاسبه‌ی سه نمره، با چیدمان برگه‌ی رسمی CASAA
• راهنمای تفسیر — شامل دامنه‌ها، نیمرخ دهکی، معنای نمره‌های بالا و پایین و مثال حل‌شده
• گزارش روایی و پایایی — شامل ضرایب راهنمای اصلی، اعتباریابی ایرانی و توضیح اصلاحات ترجمه
• متن آماده‌ی پایان‌نامه — دارای بند «ابزار پژوهش»، شیوهٔ استناد APA ویرایش هفتم و منابع دارای پیوند
• فرم اصلی انگلیسی — نسخه‌ی انگلیسی SOCRATES 8D برای مقایسه با ترجمه‌ی فارسی
• مقاله‌ی اعتباریابی ایرانی — متن کامل پژوهش پرویزی‌فرد و همکاران با مجوز CC BY

روی‌هم ۲ فایل دریافت می‌کنید: دفترچه‌ی ۹ صفحه‌ای در Word و PDF، و متن کامل مقاله‌ی ۷ صفحه‌ای در PDF.

پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان: سه نمره

میلر و تونیگان با تحلیل عاملی (روشی آماری که گویه‌های هم‌خانواده را کنار هم می‌گذارد) سه خرده‌مقیاس را از هم جدا کردند. نمره‌ی هر خرده‌مقیاس جدا تفسیر می‌شود و روش سازندگان نمره‌ی کل ندارد.

• بازشناسی — ۷ گویه درباره‌ی پذیرش آشکار مشکلات ناشی از مواد، خواستن تغییر و انتظار ادامه‌ی آسیب در صورت تغییرنکردن
• دوسوگرایی — ۴ گویه درباره‌ی تردید در کنترل مصرف، زیادبودن مصرف، آسیب به دیگران یا معتاد بودن؛ همان تردیدی که در مرحله‌ی تأمل انتظار می‌رود
• گام‌برداری — ۸ گویه درباره‌ی کارهایی که فرد برای تغییر مصرف آغاز کرده است؛ نمره‌ی بالا با تغییر موفق ارتباط دارد

دوسوگرایی پایین دو برداشت مخالف دارد: فرد ممکن است مطمئن باشد مشکل دارد، یا مطمئن باشد مشکلی ندارد. پس اگر نمره‌ی دوسوگرایی پایین بود، آن را کنار نمره‌ی بازشناسی و پاسخ تک‌تک گویه‌ها بخوانید تا موضوع گفت‌وگو با مراجع روشن شود.

فرم پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان

فرم فارسی داخل بسته SOCRATES 8D است و نگرش خود فرد را درباره‌ی مصرف مواد می‌سنجد. SOCRATES 8A همان ۱۹ عبارت را درباره‌ی مصرف الکل می‌پرسد و در دفترچه معرفی شده است. فرم‌های همسر و نزدیکان انگیزه‌ی خود آن‌ها را برای تغییر می‌سنجند و جزو این بسته نیستند.

SOCRATES برای طبقه‌بندی مراحل تغییر اعتبار ندارد. نویسندگان برای این کار URICA پروچاسکا و دیکلمنته را پیشنهاد می‌کنند؛ URICA درباره‌ی «مشکل» به‌طور کلی می‌پرسد، در حالی که SOCRATES مستقیماً مصرف مواد یا الکل را موضوع پاسخ قرار می‌دهد.

پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان: تفسیر

راهنما دامنه‌ی ممکن هر سه نمره را نشان می‌دهد و یک نمونه‌ی حل‌شده را گام‌به‌گام پیش می‌برد. مسیر کار در فایل چنین است:

1. پاسخ‌دهنده احساس کنونی خود را در مقیاس پنج‌درجه‌ای ثبت می‌کند.
2. پژوهشگر با کلید و برگه‌ی داخل فایل سه نمره‌ی جدا را به دست می‌آورد.
3. هر نمره با نیمرخ دهکی و توضیح نویسندگان درباره‌ی نمره‌های بالا و پایین خوانده می‌شود.
4. پاسخ گویه‌های منفرد برای انتخاب موضوع گفت‌وگوی بعدی بررسی می‌شود.

برگه‌ی نیمرخ رسمی از داده‌های ۱٬۷۲۶ مراجع زن و مرد طرح Project MATCH ساخته شده که برای درمان الکل مراجعه کرده بودند. این نیمرخ هنجارمرجع است، یعنی جایگاه فرد را با همین گروه مقایسه می‌کند. چون داده‌ها از فرم SOCRATES 8A آمده‌اند، دفترچه دهک‌ها را برای فرم مواد و نمونه‌ی ایرانی تقریبی می‌خواند و این قید را برای گزارش شما هم نوشته است.

روایی و پایایی SOCRATES و نسخه‌ی ایرانی

راهنمای CASAA برای نسخه‌ی ۱۹‌گویه‌ای آلفای کرونباخ را، که هماهنگی گویه‌های هر خرده‌مقیاس را نشان می‌دهد، برای بازشناسی ۰٫۸۵ تا ۰٫۹۵، دوسوگرایی ۰٫۶۰ تا ۰٫۸۸ و گام‌برداری ۰٫۸۳ تا ۰٫۹۶ گزارش می‌کند. ضریب بازآزمایی (همبستگی نمره‌های همان افراد در دو بار اجرا) برای همین سه نمره به‌روش درون‌رده‌ای ۰٫۸۸، ۰٫۸۲ و ۰٫۹۱ و به‌روش پیرسون ۰٫۹۴، ۰٫۸۳ و ۰٫۹۳ بوده است.

پرویزی‌فرد، احمد، بابا و سلیمان در سال ۲۰۱۲ فرم مواد را با ۸۰ مرد ۲۵ تا ۴۵ ساله‌ی وابسته به مواد افیونی در درمان سرپایی یک مرکز دولتی کرمانشاه اعتباریابی کردند. یک روان‌شناس بالینی و یک روان‌پزشک روایی محتوای گویه‌ها را ۹۳٫۴۲ و ۹۶٫۰۵ درصدِ بیشترین نمره ارزیابی کردند. آلفاهای نوبت نخست برای بازشناسی، دوسوگرایی و گام‌برداری ۰٫۷۹، ۰٫۸۱ و ۰٫۶۹ بود و چهار هفته بعد به ۰٫۷۷، ۰٫۷۹ و ۰٫۶۶ رسید.

بازآزمایی چهارهفته‌ای ۰٫۸۶ گزارش شد و متن کامل مقاله همراه فایل است. نمونه‌ی این پژوهش کوچک و فقط مرد بود؛ پس در پایان‌نامه آلفای نمونه‌ی خودتان را هم گزارش کنید.

ترجمه‌ی پرسشنامه آمادگی برای تغییر و اشتیاق به درمان

در نسخه‌های فارسیِ در گردش، چهار گویه‌ی دوسوگرایی معنای تردید را به تعجب تبدیل کرده بودند و یکی از آن‌ها مفهوم کنترل مصرف را وارونه نشان می‌داد. ترجمه‌ی این بسته تردیدی را بازمی‌گرداند که خرده‌مقیاس می‌سنجد، واژه‌ی «دارو» را مثل بقیه‌ی گویه‌ها «مصرف مواد» می‌نویسد و معنای کم کردن مصرف را نگه می‌دارد.

هر عبارت فارسی با فرم انگلیسی SOCRATES 8D مقابله شده و یکی از عبارت‌ها برای روانی متن بازنویسی شده است. فرم اصلی انگلیسی در همان دفترچه چاپ شده تا بتوانید ترجمه را کنار متن منبع بررسی کنید.