پرسشنامه نیازهای بنیادین مرتبط با کار ون‌دن‌بروک (W-BNS)

معرفی پرسشنامه نیازهای بنیادین مرتبط با کار (W-BNS)

پرسشنامه نیازهای بنیادین مرتبط با کار میزان ارضای نیازهای روان‌شناختی بنیادین کارکنان در شغلشان را می‌سنجد. ون‌دن‌بروک، ونستینکیست، د ویت، سوننز و لنز این ابزار را در سال ۲۰۱۰ با نام Work-related Basic Need Satisfaction معرفی کردند. مبنای آن نظریه خودتعیین‌گری دسی و ریان است. اگر در پایان‌نامه‌ی خود انگیزش کارکنان یا اثر تغییرات محیط کار را بررسی می‌کنید، این ابزار نشان می‌دهد کارکنان چه اندازه نیازهایشان را در کار برآورده می‌بینند.

سه نیاز در پرسشنامه نیازهای بنیادین مرتبط با کار

ون‌دن‌بروک و همکاران ارضای این سه نیاز را پایه‌ی رشد و بهزیستی کارکنان می‌دانند. گویه‌ها تجربه‌ی خود کارمند را می‌پرسند، نه ویژگی‌های شغل را، و هیچ واژه‌ی ویژه‌ی یک شغل ندارند تا در هر محیط کاری به کار روند.

• خودمختاری — احساس انتخاب و آزادی روانی هنگام انجام کار.
• شایستگی — احساس توانمندی، اثربخشی و تسلط بر وظایف، همراه با آمادگی برای پذیرفتن کارهای چالش‌برانگیز.
• ارتباط — احساس تعلق به گروه، محبت و توجه به دیگران و دریافت محبت و توجه از آن‌ها.

خودمختاری با اختیار رسمی تصمیم‌گیری یکسان نیست. کارمند می‌تواند درخواست سرپرست را بپذیرد و همچنان احساس خودمختاری کند، چون دلیل آن را معنادار می‌بیند. شایستگی به خودکارآمدی نزدیک است، اما یکسان نیست.

گویه‌های هر نیاز، هم ارضای نیاز و هم ناکامی نیاز را با عبارت‌های معکوس می‌سنجند. سازندگان نشان دادند ارضا و ناکامی هر نیاز دو سر یک پیوستارند، نه دو سازه‌ی جدا.

دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید؟

• معرفی و تعریف‌ها — توضیح سه نیاز در کار، تعریف مفهومی و تعریف عملیاتی آن‌ها و راهنمای انتخاب فرم.
• راهنمای اجرا و فرم‌ها — دستور پاسخ‌دادن، کادر مشخصات و دو فرم فارسی ۲۱ و ۱۸ گویه‌ای برای ارائه به کارکنان.
• بخش نمره‌گذاری — جدول پاسخ، کلید هر دو فرم، دامنه‌ی نمره‌ها، قاعده‌ی پاسخ‌های ناقص و برگه‌ی ثبت نمره.
• مثال و راهنمای تفسیر — محاسبه‌ی مرحله‌به‌مرحله‌ی پاسخ‌های یک پرستار فرضی و چهار شیوه‌ی خواندن نمره‌ها.
• شواهد روایی و پایایی — یافته‌های مطالعه‌ی سازندگان، جدول شواهد هر گویه و مرور پژوهش‌های فارسی، ایتالیایی و انگلیسی.
• متن ابزار پژوهش — پاراگرافی برای معرفی این مقیاس در پایان‌نامه، با توضیح فرم مورد استفاده و ویژگی‌های پژوهشی آن.
• شیوه‌ی استناد و منابع — الگوهای APA ویرایش هفتم، شناسه‌های مقاله‌ها و منابع دارای پیوند فعال برای مراجعه به پژوهش‌ها.
• متن اصلی انگلیسی — فرم نهایی ۱۸ گویه‌ای و متن منتشرشده‌ی چهار گویه‌ی کنارگذاشته‌شده که در فرم فارسی در گردش مانده‌اند.
• دو مقاله‌ی دسترسی‌آزاد — پژوهش تیفین و همکاران در سال ۲۰۲۴ و پژوهش کولدانی و همکاران در سال ۲۰۱۸.

روی‌هم ۴ فایل دریافت می‌کنید: دفترچه‌ی ۱۴ صفحه‌ای در Word و PDF و دو مقاله‌ی انگلیسی در قالب PDF.

فرم‌های پرسشنامه نیازهای بنیادین مرتبط با کار

فرم فارسی با عنوان «نیازهای اساسی خودتعیین‌گری گاردیا، دسی و ریان» در گردش است، اما گویه‌هایش همان گویه‌های W-BNS ون‌دن‌بروک و همکاران است. شما هم در پایان‌نامه ابزار را به ون‌دن‌بروک و همکاران (۲۰۱۰) نسبت دهید.

فرم در گردش ۲۱ گویه از مجموعه‌ی ۲۳ گویه‌ای پیوست مقاله‌ی سازندگان دارد: ۱۷ گویه‌ی نسخه‌ی نهایی و چهار گویه‌ای که سازندگان کنار گذاشتند. نسخه‌ی نهایی ۱۸ گویه دارد و سهم هر نیاز در آن شش گویه است.

دفترچه در فرم «الف» همان ۲۱ گویه را آورده و سه جمله‌ای را که در نسخه‌های فارسیِ در گردش ناقص یا وارونه بود، مطابق متن انگلیسی سازندگان درست کرده است. فرم «ب» ۱۸ گویه‌ی نهایی را به همان ترتیبی دارد که در مقاله چاپ شده است.

اگر فرم «الف» را اجرا کنید و بخواهید نتیجه را کنار پژوهش‌های نسخه‌ی ۱۸ گویه‌ای بگذارید، نمره‌ی ۱۷ گویه‌ی مشترک را هم حساب می‌کنید؛ دفترچه راهش را نشان می‌دهد.

برای کار یا برای زندگی؟

پرسشنامه نیازهای بنیادین روانشناختی (BNSG-S) تجربه‌ی ارضای نیازها را در زندگی به‌طور کلی می‌سنجد. نسخه‌ی ون‌دن‌بروک فقط شغل را می‌پرسد. نظریه‌ی خودتعیین‌گری و سه نیاز در هر دو یکی است، اما گویه‌ها و زمینه‌ی پاسخ فرق دارند.

موضوع پایان‌نامه‌تان رضایت شغلی، اشتیاق شغلی یا ترک کار است؟ نسخه‌ی مرتبط با کار را بردارید؛ سبک رهبری و فرسودگی هم در همین دسته‌اند. اگر موضوع شما بهزیستی عمومی یا رضایت از زندگی است، BNSG-S به آن نزدیک‌تر است.

نمره‌گذاری پرسشنامه نیازهای بنیادین مرتبط با کار

نمره‌ی هر نیاز را به‌صورت میانگین گزارش می‌کنید و دامنه‌ی آن از ۱ تا ۵ است، همان کاری که تیفین و همکاران هم در سال ۲۰۲۴ با همین مقیاس کردند. هرچه این عدد بالاتر باشد، آن نیاز در کار بیشتر برآورده شده است.

چون خودمختاری، شایستگی و ارتباط در فرم «الف» تعداد گویه‌ی برابر ندارند، میانگین‌ها را می‌شود کنار هم گذاشت و جمع‌ها را نه. از پاسخ‌ها تا گزارش، سه گام در دفترچه آمده است:

1. کلید فرم انتخاب‌شده را به کار ببرید. گویه‌های معکوس هر دو فرم و قاعده‌ی برخورد با پاسخ‌های ناقص در دفترچه مشخص شده است.
2. نمره‌های سه نیاز را در برگه‌ی ثبت نمره وارد کنید و در صورت تناسب با پژوهش، میانگین کلی یا نمره‌ی گویه‌های مشترک را هم گزارش کنید.
3. برای کنترل محاسبه‌ها، نمونه‌ی حل‌شده‌ی یک پرستار فرضی را دنبال کنید که گام‌به‌گام از پاسخ‌ها به سه نمره می‌رسد.

این چهار راه برای خواندن نمره‌های سه نیاز در دفترچه آمده است:

• معنای پاسخ‌ها — خواندن میانگین در کنار برچسب‌های گزینه‌های پاسخ.
• نیمرخ سه نیاز — کنار هم گذاشتن خودمختاری، شایستگی و ارتباط در یک فرد یا گروه.
• مقایسه‌ی گروه‌ها — بررسی تفاوت نمره‌ی هر نیاز میان گروه‌های پژوهش.
• پیش‌آزمون و پس‌آزمون — دنبال‌کردن تغییر ارضای نیازها پس از مداخله در محیط کار.

روایی و پایایی نسخه‌ی ۱۸ گویه‌ای

شواهد اعتباریابی زیر به نسخه‌ی ۱۸ گویه‌ای مربوط‌اند. سازندگان با تحلیل عاملی تأییدی (روشی که می‌آزماید پاسخ‌ها با ساختار پیشنهادی جور درمی‌آیند یا نه) در هر چهار نمونه ساختار سه‌عاملی را تأیید کردند. آلفای کرونباخ (شاخص هماهنگی گویه‌ها با هم) را سازندگان برای هر نیاز جداگانه گزارش کرده‌اند.

در مطالعه‌ی ون‌دن‌بروک و همکاران، ارضای نیازها با رضایت شغلی، سرزندگی، تعهد سازمانی و عملکرد بیشتر و فرسودگی کمتر همراه بود. خودمختاری، ترک واقعی کار را شش ماه بعد نیز پیش‌بینی کرد.

کریمی، همایونی و ایزدی در پژوهشی فارسی مقیاس را با ۱۲۵ کارمند دانشگاه آزاد نجف‌آباد اجرا کردند و ارضای نیازها با اشتیاق شغلی رابطه‌ی مثبت داشت. این یافته درباره‌ی رابطه‌ی متغیرهاست و اعتباریابی فارسی مقیاس را نشان نمی‌دهد.

نسخه‌های در گردش، برای پایان‌نامه‌ی نورپور رودی با ۱۱۴ معلم ابتدایی خواف، آلفای ۰٫۸۹ نقل می‌کنند. دفترچه این عدد را به‌صورت نقل‌قول گزارش می‌کند، چون متن پایان‌نامه دیده نشده است. شما هم آلفای کرونباخ W-BNS را در نمونه‌ی خودتان گزارش کنید.